ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

адаҕа

аат тыл

Нууччалыы деревянные колодки, надеваемые на ноги лошади

English load

Ис хоһооно · 6

1 аат тыл #

Сылгы атаҕар кэтэрдиллэр модьу боҕуу мас

Нууччалыы Деревянные колодки, надеваемые на ноги лошади

  • Иччитэ адаҕа кэтэрдэн баран, көнтөһүн төлө тардан кэбиспитигэр күнү быһа көхсүн ыҥыырга баттаппыт, сылаарҕаабыт ат барахсан өтөх тэлгэһэтигэр күөлэһийбэхтээн ылла.
    С. Никифоров
  • Адаҕа мууһуран, холлоох хоппот буолла. Онон оттоох сири булан аһаамына, муус хоруур сайылыкка муҥу көрөн сылдьабын [диэн ат үҥсэр]
    М. Доҕордуурап

2 аат тыл #

Ыар буруйдаахтарга кэтэрдэр ыарахан мас боҕуу; хандалы

Нууччалыы Колодки (арестантские); кандалы

  • Күн Чөмчүүк ампаар кэнниттэн ыстанан кэлэн, аан олуурун аһа охсор. Киирэн Айаал кэлгиэтин быһаҕынан быһыта баттыыр, адаҕатын устар.
    Суорун Омоллоон
  • Былырыын баччаҕа “Алтан кинээһэ Түүнүкү Көстөкүүн ынаҕын уоран сиэтиҥ” диэн илиибэр-атахпар отуттуу муунталаах адаҕаны кэтэрдэн, таһыйан, алта сүөһүнү тутан ылан, ыал аатыттан аһардылар.
    Эрилик Эристиин
  • Адаҕа тимиртэн, сатара кымньыыттан Таҥнары көрбөтөх [Манчаары]
    Амма Аччыгыйа

3 аат тыл #

Кимиэхэ, туохха эрэ мэһэй, ыарахан таһаҕас буолар предмет

Нууччалыы Предмет, мешающий передвижению, являющийся якорем, тяжестью

  • Булчут итиччэ ылларбыт уонна ыарахан адаҕаны соспут бөрө ыраатыа суоҕа дии санаан суолун батыспыт. ДьДьДь. Сергей ыарахан адаҕатын атаҕыттан туура тэбэн, элитэн кэбиһэр.
    В. Гаврильева
  • Хаары кутан чиҥэттэххинэ, хапкааныҥ адаҕата сиргэ эпсэри тоҥор буолан, кырса кыайан хоҥнорон илдьибэт. “
    Кыым

4 аат тыл #

тут. Баҕана түһэр үктэл маһа

Нууччалыы Деревянное основание, на которое опирается несущий столб, подпора

  • Хотон баҕаналарын 2,2 м дириҥ гына хаһан адаҕа үрдүгэр түһэриллэр
    СГК ТҮЧ

5 аат тыл #

Ыар баттык, улахан мэһэй, харгыс (үксүгэр сайдыыны бохсор социальнай күүстэр; киһи сайдарыгар, көннөрү барарыгар-кэлэригэр мэһэй-таһай буолуу)

Нууччалыы Бремя, тяжесть; обуза, помеха (обычно о гнете или какой-л. помехе, служащей обузой в движении)

  • Күн сирин элбэх норуоттара Көҥүл диэки эргиллэн, Баттал адаҕатын быраҕан Босхолонон эрэллэр.
    И. Чаҕылҕан
  • Ынахтарын да ылбатахха, син биир нэһилиэк адаҕата буолар дьон.
    М. Доҕордуурап
  • [Эбэлэрэ - сиэннэригэр:] Эһигини кытары барсар кыах суох, бостуой эһиэхэ адаҕа буолуом.
    А. Кривошапкин
Өссө холобурдар (1)
  • Сэрииттэн үөскээбит кыһалҕа Өр кэмҥэ адаҕа буолбута. В. Правосуд (тылб.)

6 этии #

Нууччалыы Лишний едок; дармоед, нахлебник; иждивенец

  • Айах адаҕата (буоһах бохсуута) - тугу да гыммакка босхо иитиллээччи; иитимньи Сиртэн-сиргэ үүрүллэн-үтүрүллэн, сыҕарыйан-куотан биэрэр дьоҥҥо иринньэх айах адаҕалара боҕуу эрэ буолаллара.
    Далан
  • Мин, эн эбитим буоллар, олоруом этэ. Эрдээххин дии, ииттин-аһаттын... Кэбис! Кэргэммэр айах адаҕата буолуо суохпун.
    М. Доҕордуурап
  • Быччаччы көрөн түһэн, бу уол туһалыа дуо, хайа айах адаҕата эрэ буолаарай.
    ХС
Өссө холобурдар (7)
  • Адаҕатын кэппитинэн төрөөбүт фольк. - абааһы, адьарай биистэрин хоһуйан этэр кубулуйбат эпитет (үксүгэр дьахтар аймахха сыһыаннаах). Θ Постоянный эпитет, живописующий злых духов, дьяволов, обитателей нижнего мира (букв.: родившийся с колодками на ногах - преимущественно особей женского пола, усиливая их безобразный и грубый вид). Адаҕатын кэппитинэн төрөөбүт Аан-Дьараһы аймаҕын ийэтэ буолбут Адаҕалаах Ала Буурай, Аан Дьааһын диэн Ааттаах дьахтар хотуннаахтар эбит...
    П. Ойуунускай
  • Арбаҕастаах адьарай, адаҕатын кэппитинэн төрөөбүт абааһы кыыһа, уоту умата тарт, - диэтэ Кууһума.
    Н. Павлов
  • Атаххар-адаҕа (баскар - бакаайы, көхсүгэр - сүгэһэр, кэтэххэр - чэҥкээйи) - киһини хамнаппат бохсор курдук, улахан мэһэй, таһаҕас, боҕуу (үксүгэр көсп. суолт. тут-лар.). Θ Тяжелое бремя, обуза, помеха. [Дьэбдьиэ:] Номнуо көхсүгэр сүгэһэр, атаххар адаҕа буоллум дуо?
    ХС
  • Арай мин дэҥҥэ, сырыыга-айаҥҥа атах адаҕата буолаҕын диэн [Янаны] киҥир-хаҥыр саҥарар быһыылааҕым.
    ХС
  • Адаҕа саҕа (курдук) - туох эмэ атыттартан ураты улаханын сөҕөр, хоһуйар тэҥнэбил. Θ Типичное сравнение для выделения особой величины из среды однородных предметов. Адаҕа саҕа собо саһарчы ыһаарыланан кэллэ.
    П. Ойуунускай
  • Мэхээлэ дьиэтин тэриэбэтэ, үлэлиир сэбэ-сэбиргэлэ барыта чэпчэки, дьоҕус, оонньуур курдук, Киргиэлэй киэнэ барыта томороон, толоос, адаҕа курдук.
    Амма Аччыгыйа
  • Атахпар адаҕа саҕа, аакка киирбит ыарахан бачыыҥкалаахпын, сотобор субуйдар бараммат уһун обмоткалаахпын. Ф. Софронов

«А» буукуба