ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

дьиикэй

даҕааһын, аат тыл

Нууччалыы неприрученный, живущий на воле в отличие от домашнего, дикий

Ис хоһооно · 6

1 даҕааһын #

Киһи үөрэппэтэх, дьиэтиппэтэх (кыыллар, көтөрдөр тустарынан)

Нууччалыы Неприрученный, живущий на воле в отличие от домашнего, дикий (о животных и птицах)

  • "Дьиикэй табаны биһиги Хоту дойдуга кыыл диэн ааттыыбыт", – халымалардыы эҥээритэн сыыйа кэпсиир Лааһар.
    Далан
  • Быйыл сайын Индигир уонна Дьааҥы өрүстэр икки ардыларыгар халыҥ үөрдээх дьиикэй табалар бааллара билиннэ. "Кыым". Дьиикэй буйволлар итии дойдуларга эрэ үөскүүллэр
    ГКН МҮАа
  • Айылҕаҕа дьаалатынан үүнэр, киһи үүннэрбэт (үүнээйилэрэ). Θ Некультивируемый, дикий (о растениях). Ымыйах – нууччалыыта дьиикэй моркуоп, сир кырсын аллараа өттүгэр үүнэр. Багдарыын Сүлбэ. Бары дьиикэй үүнээйилэр тымныыны тулуйумтуо итиэннэ үүнүмтүө буолаллар. ТХН БО. Дьиикэй хаппыыста үрдүк умнастаах, төгүрүк сэбирдэхтээх, сүрэхтэммэт дьоҕус үүнээйи.
    КВА Б

2 даҕааһын #

Киһи олорбот, түҥкэтэх, киин сиртэн тэйиччи (сир туһунан)

Нууччалыы Необжитой, глухой, отдаленный от центра

  • Адаар курдук дьиикэй хара суорбалар быыстарыгар биир чочуйуулаах сырдык мыраамар былааспыта.
    Суорун Омоллоон
  • Харытыана эрэйдээх урут хамначчыт эрдэҕинэ, дьиикэй Туобуйа түгэҕиттэн саҥа киирдэҕинэ, этэ-сиинэ толору, мыс курдук этэ.
    П. Ойуунускай
  • Бу дьиикэй тайҕа быыһыгар Син бааллар эбит сырдык төбөлөөх, Кыһыл көмүс сүрэхтээх эрэттэр
    И. Гоголев
Өссө холобурдар (3)
  • Күтүр өстөөх, икки атахтаах дьиҥнээх дьиикэйэ, сидьиҥ үөнэ, өлөр үөстээх буолан, тыына син быстар эбит ээ...
    П. Ойуунускай
  • [Орулуоһап:] Кубулунан ытыыгын, эйиигинник дьиикэйгэ уһун ырбаахылаах барамматах.
    Амма Аччыгыйа
  • Дьиикэйдэр бааллара, хаарыан аппын сиэн өллөхтөрө
    Эрилик Эристиин

3 даҕааһын #

Сайдыы, культура өттүнэн хаалыылаах, былыргылыы олохтоох-дьаһахтаах (дьон, норуот)

Нууччалыы Отсталый, неразвитый (о людях, народе)

  • Собоһут кыылым уйата, дьиикэй омук арбайбыт баттаҕын сытыы быһаҕынан быһа баттаан ылан, муҥур тиит оройугар иилэн кэбиспиттэрин курдук, харааран көстөр.
    Н. Неустроев
  • "Эй, суолас! Дьиикэй бурят, эн биэлэй эписиэрдэрин хааннарын тоҕорго хантан быраап ылбыккыный?" – диэн генерал Бурхалей сирэйигэр саабылатын өнчөҕүнэн тоҥсуйда.
    Эрилик Эристиин
  • Ыраахтааҕы бэлиитикэтэ сахалары дьиикэй норуотунан ааҕара
    А. Сыромятникова

4 даҕааһын #

Сиэргэ баппат быһыылаах-майгылаах, хабыр, сүөргү (киһиэхэ буолбакка, кыылга маарынныыр)

Нууччалыы Дикий, необузданный, буйный (о характере, нравах и т. д.)

  • Иирбиппин биллэриэм. Дьиикэй быһыыгытын бар дьоҥҥо иһитиннэриэм, сэбиэккэ тыллыам, батараак суутугар үҥсүөм, ячейкаҕа кэпсиэм.
    П. Ойуунускай
  • Манна дьиикэй сигилилээх дьон тойон-хотун буолан олороллоруттан [Василий] абарар.
    А. Сыромятникова
  • Бу айылаах сирэйдэрэ-харахтара бааһырыар дылы атаҕастаммыттарын. Туох ааттаах сүрэҕэр тааһы укта сылдьар дьиикэй киһи буолуой – бу сынньаталаабыт киһи?
    Эрилик Эристиин

5 даҕааһын #

Сиэрэ суох, олус, сөҕүмэр

Нууччалыы Чрезмерный, чрезвычайный, сверх меры

  • Дьиикэй күүстээх киһи. Туох ааттаах дьиикэй тыалай?
  • Аппа, хайа, ыарҕа, дулҕа... Саас-үйэ тухары туорайдыы турбуттар, дьиикэй күүстээхтэр. Кинилэри кыайар, бу эрэйдээх айаны чэпчэтэр, түргэтэтэр кытаанах.
    Амма Аччыгыйа
  • Анныбар дьиикэй долгун Бухатыырдыы кыланара, Дьэбиннээх суон сыаптарын быһа тыылла сатыыра
    И. Гоголев

6 аат тыл #

суолт., үөхс. Киһилии быһыытын-майгытын сүтэрбит киһи

Нууччалыы Некто, потерявший человеческой облик, дикарь

«ДЬ» буукуба