Перевод с якутского
инчэҕэй
даҕааһын, аат тыл
Нууччалыы мокрый, сырой, пропитавшийся влагой
English wet
Ис хоһооно · 5
1 даҕааһын #
Курдаттыы өтөн илийбит, ууну оборбут
Нууччалыы Мокрый, сырой, пропитавшийся влагой
Эмээхсинэ тугу да саҥарбакка, инчэҕэй сарыыны булан аҕалан -- хос-хос тутан баайда. Саха фольк Өксүү биир күн куолутунан оҕотун суруйар остуолун инчэҕэй таҥаһынан кылбаччы сотон, субу билигин да киирдэр, үлэлээбитинэн барар курдук оҥоро турбута. Н. Заболоцкай Инчэҕэй ис таҥаһын илгэн баран, дьигиһийэ-дьигиһийэ кумахха харса суох сүүрэкэлии сырытта Л. Попов
2 даҕааһын #
Сииктээх, илийбит, сиигирбит (туох эмэ таһа, ньуура эрэ)
Нууччалыы Влажный, покрытый влагой (о поверхности чего-л.)
Хойуу ыар таммах кэлэн инчэҕэй ытыстарынан тааска эттиирэ, сып-сырдык уот сырдыргыы, өрө саҕылла сытарын курдук буолта. Н. Заболоцкай Инчэҕэй кыыһы тымныы салгын биирдэ эпсэри ылан кэбистэ, быһыта хаарыйталаата. Л. Попов Инчэҕэй сирэйин саба туттубутунан, уулусса устун бастаан хааман истэ, онтон нүксүччү туттан сүүрэн барда. М. Шолохов (тылб.)
Өссө холобурдар (2)
Уота тиит мутукчатын баратан инчэҕэйигэр тиийэн намтаан эрэр. Амма Аччыгыйа Иһити бигээн, харбыалаан, туох эрэ инчэҕэй соҕуһу туппута, имэрийэн көрбүтэ. Дьүөгэ Ааныстыырап. Хаар ууллан хараарда, Хара сир таҕыста. Бадараан, инчэҕэй ааҥнаата, Бачыыҥка, саппыкы "дьаҥнаата" Күннүк Уурастыырап
3 даҕааһын #
Үөл, өссө куура илик (үксүгэр мас туһунан)
Нууччалыы Сырой, свежий, еще не засохший (преимущественно о дереве)
Киэһэ бороҥуй буолуута оҕуһа токуруйуор диэри инчэҕэй маһы тиэйэн баран дьүккүтэн киирэр. В. Яковлев Аҕыс киһи инчэҕэй иирэ баалкынан дэлби ныһыйан кээспиттэрин кэннэ сарсыныгар: "Көр, ардах кэлээри гынна, дьарҕам ыалдьар," – диэччи киһи ньохчойон олордоҕо Н. Павлов
4 аат тыл #
суолт. Ууну оборбут, сииги иҥэрбит туох эмэ
Нууччалыы Что-л. мокрое, впитавшее влагу
5 этии #
Нууччалыы Будь здоров!
Этиилэр
Айаҕар инчэҕэйи киллэрбэт көр айаҕар инчэҕэйи киллэрбэккэ (ас укпакка)
Инчэҕэй сырыт! түөлбэ., харыс т. – этэҥҥэ, өлүөр сырыт "Илистибэккэ айаннаа, инчэҕэй сырыт!" – диэн алгыы хаалла. ХС
Инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан
нэһиилэ, бэрт сорунан; тыыннаах эрэ.
Кое-как, еле-еле (напр., справляться с чем-л.); едва сводя концы с концами (напр., жить).
Бэйэлэрэ буоллаҕына, күүстэрэ эстэринэн ыар үлэҕэ эриллэ-эриллэ, инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан олорбуттар. Софр. Данилов. Биһиги үһүөн инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан, сэрии ыар сылларын этэҥҥэ туораабыппыт. П. Аввакумов Сэттэлээх Миитээни кинилэр, инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан иитэн, көрөн-харайан киһи-хара гыммыттара. НЕ ТАО. Сэрии сылларыгар Маайыс балтын Огдуустуун инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан, муҥҥа-таҥҥа мускуллан, олороохтообуттар этэ. Н. Кондаков
Өссө холобурдар (3)
Инчэҕэй эттээх фольк. – киһи, тыыннаах киһи. Человек, живой человек (букв. с мокрым телом). Эйигин кытта инчэҕэй эттээх тулуйан олороруттан ааста. А. Софронов Инчэҕэй эттээх тулуйуо суох ынырык ыарыыта бүтүн бэйэтин бүтүннүүтүн үүйэ ылла. Софр. Данилов. Уонна дириҥник долгуйан Улуу иэйиинэн иҥиэттэн Инчэҕэй эттээҕи долгутар Ааттал тыллары мин этиэм. С. Данилов Таака уон түөрт оҕо төрөөбүтүттэн тутан хаалбыт инчэҕэй эттээҕэ диэн Нуоралдьымата эрэ этэ. Р. Кулаковскай