Перевод с якутского
кылыс
аат тыл, даҕааһын
Нууччалыы старинное якутское холодное оружие с односторонней заточкой, похожее на нож, большее размером,
English sword
Ис хоһооно · 7
1 аат тыл #
бэй. туһ. Быһа охсорго, дьөлө кэйэргэ аналлаах быһах курдук эрээри уһун тимирдээх, уктаах былыргы саха сэриитин сэбиргэлэ
Нууччалыы Старинное якутское холодное оружие с односторонней заточкой, похожее на нож, большее размером, (разновидность палаша)
Онно Бэрт Хараны кэнниттэн ситэн кэлэн ат күөнүнэн түҥнэри астаран, баһын кылыһынан быһа охсон өлөрүөхтээх эбитэ үһү. Саха фольк Аҕатын тэллэҕин анныттан сытыы кылыһы сулбу тардан ылан, икки бухатыыры бастарын быһыта кэрдэттиир. Саха ост. II. Былыргы саха саабыла курдук кылыс диэн бэрт сытыы быһахтаах буолара үһү НСА ПШЯП Кылыыһыт бэрдэ Кылыс дыгый оҕо миэхэ баар.
П. Ойуунускай
Өссө холобурдар (4)
Вася уон алталаах дьороччу улаатан эрэр бэрт сытыы, кылыс уол буолла. Д. Токоосоп Эрэ, наһаа кылыс киһи, бултуу сылдьан, бааһырбыт лөкөй тайах муоһуттан өлбүтэ Н. Түгүнүүрэп Кимтэн-туохтан да чаҕыйбат чобуо, сытыы-хотуу. Θ Весьма бойкий, шустрый, не робеющий ни перед кем-чем-л. Бүгэн сыппыт бүтэй Бүлүү Кындыа, кылыс кыргыттарын кыталыкка тэҥнээн өрүү Соҕуруубун умнабын. В. Сивцев Кылыс кыыс кылыкын Күлүүтэ, саҥата... Омун уол ордоотун Дуорааннаах сатата В. Миронов
2 даҕааһын #
Эт-сиин өттүнэн сайдыылаах, тэтиэнэх сытыы
Нууччалыы Физически развитый, сильный, ловкий
3 аат тыл #
Сытыытык, бэргэнник этиллибит (тыл туһунан)
Нууччалыы Острый, остроумный (о слове). [Даарыйа эмээхсин] сытыы кылыс өс хоһооннорунан, тыл дэгэттэринэн икки атахтаах араас дьиэктэрин курбуулаталыыр
[Күн Дьирибинэ] мэнээк өрө күүркэйбэккэ эрэ тугу эмэ сөбүлүү истибэтэҕинэ биир эмэ кылыс тылынан саба охсон кэбиһэрэ. ХС Болгар омуктар, көрдөххө син дьон курдук дьон эрээри, сытыы кылыс тыллара, элэктэрэ-хаадьылара аан дойдуга туохха да холооно суох диэн буолар ХС
4 аат тыл #
Сытыы, олус күүстээх (үксүн тыал туһунан)
Нууччалыы Резкий, пронзительный (обычно о ветре)
Сааскылыы хатан дьыбардаах түүн буолла, кылыс тыал сирэйбин быһыта кырбыыра. В. Чиряев Кылыс тыал уот буруотун эрийэн сирэйбин саба үрэр. Нэртэ. Тымныы кылыс тыал [саллааттар] саҕаларыгар, ырбаахыларыгар хаары симэр. С. Алексеев Ср. др. -тюрк. кылыч 'однолезвийный меч, палаш'; тюрк. кылыч 'сабля'
5 аат тыл #
, бот
6 аат тыл #
Бурдук куолаһыгар сиэмэ аайыттан киистэ кылын курдук тахсар хатыы; бурдук кыла
Нууччалыы Ость. Куоластаммыт дьэһимиэни кылыстары сиэтэҕинэ сүөһү айаҕа бааһырар. САБСБ. Баһыкка хаҥас ытыһын хаптаҕайынан куоластар өрө дьөрбөлөспүт кылыстарын имэрийэн эрэрдии таарыйан, үүммүт бурдугу ойоҕолоон истэ. "ХС"
7 этии #
Нууччалыы Поспевать, созревать, прорасти (об ости злаковых растений)
Кылыс ас - үүнэн сит, кылыстан (үксүн туораахтаах культуралар тустарынан) Дьара хочотугар киһи чугас эргининэн көрбөтөх үчүгэй бурдуга тахсан, саҥа кылыс анньан эрэрэ. Н. Якутскай Хартыына түгэх өттүгэр -- кылыс аспыт сэлиэһинэй бурдук бааһынатын сорҕото уонна хотон таһыгар бөдөҥ эбириэн ынахтар көстөллөр.
А. ФадеевКылыс от бот. - биир умнастан уһуктаах төбөлөөх сытыы кырыылардаах уһун хаптаҕай сулумах сэбирдэхтэрдээх, бадарааҥҥа, сииктээх сиргэ үүнэр, сүөһү аһылыга буолар от. Θ Кормовая трава, растущая на болотистой местности, с твердыми узкими и длинными листьями, осока. [Сылгылар] аһылыктара манна [туундараҕа] саамай үүнүүлээх бэрдьигэс диэн уу ото уонна салаата суох, хаптаҕай, икки өттө биилээх кылыс от. Н. Заболоцкай
Өссө холобурдар (2)
Ити эн кыыллыыр Омоон ийэтин ууһун дьадаҥылара соппоҥ, кылыс оттоох Харыйа үрэҕэр үүрүллүбүттэрэ.
КүндэКумах сиргэ үөскээбит күөллэр оннуларыгар куурбут алаастарга үксүн сөкү, кылыс оттор үүнэллэр, сирэ дулҕаланар. ПАЕ ОС. Кылыс түү зоол. - үүтүнэн иитээччилэр уһун дороххой уонна бөҕө түүлэрэ. Θ Длинный и жесткий волос у млекопитающих. Дороххой уонна бөҕө кылыс түү кырпа түүнү уонна тириини харыстыыр. ББЕ З. Кылыс хараҥаччы зоол. - Саха сиригэр дэҥҥэ көстөр барабыайдыҥылар этэрээттэригэр киирсэр хараҥаччы биир көрүҥэ (атыннык "дэриэбинэ хараҥаччыта" диэн ааттыыллар). Θ Редко встречающийся в Якутии вид ласточки из семейства воробьиных; касатка. Кылыс хараҥаччы куолаҕар уонна түөһүгэр туора харатыҥы дьураалаах буолар