ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

тыс

аат тыл, даҕааһын

Нууччалыы шкурка с нижней части ног животных (обычно оленя, лося), лапки, камус

Ис хоһооно · 5
I

1 аат тыл #

Ханнык эмэ кыыл (үксүгэр таба, тайах) өлүгүн атаҕыттан сүлүллүбүт тирии

Нууччалыы Шкурка с нижней части ног животных (обычно оленя, лося), лапки, камус

  • Куһаҕан харахтаах, хатыҥыр, кыра эмээхсин хаҥас диэки боруҥуй муннукка күөдэллэммит нэк ортотугар киэбэ эрэ боруйан олорон, куобах тыһын-кулгааҕын имитэ-имитэ, кэрэтик кэпсээн унаарыйар.
    Амма Аччыгыйа
  • Ата үрэх уутугар киирбэтэҕин Мэник Мэнигийээн: "Бу атым этэрбэспин уһул диэхтиир ээ, быһыыта", – диэн, түһэ эккирээн, атын түөрт тыһын быһа тардан саралаан кэбиһэр.
    Суорун Омоллоон
  • Ийэлэрэ, хараҕа суох Өрүүнэ, -- тыаһа-ууһа суох кэлэн, аҕалара имитэр тириититтэн -- тыһын булан сууралаан ылара
    Эрилик Эристиин

2 даҕааһын #

суолт. Тыстан тигиллибит

Нууччалыы Сшитый из лапок какого-л. животного, из камуса (обычно оленя, лося). [Кыыс] атаҕар уран тарбахтарынан оҥоһуллубут сахалыы оҕуруо оһуордаах дьоҕус тыс этэрбэстээх

  • Тыс этэрбэстээх, суптугур тугут бэргэһэлээх, саар-тэгил эбэҥки наарта дуҕатыттан тутуһан, сүүрэн-хааман бадьаралыыр.
    Н. Габышев
  • Тыс этэрбэс – таба, тайах, сылгы, сүөһү тыһыттан мааныга да, мараҕа да кэтиллэр гына тигиллэр кыһыҥҥы этэрбэс
    НБФ-МУу СОБ

3 этии #

Нууччалыы соотв. пороху не хватило у кого-л.; кишка тонка у кого-л. (букв. не хватило камуса)

Этиилэр

Тыһа тиийбэтэ (кылгаан биэрдэ)

ким эмэ тугу эмэ оҥороругар кыаҕа тиийбэтэ, тугу эмэ кыайан оҥорбото Ханна эмит ыраах баран, уунан үөрэнэргэ тыс кылгаан биэрбитэ.

  • Багдарыын Сүлбэ. – Мин санаабар, Боруохтуур Буулуура хотуо эбээт. – Эс, бу оҕонньор түөһэйбитин. Ол баҕайы тыһа тиийбэт ини.
    ХС
  • "Төһө да баай буоллар, мин туспар тыһа кылгаан биэрбитэ", – Куочай сымыйа-кырдьык аҥаардаах кэпсээнин түмүгэр туустаан-тумалаан биэрбитэ. "Чолбон".

Тыһа кылгаһын көрүмэ

кими эмэ тас көрүҥүттэн көрөн сэнээмэ.

Не суди о ком-л., по внешнему виду (букв. не смотри, что лапки коротки).

  • Кинини тыһа кылгаһын көрүмэ, сэрэхтээх киһи.
  • Оттон убайа, Силип, киниэхэ тэҥнээтэххэ, букатын киһи саарбата киһи. Тыһа кылгаһын көрүмэҥ.
    В. Иванов
Өссө холобурдар (1)
  • Кып-кыра кыбыгыр харахтаах Сиэгэн кыыл биир тутум атахтаах…

Ол тыһа кылгаһын көрүмэ

Хара тыа бэрт бэлиэ сиэмэҕэ. "ХС". Тыһыгар диэри ньыламан маҥан сиилээн. – дьүһүнүнэн үчүгэй, ол эрээри чэпчэки майгылаах дьахтары, кыыһы хомуруйан этии.

Порицание красивой женщины лёгкого поведения (букв. до лапок бела необыкновенно).

  • Хабаҕар диэри батыр маҕан, тыһыгар диэри ньыламан маҕан, туйаҕар диэри тэмэлдьи маҕан (өс хоһ.). Тыһын саҕатыгар диэри ньыламан маҥан. Амма Аччыгыйа

4 этии #

Нууччалыы Снятый вместе с лапками и шерстью головы (о шкуре какого-л. животного)

Этиилэр

Тыстаах-баттахтаах

1) тыстары, баттахтары сүлүллүбүт (тирии) Сэргэ төрдүттэн дьиэҕэ диэри күөх оту тэлгэппит, тыстаах-баттахтаах маҥан сылгы тириитин бастыҥ оронугар тэлгээбит. Саха фольк. Тоҕус дохсун холорук Тоҕо ытыллан түстэ, Тыстаах-баттахтаах эһэ тириитин Тырыта сынньан барар Тыал тыалыран барда. П. Ойуунускай. Сарыы тордохтор саамай ортокуларыгар тыстаах-баттахтаах хара эһэ даппытын үрдүгэр сытан, Ньырбачаан утуйан биэрбэтэҕэ. Далан; 2) онон-манан сараадыйбыт, сарбаҕар (былыты этэргэ).

Раздавшийся, с остро торчащими косматыми краями (об облаке). Тырыта тыыппыт курдук Тыстаах-баттахтаах Лэбийэ хара былыттар Лэглээрбитинэн бардылар. П. Ойуунускай.

  • [Чыычаах] Тыыны-быары ыгар Тыҥаабыт-хаҥаабыт Тыстаах-баттахтаах Тыйыс хара былыты Тэлэ тыыран, Этэн баран Эҕирийиэх Бэтэрээ өттүнэ Элэс гынан, Мүччү түһэн [көппүтэ].
    Суорун Омоллоон
  • Тыстаах-баттахтаах тыһы эһэ тириитин курдук най хара былыттар халлаан оройугар өрө сырсан тахсыбыттара.
    Г. Колесов
Өссө холобурдар (1)
  • Ср. коми кыс ʽшкура с ног животногоʼ
II

5 #

тыаһы үт. т. Кыратык тыһырҕаан тыаһыыр тыас (хол., мутук тостор тыаһа)

Нууччалыы Подражание громкому звуку ломающегося тонкого сухого сука, треск

  • "Тыс" гына тыаһаабытынан, уоттаах чохтор хаарга түһээт, хараарбытынан бараллар.
    Амма Аччыгыйа
  • Онтон икки кулгааҕа, мэктиэтигэр тыс-тыс тыаһаан ыла-ыла, бүрүтэ ылбахтаан хам туттумахтаан кэбистэ.
    Эрилик Эристиин
  • "Тыс" диэн тыл мутук тостон тыс гынарын үтүктэр, "бар" диэн тыл туох эрэ ууга бар гына түспүтүн үтүктэр.
    Күндэ
Өссө холобурдар (1)
  • Ср. казах. тыс ʽподражанение шипению, шороху и др. ʼ, тысыр ʽшорох, шелестʼ

«Т» буукуба