ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

албан

даҕааһын, аат тыл

Нууччалыы знаменитый

English famous, renowned

Ис хоһооно · 5
I

1 #

албаа диэнтэн атын. туһ. Ытыллыбыт, Ылламмыт, Кыайыынан албаммыт Кыһыл былаахпытын Сэттэ муора ардыгар Тилэри ыйаабыппыт. А. Абаҕыыныскай. Албаммыт, таптаммыт ат сылгы, быраһаай! Күннүк Уурастыырап

II

2 даҕааһын #

, үрд. Аатырбыт, бэртээхэй, уһулуччулаах (үксүгэр поэз. тут-лар)

Нууччалыы Славный, отменный (обычно употр. в поэз.)

  • Үтүө кэскил, Үөрэх-билии, Албан үлэ, Айар идэ Аана биһиэхэ аһаҕас.
    А. Абаҕыыныскай
  • Манна куйаар да салгыҥҥа, эрэл уота, эн албаҥҥын!..
    И. Чаҕылҕан
  • Саха омук дьонуттан Саллар сааскыт тухары Сата буурай махталы -- Арассыыйа албан ыччатыгар Иэскит курпдук иэйэҥҥит Туттараахтыы Тураарыҥ!
    С. Зверев
Өссө холобурдар (1)
  • Ыар-нүһэр. Θ Священный, тяжкий (о клятве). Албастаах санааттан талыллан тахсыбыт албан андаҕартан ордук ыарахан бэлиэ тапталга баар буолуо диэбэппин
    Өксөкүлээх Өлөксөй

3 этии #

Нууччалыы Во имя кого-чего-л., преодолевая труднейший путь (идти, ехать, устремляться куда-л.)

  • Албан уккуйан (алкыйан) фольк., үрд. - 1) ким, туох эрэ туһа диэн анаан-минээн, ыарахан сындалҕаннаах айаны тэлэн (ханна эрэ дьулус, кэл-бар) Күөх муох таҥастаах Көй Боллох тойоҥҥо аат ааттаан, албан уккуйан киирбитим.
    Күннүк Уурастыырап
  • Аан ийэ дойду Алыс адьырҕалара Албан алкыйан ааҥнаатылар.
    Өксөкүлээх Өлөксөй
  • Ураты дойдулартан Атын аартыктартан Аат ааттаан, Албан уккуйан Араас омук ааттаахтара Ураты дойду урдустара Кэрэмэс бэйэтин көрөөрү Кэлэр идэлэммиттэр. С. Зверев; 2) анаан-минээн сиһилии, ыатаран (ааттаа - үксүгэр олоҥхоҕо дьулааннаах, улуу күүстэри). Θ Проникновенно, подробно, с особым пристрастием (называть, перечислять великие и грозные имена в олоҥхо, что может быть чревато тяжелыми последствиями). Аллараа адьарай аймахтарын Аҥаарыйар атыыр ааттаахтарын Албан уккуйан тураммын Ааҕан таһаардахпына [Аан-Дьааһын диэн Ааттаах дьахтар хотуннаахтар эбит]. П. Ойуунускай

4 этии #

Нууччалыы Громкая слава; широкая известность (обычно о лицах, имеющих выдающиеся заслуги перед обществом, народом)

Этиилэр

Албан ааттан көр албан аатыр

Ааттаах албан ааттанаар, Улуу дьоллоох сурахтанаар. С. Зверев. Айхал этэбит ньургун дьоннорго - Өлөр өлүүнү кыайбыттарга, Төрүүр дьиэттэн албан ааттанарга Анал пааспар ылбыттарга. И. Эртюков. Албын аатыр - үтүө дьыаланы оҥорон киэҥник билин, уруйдан, айхаллан.

Быть прославленным, получать широкую известность, громкую славу (своими большими добрыми делами).

  • Тыл албан аатырбыт худуоһунньуга Горькай өлбөт-сүппэт айымньыларынан бүтүн аан дойду култууратын сайдыытыгар саҥа суолу арыйбыта. Софр. Данилов. Ньургун Боотур өстөөхтөрүн өһөртөөн, аартык ахсын атыыр оҕус курдук лаҥкыначчы айаатыыр албан аатырбытын туһунан көбө-саба кэпсээн кэҕийэр, ыллаан чоргуйар.
    Болот Боотур
  • Кырдьаҕас хомуньуус бэтэрээннэр ыччат ортотугар аҕа көлүөнэ албан аатырбыт бойобуой уонна үлэҕэ үгэстэрин пропагандалааһыҥҥа көхтөөхтүк кытталлар, үгүс сыраларын, билиилэрин-көрүүлэрин биэрэллэр. “Кыым”. Албан аатырыы - улахан үтүө дьыаланы оҥорон киэҥник биллии, уруйданыы, айхалланыы. Широкая известность, громкая слава. Үлэҕэ баар - албан аатырыы, Үлэ - ырыа, үлэ - үөрүү. Дьуон Дьаҥылы.

Албан-дьаһах аат көр албан аат

Ат тиийиэҕинэн албан-дьаһах аат (өс ном.). Аартык тиийиэҕинэн Албан-дьаһах ааккын Ааттаан эрэбин, Суол тиийиэҕинэн Суон-модун сураххын Сураҕалаан эрэбин! П. Ойуунускай. Туох да өйдөппөт билигин Аар Гудал албан-дьаһах аатын, Кини кэрэ Тамаратын! М. Лермонтов (тылб.). Албан аат кулууба - өрөбөлүүссүйэ, үлэ уонна сэрии бэтэрээннэрин түмэр тэрилтэ.

Клуб Славы (общественная организация, объединяющая ветеранов революции, войны и труда).

  • Албан аат кулуубун оройуоннардааҕы тэрилтэлэрэ улахан кыһамньыларын уураллара эрэйиллэр. “Кыым”. Албан аат музейа - өрөбөлүүссүйэ уонна сэрии кыайыыларын көрдөрөр аналлаах музей. Музей, посвященный победе революции, гражданской и Великой отечественной войн. Тиксии орто оскуолатыгар киирдэххэ албан аат музейыгар хараҕыҥ хатанар. “ББ”
III

5 #

түөлбэ. Дьаҥ, ыарыы

Нууччалыы Эпидемическая болезнь, эпидемия

«А» буукуба