Перевод с якутского
дьэбин
аат тыл, даҕааһын
Нууччалыы ржавчина
English rust
Ис хоһооно · 5
1 аат тыл #
Металл салгыҥҥа оҕустаран, сииккэ ылларан буорту буоларыттан тахсар араҕастыҥы-кыһыл, кытархай, кирпииччэ, чаҕылхай халлаан күөхтүҥү, от күөҕэ (хол., алтаҥҥа) дьүһүннээх көлбөх, хох
Нууччалыы Ржавчина
Дьэбиҥҥэ ылларбыт. Дьэбин быһа сиэбит. Дьэбинин ыраастаа. Алтан, көмүс дьэбинэ туох да сүрдээх күүстээх дьаат буолар куолута. А. Софронов Тимири дьэбин кэбирэтэр, киһини санаа алларытар. Күннүк Уурастыырап
Өссө холобурдар (1)
Сахалыы тыл баарын тухары, Эн тылыҥ дьэбиҥҥэ сиэппэтин Эллэй
2 аат тыл #
Санаа-майгы сүлүһүнэ, хоһоҕо, куһаҕана
Нууччалыы Ехидство, злопамятность в характере человека
Сууйуом-тарыам Дьэбиҥҥит, ньоҕоххут килбэйиэр диэри, Өйгүт-сүрэххит ырааһырыар диэри И. Алексеев Соххор содуома буолла, ый быыһа дьэбин кугас хараҥа тиксиһэ түһэн кэбистэ. ПЭК ОНЛЯ I. [Кытай Бахсылааны уус] Аҕыс анньыыны Адаарыччы аспыт курдук, Дьэбин күөх тиҥсири хара тиистэрэ Дьэбидийэн атыгыр гына түстүлэр.
П. ОйуунускайКүөх от араас өҥө – сырдык изумруд таас өҥүттэн оливковайга диэри, чаҕылхай күөхтэн дьэбин курдук араҕаска уонна күрэҥҥэ диэри – сүҥкэн хартыынаҕа курдук улахан куччугуй толбон буолан дэлэйэн сыталлар. ДСН Т
3 даҕааһын #
суолт. Дьэбин курдук (араҕастыҥы-кыһыл, кытархай, кирпииччэ, чаҕылхай халлаан күөхтүҥү, от күөҕэ) өҥнөөх
Нууччалыы Рыжий, цвета ржавчины (желтоватого, желто-красного, красно-бурого) цвета
4 этии #
Нууччалыы Ощущение неприятного, горьковатого вкуса во рту (у человека нездорового или накануне много выпившего). [Яков] төбөтө дыҥ курдук, -- Айаҕа дьэбин курдук амтаннаммыт
Этиилэр
Дьэбин амтаннаммыт
айаҕын амтана кубулуйбут, куһаҕан, хабархай амтаннаммыт (ыалдьан, арыгылаан) Бэлэһэ кууран хаалбыт – утаппыта олус. Н. Заболоцкай. Дьэбин сирэй үөхс. – күлбэт-үөрбэт, хаана кэйбэт, тымныы, дьэбидийбит сирэйдээх киһи.
Ржавая рожа (о человеке с бесцветным лицом, с холодным, суровым выражением).
Дьэ, хотуой, Дьэс иэдэс, Дьэбин сирэй, Хобуох эмэһэ, Хойуос тумус – Эппит тылбын умуннаргын эрэ Эккиттэн-хааҥҥыттан иэстиэм буолуо.
П. Ойуунускай"Аҕам өстөөх хаххата Буолла, сууттааҥ!" диэбитэ.
Ити иһин Павелы Кини өстөөх эһэтэ
дьэбин сирэй Сергей, Өлөрөөрү – кынчаалы Түүнү быһа биилээтэ.
Эллэй.
Дьэбин уоһуй (уос)
1) сөбүлээбэккэ кыыһыран, күлүгүр, тыйыһыр (сирэй туһунан).
Потемнеть лицом (от злости, гнева), помрачнеть.
[Сэдьүк оҕонньор] дьэбин уоһуйа түһээт, Уйбаанча диэки сүр хатыылаах баҕайытык көрбөхтөөбүтэ. Н. Якутскай // Иҥиэтин, уорастый, тыйыһыр (хаан-сиин, киһи көрүҥэ бүтүннүүтэ). Иметь угрюмый, неприступный, (мрачный) вид. Бадаайкын хаана-сиинэ быһытталанан, уруккутунааҕар өссө ордук дьэбин уоһуйбут этэ. Д. Таас
Өссө холобурдар (3)
Валерий быһыыта-майгыта биллэ уларыйда. Күлбэт-оонньообот, биир кэм дьэбин уоһуйан сылдьар. Софр. Данилов. Мин эйигин кууспут күммэр Иккиһин төрөөбүтүм. Урукку дьэбин уоспут Дуолан Хара оннугар Ыраас халлаан боотура, өттүк баттанан Күлэн күлүмнүү турара. И. Гоголев; 2) дьиппиэн, дьэки-курус буол, курас, тымныы көрүҥнэн (үксүгэр айылҕа көстүүлэрин этэргэ). Становиться хмурым, мрачным, пасмурным, приобретать неуютный, холодный вид (обычно о явлениях природы). Былыт ордук хойуннаҕына, халлаан дьэбин уоһуйан, ыгыллан кэлитэлиир. Амма Аччыгыйа Саҥардыыҥыта аҕай үөрэ-көтө, тигинии-таҕыныы олорбут сайылыктар иччитэхсийэн, чуумпуран, дьэбин уоһан хаалбыттара. Н. Заболоцкай Хара тыа дьэбин уоһуйан иччилээхтик хараара барыйан турар. П. Филиппов
5 этии #
Нууччалыы Темный, красно-бурый (о цвете)
Этиилэр
Дьэбин уутун курдук
боруҥуй, кытарымтыйар, боруор (өҥнөөх) Кини дьэбин уутун курдук боруҥуй харахтаах, орто уҥуохтаах, түөрт уончатын ааһан эрэр киһи.
М. Доҕордуурап.
Дьэбин дьиэһий көр дьэбин уоһуй (1)
Улуу Кудаҥса обургу -- дьэ, эбии дьэбин дьиэһийдэ, дьэ, эбии тыйыс дьүһүннэннэ. П. Ойуунускай