ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

иҥсэ

аат тыл

Нууччалыы чрезмерное стремление, желание есть, жадность, обжорство

English greed

1 аат тыл #

Аһыахха-сиэххэ наһаа баҕарыы

Нууччалыы Чрезмерное стремление, желание есть, жадность, обжорство

  • Куттаннар даҕаны, иҥсэтэ тулуппата, сэрэнэн, эмиэ эмэн барда.
    Болот Боотур
  • Иҥсэлэринэн, сиэмэхтэринэн абытай көтөрдөр этилэр.
    И. Федосеев
  • Онуоха абааһылар иҥсэлэрин ханнарар гына, кинилэргэ айыы дьонун ымсыытын-оботун көрдөрбөт курдук, түһүлгэ дьуухалатын барытын хомуйуохха наада. С. Курилов (тылб.)

2 аат тыл #

сөбүлээб. Бэйэҕэ туһанар эрэ туһугар үлүһүйүү; кыраҕа баҕа туолбат буолуута, өссө аһара наадыйыы

Нууччалыы Неудержимое желание удовлетворить свое корыстолюбие; алчность, жадность к чему-л. [Баһылай:] Түҥэтиккэ син бэйэбитигэр тиксиэ диэн иҥсэлэригэр ити айылаах оҥороллор

  • Иҥсэ, өс, сэрии суоҕа буоллар, дьон дьоллоох олоххо тиийбитэ ыраатыа этэ.
    Суорун Омоллоон
  • Иҥсэтин көр эрэ! Биир саарба биир түөһүгэр күннээх хара саһыл, тоҕус кугас саһыл киниэхэ аны мыыныылаах буолбут.
    В. Протодьяконов
  • Эйигин [тайаҕы] биир киһи иҥсэтэ Олохтон араарда, Эрэн дуу, билигин кэтиэхпит, Ол дьаарай тохтуоҕа.
    Н. Босиков
Өссө холобурдар (1)
  • Тэҥн. обот, соллоҥ

3 этии #

Нууччалыы Страдать обжорством

Этиилэр

Иҥсэ кэбистэрбит

наһаа оботтоохтук аһыыр, туох да аска топпот буолбут Кини сиэнэ Сээчик кэллэҕинэ, ити иҥсэ кэбистэрбит көтөрдөртөн сорох-сорохторун хайаатар даҕаны сайылатар санаалааҕа.

  • И. Федосеев.

Иҥсэтэ көптө

1) аһыан-сиэн наһаа баҕарда.

Разыгрался аппетит у кого-л.

  • Буспут собо минньигэс сыта аччык дьон муннуларыгар дьар гына түһэр, иҥсэлэрин көбүтэр.
    Н. Якутскай
  • Аччыктаабыт куртаҕа ас киирбитин билэн түүрүллэҥнээн, иҥсэтин көбүттэ.
    М. Доҕордуурап
Өссө холобурдар (3)
  • Дьэ, Мичил, мииммитин иһиэххэ дуу?.. Сыта дыргыйан, минньигэһэ диэн сүрдээх. Мааҕыттан мин иҥсэбин көбүтэн ахан биэрдэ. Г. Колесов; 2) туохха эмэ ымсыыран баҕарда (ыла, сии, тутта охсоору). Быть, стать алчным, страстно возжелать чего-л. Сүөдэр Бэһиэлэйэп Лэглээрдэр "Дулҕалаахха" оттообут отторугар иҥсэтэ көбөр.
    Амма Аччыгыйа
  • Аан дойду торҕон бөрөтө, бастыҥ ороспуойа ньиэмэскэй фашизм ыкса ыалын ыйыстан, чугастааҕы ыалын кураанахтаан баран, иҥсэлээх иҥсэтэ көбөн -- көҥүл күн айыы сиригэр – Сэбиэскэй Сойууска саба түспүтэ.
    Суорун Омоллоон
  • Ср. казах. еҥсэ ‘иметь страшную жажду’

«И» буукуба