ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

иҥэр

туохтуур

Нууччалыы вобрать в себя (жидкое), впитывать, всасывать. [Чороону] Өр да, өтөр да гымматаҕа

Ис хоһооно · 9

1 туохтуур #

Бэйэҕэр оборон ыл (туох эмэ убаҕаһы)

Нууччалыы Вобрать в себя (жидкое), впитывать, всасывать. [Чороону] Өр да, өтөр да гымматаҕа

  • Бүтүннүү бүтэрэн баран, Аал-уокка алла-алла Араҕас арыыны Истэри-тастары иҥэрдилэр, Саамал кымыһынан Сайа дьиппиниттилэр. Саха нар. ыр. II. Уу-уу, бэрт буолларгын, сир-сир тоҕо иҥэрэр?
    Суорун Омоллоон
  • Маннык бэрт бэйэҕин Киэҥ далай – угут уу, эйигин Тапталлаах сир ийэм, Дьэ, тоҕо сиик гынан иҥэрэр?
    А. Абаҕыыныскай

2 туохтуур #

Аһы ыйыстан, сиэн куртаххар үчүгэйдик буһар

Нууччалыы Хорошо усвоить пищу

  • Үчүгэйдик иҥэрэн аһаа.
  • Иллэрээ күн аһаабыт Искэр иҥэрбит аскын -- Төһө күүстээх күтүр эбиккин, Төлө мөхсөн көрүй?
    П. Ойуунускай

3 туохтуур #

Бэйэҥ киэлигэр батар, киллэр

Нууччалыы Поместить, заключить, вместить в себя. [Муустаах муора өрүстэр] Киллэрэн биэрбиттэрин Кэтит киэлибэр иҥэрэн Кэһии гынан [кэлэн истим]

  • Элбэх киһини иҥэрэр стадион баара
    В. Яковлев

4 туохтуур #

миф. Ким, туох эмэ иһигэр киллэр (былыргы саха киһи иһигэр, дууһатыгар тугу баҕарар киллэриэххэ сөп диэн өйдүүрүттэн үөскээбит суолта)

Нууччалыы Вселять что-л. во что-л. (напр., душу в тело ребенка

  • По старым якутским представлениям в любой предмет можно вселить душу, а также в душу человека можно вселить все что угодно). Араҕас чэчирдээннэр, Алтан туоналааннар, Кыыс оҕо кутун Кыптыыйыгар иҥэрэннэр, Уол оҕо кутун Оххо иҥэрэннэр, Алгыы-абырыы олордун диэннэр, Анаабыттара эбитэ үһү...
    П. Ойуунускай
  • Ойуун аҕалан илбис абааһыны Тиэтэйбиккэ иҥэрэрин кытта – Тиэтэйбит өрө мөхсөн битийбэхтээтэ, иирбит курдук буолла, туох да сэбэ-сэбиргэлэ суох, таҥаһа-саба суох, мүччү туттаран таҕыста да Наахаралар диэки сүүрэн тэбэ турда.
    Эрилик Эристиин
  • Түүнү быһа түрбүүтээн, кини [ойуун] Ньукууһа кутун төннөрөн аҕалан, син иҥэрэргэ дылы буолбута да, Ньукууһа үтүөрбэтэҕэ.
    Амма Аччыгыйа
Өссө холобурдар (1)
  • [Нүһэр Дархан:] Киис Бэргэн кутун-сүрүн Иҥэрбит мас эмэгэттэрэ Мин иннибэр барыаран тураҕыт
    И. Гоголев

5 туохтуур #

Ордорунан бэйэҕэр илдьэ хаал, тута сырыт (хол., харчыны); ким эмэ тугун эмэ бэйэҕэр илдьэ хаал

Нууччалыы Оставлять себе излишек (напр., денег); освоить, прибрать к рукам

  • Оннооҕор аҕаҥ мунньан биэрбит баайын сатаан иҥэрбэтэх эрэйдээх буолбаккын дуо?
    А. Софронов
  • Хас эмэ сылы мэлдьи рудниктарга, бириискэлэргэ баран үлэлээн хамнастарын иҥэрэн, хас да мөһөөк үптээх кэлбит дьон
    Эрилик Эристиин

6 туохтуур #

Өйдөө, өйгөр үчүгэйдик хатаа

Нууччалыы Запомнить как следует, усвоить

  • Эһээ киһи итэҕэйбэт, Эт мэйиитэ иҥэрбэт: – Ээ, чыычааҕыам, кумааҕыны Эн этимэ даҕаны! Ол-бу омун дойҕоҕу Оройдообот оҕонньорбун!
    П. Тобуруокап
  • Эдэр учуутал, ыччакка билиини-көрүүнү иҥэрэргэ талаһар эрчимнээх киһи, онтон толлон-чаҕыйан турбатаҕа
    П. Филиппов

7 туохтуур #

Сүппэт-өспөт гына сөҥөрдөн сырыт (сүрэххэр-быаргар, өйгөр-санааҕар)

Нууччалыы Держать, хранить в себе, таить в глубине души

  • Ис санаатын иһигэр иҥэрэн, туох эрэ дьаат курдук куутуйалаан сылдьар.
    П. Ойуунускай
  • Ийэ дойдуларын тыатын сытын бэйэлэригэр иҥэрбит оҕолор ханна да сир уларыйыахтара суоҕа.
    С. Ефремов
  • Улуу сирдьит ытык сэбэрэтин астына көрүөх, үйэ тухары өйгө-сүрэххэ иҥэриэх баара.
    Ф. Софронов
Өссө холобурдар (1)
  • Норуот муудараһын үтүө майгытын этигэр-хааныгар иҥэрэн элбэх сыл устатыгар илдьэ сылдьыбыта
    И. Данилов

8 туохтуур #

, соло биэр

Нууччалыы Дать, присвоить (имя, звание)

  • Мантан ыла уолаттар бу бэлиэ чыычаахха "Трифон Трифоныч" диэн ааты иҥэрэн кэбистилэр.
    Амма Аччыгыйа
  • Биэс уон сэттэҕэ Москватааҕы саха искусствотын фестивалын түмүгүнэн, Баһылайга ССРС народнай артыыһын аатын иҥэрдилэр.
    Н. Лугинов
  • Ол диссертацияны университет сэбиэтэ дьүүллэһэн баран 1881 сыллаах ыам ыйын отут күнүгэр киниэхэ естественнэй наука кандидатын аатын иҥэрбитэ.
    П. Филиппов
Өссө холобурдар (1)
  • Трофимовка уонна Васильевка -- Социалистическай Үлэ Геройдарын ааттарын иҥэрэллэр, кыһыл көмүс сулустары түөстэригэр иилэллэр
    И. Данилов

9 туохтуур #

иис. Иистэнэргэ таҥаһы тэҥнээн, ыпсаран сөп түбэһиннэр

Нууччалыы Подгонять, ровнять материал при шитье

  • Бу таҥаһы үчүгэйдик иҥэрэн тиктэххинэ сатанар

«И» буукуба