ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

иһин

кэнники тыл, туохтуур, даҕааһын

Нууччалыы из-за

English because of, due to, for the sake of, for

Ис хоһооно · 11

1 туохтуур #

дьөһ

  • Түүлээх иһин биһи бары тэҥҥэ эппиэттээ инибит.
    Н. Габышев
  • Инньэ гынан, мэхэнисээтэрдэри, дьиҥинэн, үүнүү иһин эппиэттэтэр кыах суох
    П. Егоров
  • Хайааһын кини туһатыгар оҥоһуллар предметин бэлиэтииргэ туттуллар. Θ Употребляется при обозначении предмета, в пользу которого совершается действие (за). Дьокутаакка хандьыдааттар иһин бэйэлэрин куоластарын биэрдилэр. "Кыым". Биһиги куруутун эһиги иһин "ыалдьыахпыт"
    Кыым
Өссө холобурдар (5)
  • Ханнык эмэ хайааһыҥҥа сылтах, олох буолар предмети бэлиэтииргэ туттуллар. Θ Употребляется при обозначении предмета, являющегося поводом, основанием для какого-л. действия (за). Бу хотоҥҥо туох буруй иһин ким кинини уган кэбиспитин букатын билбэт этэ.
    Эрилик Эристиин
  • Табаарыс Аласов, бойобуой үтүөлэриҥ иһин командование аатыттан баһыыбата тут.
    С. Ефремов
  • Итиннигиҥ иһин этэллэр эбит
    Эллэй
  • Табаарыс хамандыыр! Түргэнник дьону өрүһүйэр иһин, дьаһалла ылыахха.
    Эрилик Эристиин
  • Дьон бастыҥнара, аан дойдуга көҥүл, эйэ кыайарын иһин охсуһаллар
    А. Федоров

2 туохтуур #

Төрүөт сыһыанын араас дэгэттээн көрдөрөр

Нууччалыы Выражает причинные отношения с различными оттенками. // Ким эмэ кини туһугар эппиэти сүгэр предметин бэлиэтииргэ туттуллар. Употребляется при обозначении лица, предмета, состояния, в отношении которого кто-л. несет ответственность (за)

3 туохтуур #

Толуйар сыһыаны көрдөрөн, туох эмэ атыыта-төлөбүрэ буолар предмети бэлиэтииргэ туттуллар (атастас, атыылаа, төлөө, биэр, ыл курдук туохт. кытта тут-лар)

Нууччалыы Выражая возместительные отношения, употребляется при обозначении предмета, в пользу, взамен которого совершается действие

Өссө холобурдар (7)
  • Икки сыллааҕыта уолум Эрбантей күрээн хаалбытын иһин -- тойонум Атен төбөбүн үлтү сынньан кэбиһэн, таас дьүлэй буолан хааллым.
    Эрилик Эристиин
  • Ээ, кэммитинэн олоробут, арай кыра уолбун, баҕарара бэрдин иһин, оскуолаҕа ыытаары гынабыт.
    А. Софронов
  • Куһаҕан сураҕы аҕалбыттарын иһин, кинилэргэ өстүйэ саныырым.
    И. Гоголев
  • Кэргэнэ Суоппуйа, эрэ сүрэҕэ суоҕуттан уонна күнүүһүтүн иһин, биир кыыһын илдьэ арахсыбыта
    М. Доҕордуурап
  • Толуйуу суолталанар. Θ Имеет возместительное значение. Оҕус мөссүөнүн алдьаппытын иһин, атыыры ордук буруйдааҕынан аахпыттар.
    Амма Аччыгыйа
  • Бэһиэлэйэ суоҕум иһин, миигин бырастыы гынар инигин.
    Т. Сметанин
  • Сулууспалыыргыт иһин махтанабын. М. Шолохов (тылб.)

4 туохтуур #

Сорук сыһыанын көрдөрөн, хайааһын ким-туох туһугар оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар

Нууччалыы Показывает, ради кого-чего совершается действие

Өссө холобурдар (8)
  • Орунбаевтар баттыгас диэн тугун тус-туспа арааран билбэтэхтэрин иһин, кинилэр өйдөрүгэр Муссерен сыспыта баар.
    Эрилик Эристиин
  • Ээ, оттон оннугун иһин, эмээхсиэн, аныгы оҕолор, ийэ, аҕа этэрин истибэттэр
    С. Ефремов
  • Утарар-төннүктүүр суолталанар. Θ Имеет уступительно-противительное значение. Харах уута тохтубутун иһин, Турар оту тосту түспэт. Эллэй. Ону билигин кэмсиммитим, илиибин-атахпын кыраммытым иһин, аны кэлэн Аанчыгым мин үөрбүтүм иһин, күлбэт, кыыһырбытым иһин, саҥарбат, тылбын истэрэ биллибэт.
    Суорун Омоллоон
  • Үөрбүтүн иһин, күлбэт, кыыһырбытын иһин саҥарбат, тиэтэйбитин иһин, сүүрбэт ааттаах нэс киһи
    М. Доҕордуурап
  • Үксүн ама, да, төһө да, хайдах да диэн курдук эбиискэлэри, сыһыан холбоһуктары кытта туттуллар. Θ Часто употребляется с модальными словами, частицами типа ама, да, төһө да, хайдах да. Ама мин бу түҥнэстибитим иһин, син дьахтар курдук этим буолбаат!
    А. Сыромятникова
  • Учуутал тойон, эн уордьаны да ылбытыҥ иһин, аанньа ахтар үһүө.
    Н. Неустроев
  • Маша үөрэҕэ төһө да кыратын иһин, Ламма нууччаларын кытта бииргэ орооһон үөскээбит буолан, нууччалыы балай да үчүгэйдик билэр.
    М. Доҕордуурап
  • Хайдах да ытаабыт иһин, Хантан кэлэн харах уута халбаһы буолуой?!
    Т. Сметанин

5 туохтуур #

Быһаарыы суолталаах тыл холбоһуктарыгар быһаарыы сыһыанын көрдөрөр, быһаарар уонна быһаарыллар тыллары холбуур

Нууччалыы В определительных сочетаниях, выражая определительные отношения, соединяет определяющее слово с определяемым (за)

  • Кыһыл буулуур атын миинэн, туундара устун Көҥүл иһин сэриигэ көтүппүтэ. Эллэй. Инньэ гынан, ыстарааччы хамнаһа мэхэнисээтэр хамнаһыгар тэҥнэспит, хаачыстыба иһин эппиэтинэс үрдээбит.
    П. Егоров
  • Саҥа дьоллоох, көҥүл олох иһин охсуһуу саҕана, -- саа уоһугар миигин туруора сылдьыбаттарын өйдүүбүн
    С. Ефремов
  • Бэйэбэр ымсыырыахтарын иһин, эмиэ да үөрэҕим суох, дьүһүммүнэн да соччо кыраһыабай курдук аахпаттара буолуо.
    П. Ойуунускай
Өссө холобурдар (1)
  • Доҕоор, эн көрсүөххүн баҕарбытыҥ иһин, ол киһи эйигин көрсүөн баҕарбат ээ. Софр. Данилов. Үчүгэй үлэлээх тырахтарыыһы бириэмэйэлиэҥ иһин, онуоха үбүҥ суох
    П. Егоров

6 туохтуур #

ситим т. суолт

7 туохтуур #

Сорук салаа этиини холбуурга туттуллар (сүнньүнэн, аат туохтуурдары, даҕ. ааттары кытта тут-лар)

Нууччалыы Употребляется для присоединения придаточного предложения цели

8 туохтуур #

Төрүөт салаа этиини холбуурга туттуллар

Нууччалыы Употребляется для присоединения придаточного предложения причины

9 туохтуур #

Төннүктүүр салаа этиини холбуурга туттуллар

Нууччалыы Употребляется для присоединения уступительного придаточного (несмотря на то, что, хотя, хоть)

10 туохтуур #

Усулуобунай-утарар сыһыаны көрдөрөн, салаа этии хайааһына оҥоһуллуоҕун, тутаах этии ис хоһооно мэһэйдиир усулуобуйа буоларын көрдөрөргө туттуллар (кэлэр кэмнээх аат туохтуурдары салайар)

Нууччалыы Выражая условно-противительные отношения, указывает, что возможному совершению действия, обозначенного сказуемым придаточного, мешает сказанное в главном предложении (управляет прич. буд. вр. чтобы)

11 туохтуур #

Төрүөттээх содул сыһыанын көрдөрөн, тутаах этиигэ этиллибит салаа этиигэ бэриллэр санааҕа төрүөт, содул курдук ананан буолбутун көрдөрөр (үксүгэр хомойуох иһин, сөҕүөх иһин курдук сыһыан холбоһуктар суолталарыгар чугас сыһыан дэгэттэнэр; кэлэр кэмнээх аат туохтуурдары салайар)

Нууччалыы Выражая причинно-следственные отношения, указывает, что сказанное в главном предложении приурочивается к сказанному в придаточном как причина и следствие (часто имеет модальный оттенок значения, близкий к семантике модальных сочет. хомойуох иһин, сөҕүөх иһин; управляет прич. буд. вр.)

  • Күлүүгэ барыан иһин, алҕас саҥаран кэбистэ.
  • Бу айылаах буолуом иһин, атым сүтэн хаалбыт этэ.
    Эрилик Эристиин
  • Ситэ дьулатыан иһин, ханна эрэ, кырдьык, массыына мэрилээмэхтээн баран, өрө куугунаан-сурулаан ааста.
    Н. Заболоцкай
Өссө холобурдар (2)
  • Болугур оҕонньор дьиктиргиэн иһин, дьоно түүнү быһа сотору-сотору оһохторугар маһы симэн оттоллор.
    Н. Якутскай
  • Тюрк. үчүн, ичин

«И» буукуба