Перевод с якутского
кириэс
аат тыл, даҕааһын
Нууччалыы крест
Ис хоһооно · 7
1 аат тыл #
Үс туорайдаах туруору сүрүннээх христианскай итэҕэл символа (си- бэлиэтэ) уонна предметэ
Нууччалыы Крест (символ и предмет христианского культа)
Эдэр магистр кириэһин уонна аҕабыытын таҥаһын уһулбута. Л. Попов Мас таҥара дьиэтин кириэһэ килбэйэн көстөр. Н. Якутскай Кириэс түөрт салаата - таҥара түөрт илиитэ буолаарай! И. Гоголев
2 аат тыл #
Бэйэ-бэйэлэрин туорайдыы быһыта охсуһар икки көнө, оннук бэлиэ
Нууччалыы Крест (фигура), метка, значок (в виде такой фигуры)
Киһи куоластыыр бүлүтүөнүгэр кириэс туруорда. Сир шаарын хаартатыгар Эмиэ кириэстэр турбуттар. И. Эртюков Хара кириэстээх сөмөлүөт -- бу бирилээн иһэр эбит. И. Сосин
Өссө холобурдар (4)
Кини кыһыл кириэстээх санитарнай суумкатын санныттан араарбата ПНИ ДКК Кыһыл кириэс ойуулаах үрүҥ таҥас маска анньыллан тэлибирии турар. Амма Аччыгыйа [Күүстээх Көстөкүүн] кириэс бэчээти сөмүйэтинэн баттаамахтаата. Л. Попов [Уйгу-быйаҥҥа] Киҥкиниир киэҥ халлаан Кыптыый кириэс кынаттаах Кыылларын -- Бииһин уустара мустубуттар П. Ядрихинскай
3 аат тыл #
Итинник быһыылаах бойобуой мэтээл
Нууччалыы Георгиевский крест. [Ганна уола Мэхээлэ] сэрииттэн Георгиевскай кириэстээх эргиллэн кэлбитэ
Сэриигэ сылдьан Георгиевскай кириэһинэн наҕараадаламмыта. Н. Якутскай Көрүҥ эрэ, бу икки Георгиевскай кириэһи миэхэ туох иһин биэриэхтэрэй? Эрилик Эристиин
4 даҕааһын #
суолт. Туорайдыы быһыта охсуһар көнөлөрдөөх, оннук бэлиэлээх
Нууччалыы Крестовидный, крестообразный
5 этии #
Кириэс баарына - хаһан даҕаны, туох да иһин (мэлдьэх. этиигэ тут-лар) Н. Якутскай
Нууччалыы Никогда, ни за что (употр. в отриц. предл.). - Суох, кириэс баарына туораан биэриэхпит суоҕа
6 этии #
Нууччалыы соотв. поставить крест на чем-л
Кириэс туруор - хаһан да эргиллибэт гына, бүтэһиктээх түмүк оҥор, быһаарыы ылын Биир киһиттэн хомойон баран, күн сиригэр бүтүннүү кириэс туруораары гынаҕын.
Н. ЛугиновКини олоҕун биир суол кэрдииһигэр түмүк оҥоһунна, кириэс туруорда. Н. Заболоцкай Кириэс оҕус - атын киһиэхэ эбэтэр туохха эмэ уҥа илииҥ, үс тарбаҕын холбуу туттан, кириэс ойуулаа. Θ Творить крестное знамение, осенять кого-л. крестным знамением, перекрестить кого-л. Аҕабыыт Евлампий Ананьевич -- харахтарын сабыталаата, илиилэрин быар кууһуннарда, кириэс оҕуста. Л. Попов
Өссө холобурдар (8)
Кириэс охсун - уҥа илиигинэн кириэс ойуулаан, кириэстэн; таҥараҕа үҥк. Θ Перекреститься. Эмээхсиним кириэс охсуммута.
Суорун ОмоллоонДьиэлээх тойон дьоһумсуйан туран, кириэс охсунан барбыта. Н. Якутскай Кириэстээх (атыыр, таалыр) манньыат - кириэс ойуулаах былыргы бөдөҥ үрүҥ көмүс харчы. Θ Старинная большая серебряная монета с изображением креста. [Ойууннар, удаҕаннар кини] кириэстээх манньыатын, лоһуор алтан харчытын көрдөтөн туойаллар. Саха фольк Кириэстэрдээх манньыаттаах Килбэчийэр туоһахталаах -- Хааннаах дьабака таҥаһын Ханалдьыччы анньыммыт. С. Зверев Кириэстээх атыыр манньыаты Кэккэлэччи туппут курдук, Килбиэн маҥан иэдэстээх эбит Килбэйээнэ дьэрэлигим.
Өксөкүлээх ӨлөксөйКириэстээх ооҕуй зоол. - көхсүгэр сырдык кириэс ойуулаах ооҕуй. Θ Крестовик (паук). Кириэстээх эбэтэр атыыр да ооҕуй илимин булуҥ. ББЕ З. Кириэстээх (кэрэмэс) саһыл - көхсүгэр кириэстии ойуулаах хара саһыл. Θ Крестовка, лиса-сиводушка. Кириэстээх хара саһыл -- сүүрэн эрэр эбит.
П. ОйуунускайСаха сиригэр -- кириэстээх кэрэмэс уонна сырдык кэрэмэс саһыллар үөскүүллэр. ТСКБ. Кириэс уур - таҥараҕа кириэстэн, үҥк. Θ Перекреститься, молиться богу. Мин кириэс уурабын, таҥара абыраа.
П. ОйуунускайТаҥараҕа үҥэр да, кириэс уурар да барыта хаахтыйда. П. Филиппов
7 #
саҥа алл. Туохтан эмэ кыккыраччы аккаастаныыны көрдөрөр
Нууччалыы Выражает категорический отказ от чего-л. [Күкүр Уус:] Дьэ, оччоҕо кириэс, бууйат, [холкуоска] киирбэппин, ол кэриэтэ сүнньүм быстыа
Суорун Омоллоон
Суорун Омоллоон