Перевод с якутского
киэҥник
сыһыат
Нууччалыы широко
Ис хоһооно · 10
1 #
сыһ
Сэрии аргыһа - уот кураан олус бииһээтэ. Биһиги Сахабыт сиригэр киэҥник тэнийдэ. М. Доҕордуурап Киэҥник ыһыллан олорор нэһилиэк ол-бу ыраах, чугас муннуктарыттан -- син балачча элбэх киһи мустубут. А. Бэрияк Киэҥник олорор оройуон - сүүрбэ түөрт нэһилиэктээх Бэс Дьарааһын
2 #
Киэҥ сиринэн тайаан, тэнийэн; ыраахха диэри тарҕанан (олор)
Нууччалыы Широко (раскинуться, расстилаться)
3 #
Улаханнык, арылыччы (көр)
Нууччалыы Широко открытыми глазами (смотреть)
Попов -- киэҥник эрилитэ көрөн, саҥата-иҥэтэ суох киниттэн көрдөһө сытар эбит. Амма Аччыгыйа [Харыалап] киэҥник диэличчи көрбүт харахтаах. Л. Попов Киһи -- Маша диэки хараҕын киэҥник арылыччы көрөн таһаарда М. Доҕордуурап
Өссө холобурдар (1)
Улаханнык (айаххын ат). Θ Широко (открывать рот). Киэҥ аһаҕас дорҕооннору этэргэ айах киэҥник атар. ПНЕ СТ
4 #
Ыраах-ыраахтык үктээн (хаамп, хардыылаа о. д. а.), өрө, туора уунан (дайбаа, далай о. д. а.)
Нууччалыы Широко (шагать, ступать), широко (размахивать)
Киэҥник дайбаан хаамп. Дьөгүөрдээн киэҥник атыллаталаан эрийэ хаампахтаата. Амма Аччыгыйа [Хабырылла оҕонньор] илиитин өрө уунан киэҥник далайан баран сырбатар. М. Доҕордуурап
Өссө холобурдар (1)
[Дьүккүйэр Паана:] "Бу сылгы икки буутун сүгэн баран, бу курдук киэҥник хардыылаан сүүрэр киһи манна чугаһынан ханна да баар буолуо суохтаах" МНН
5 #
Тэлэччи, нэлэччи (хол., ааны, түннүгү ас)
Нууччалыы Настежь, широко (открыть что-л.)
Балаҕан аана киэҥник тэлэллэн аһылынна. Амма Аччыгыйа Батымаары гынна Байанай биэрбитэ, дьиэни киэҥник тэлэйиҥ. Болот Боотур Оо, ити таас дыбарыастар Лип-хара халҕаннарын, Киэҥник тэлэйэ астар, Билэҕиэн, ким тахсарын И. Эртюков
6 #
Сир ахсын, сир аайы, элбэх дьоҥҥо, маассабайдык (билин, тарҕан, тэний о. д. а.)
Нууччалыы Широко, повсюду, повсеместно (быть известным, распространяться). [Хабырылла бартыһаан] Үөрэх киэҥник тарҕанарыгар Үгүс сыратын биэрбитэ
Настя манна, Муустаах муора кытылыгар, киэҥник биллэр Болугур оҕонньор суос-соҕотох сиэнэ. Н. Якутскай Т. Сметанин биэс уонун туолуута өрөспүүбүлүкэҕэ киэҥник бэлиэтэммитэ. КНЗ ТС
7 #
Киэҥ хабааннаахтык, далааһыннаахтык; сиһилии, олохтоохтук, дьоһуннаан (сайын, сырдат, арыйан көрдөр о. д. а)
Нууччалыы Широко, с размахом; подробно, основательно (освещать что-л. и т. п.)
Саха поэзията сайдыытын бастакы сүһүөх кэмигэр саҥа олох кыайыытын киэҥник хабан көрдөрөр. Софр. Данилов. Мин, кыахтааҕым буоллар, итини киэҥник көтөхсүөм, туруорсуом этэ. Н. Габышев Октябрина боппуруоһу балай эмэ киэҥник сырдатарга сананна М. Попов
8 #
Олус элбэхтик, дэлэйдик, хойуутук
Нууччалыы В большом количестве, очень много, широко (использовать что-л.). [Күннүк Уурастыырап] киһи өйүгэр хатанан хаалар -- тэҥнээһиннэри, эпиитэттэри, мэтээпэрэлэри киэҥник туттар
Софр. Данилов. Саха поэттара силлабическай хоһоону киэҥник тутталлара. СЛ-8. С. И. Боло хомуйбут матырыйаалын А. П. Окладников "Саха сирин историятын" суруйарыгар киэҥник туттубут Кыым
9 #
Холкутук, көҥүллүк (олор)
Нууччалыы Свободно, спокойно, вольготно (жить)
Киэҥник тыын. [Алгыынап:] Урут киэҥник, холкутук олорбуппут, холбут эрэ иһинэн үлэлээбиппит аны уурайыахтаах И. Никифоров
10 этии #
Киэҥҥэ киирбэт, баарга баппат кэпс. - сиэрэ суох, хадаар, харсаах Ол мин убайым, Өргөстөй Ыстапаан, киэҥҥэ киирбэт, баарга баппат киһи төрүөн-үөскээн ааспыта. Эрилик Эристиин. Киэҥҥэр түс кэпс. - холкутуй, уоскуй. Успокоиться, овладеть собой. Кыргыһан баран өлөр кытаанах санааны ылынан, киэҥэр түстэ, кэтэнэ-кэтэнэ, табах тарта. "ХС"
Нууччалыы Упрямый, несговорчивый