Перевод с якутского
саба
сыһыат
Нууччалыы заслоняя
Ис хоһооно · 8
1 #
сыһ
Хараххын саба баан. Сирэйгин саба тутун. Ураһа саҕа уот кытыытыгар хаар маҥан баттахтаах, -- оҕонньор уоту саба аччайан олорор эбит. Саха фольк Эмээхсин ыаҕаһын былаатынан саба баайа олорон эттэ: "Ыарахана бэрт буолсу, доҕор". Амма Аччыгыйа
Өссө холобурдар (2)
Кулун туйаҕын сэбирдэхтэрин быһа тардан ылан иэдэһигэр саба туттар. Л. Попов Лүүгү бириһиэнинэн саба бүрүйдүлэр Н. Габышев
2 #
Сабыллар курдук, бүөлүү-хаххалыы эбэтэр таска көстүбэт буолар гына
Нууччалыы Заслоняя чем-л., накрыв что-л. чем-л. сверху (напр., завязывать глаза, перевязывать раны кому-л.)
3 #
Барытын сабардыыр курдук, ыраас, бүтүн сир ордубат гына; улаханнык (хол., тугу эмэ уунан ыс)
Нууччалыы Полностью, чтобы накрыло целиком, сплошь всю поверхность (напр., забрызгать что-л. чем-л.)
Уунан саба ыс. "Ээ, дьэ, халлааммыт соруйан киллэрбит, эһигини өр хаайаары гыммыт", - диэтэ Учукаас, таһырдьа тахсан хаарга саба типтэрэн киирэн тэбэнэ туран. А. Софронов Сарсыарда тахсан эрэр күн уота улуу куруҥу саба ибиирэ турар
Күндэ
4 #
Сыста, ыкса чугаһыыр курдук; ыга
Нууччалыы Вплотную (напр., подойти к кому-чему-л. или привлечь к себе кого-что-л.)
"Ийээ, мин барар буоллум", - диэн үөгүлээбитинэн Симон киниэхэ саба сүүрэн кэлбитэ. Л. Попов Бары саба сүүрдэн киириэҕиҥ. Эрилик Эристиин Этиҥнээх ардах, миигин эккирэппит курдук саба сүүрэн тахсан, ыаҕастаах уунан кутар курдук түстэ. Т. Сметанин
Өссө холобурдар (1)
Ким эрэ, эмискэ тыылыннаран кэлэн, ат күөнүнэн саба астарбыта А. Бэрияк
5 #
Ханна да ыыппат курдук (үрдүгэр түһэн); хам, бобо (тутан, баттаан)
Нууччалыы Навалившись сверху на кого-что-л. или крепко схватив кого-что-л
Саба харбаан ылан дэлби уураата-сыллаата.
П. ОйуунускайҮс бандьыыт Михаилы саба баттааннар илиитин кэдирги кэлгийэллэр. С. Ефремов Уҥа өттүгэр субу саба баттыах айылаах -- субурҕа суорба таастары сэмээр одуулаһа истэ С. Никифоров
6 #
Тула өттүттэн хаайа, тууйа, тумнары
Нууччалыы Занимая, накрывая собой полностью кого-что-л. (напр., о стихии)
Саба ааҥнаа. Саба сатыылаа. Саха сирин уһун түүнэ Саба күөнтээн кэлбитэ. Күннүк Уурастыырап Оҕонньордоох эмээхсин, Орон сылааһыгар нуураччы тартаран, Сылбай ууларыгар саба куустаран Сынньана сыталлар. С. Васильев
Өссө холобурдар (2)
Ыалдьыттар -- дьиэ бүттүүн кутурҕаныгар саба баттатан, тааһыран олордулар. М. Доҕордуурап Былыта тыаллыын-куустуун бу саба сатыылаан кэллэ Д. Таас
7 этии #
Нууччалыы Подавлять, ущемлять чью-л. свободу, насильно заставлять кого-л. делать что-л., принуждать; угнетать
Саба баттаа - 1) көҥүлү көрдөрүмэ, көҥүлүн быс; күүһүлээ Кыыс аймаҕы кыайа туппут, Дьахтар аймаҕы саба баттаабыт Бэтэрээҥҥи бэлэс, Ааратааҥҥы айах, Сотору сокуомсук. С. Зверев Маннааҕы кыыс - Кэлэҕэйгэ тэҥэ суох үчүгэй оҕо. Киниэхэ эргэ тахсыан баҕарбат, ол үрдүнэн аҕата, ийэтэ саба баттаан бу саас илии охсуһуннарбыт сурахтаахтара. Н. Заболоцкай; 2) кэпс. тугу эмэ хааччахтаһан, оҥорор кыах биэримэ, бопсус. Θ Не давать возможности кому-л. осуществить что-л., препятствовать чему-л. Ити оҕоҥ тыаҕа тахсан үлэлиир баҕа санаатын саба баттыырыҥ туораттан истэргэ сүрдээх олуона баҕайы. С. Ефремов Эн бандьыыттарга холбоһо сылдьыбытыҥ сир анныгар баар, ону көбүтэ сатааччылар бааллар. Ону мин саба баттаан сылдьабын. Күндэ; 3) туохтан эмэ атын дьон туһансалларын көҥүллээбэккэ бэйэҥ эрэ туһанаргар тутун, дьонтон көҥөө. Θ Пользоваться чем-л. единолично. Арыылаах курдук үчүгэй алаастааххын, бүтүннүү бэйэҕит саба баттаан сиигит. МНН. Саба көт кэпс. - 1) түргэнник үгүһү оҥор, элбэх үлэни-хамнаһы бүтэр-оһор. Θ За короткое время успеть завершить многое. Барытын биир күн хайдах саба көтүөхпүнүй?; 2) эмискэ ыга ыл, ыга куус (туох эмэ санааны этэргэ). Θ Вдруг охватить, объять кого-л. (о мыслях, чувстве). Күнүскү иэдээнин туһунан өйдөбүл эмискэ саба көтөн киирдэ.
Н. Лугинов
Өссө холобурдар (11)
Саба садьылаа түөлбэ. - тугу эмэ мэһэйдээн, бүөлээн олор. Θ Сидеть, мешая кому-чему-л.; рассесться. Сир хаба ортотугар хайдах атаҕын устан саба садьылаан олоруой. Айталын. Саба сапсый кэпс. - туохха эмэ быһаарыы ылынарга ким эмэ этиитин кытта олох сөбүлэспэккин, ылыммаккын эт. Θ Выражать категорическое несогласие с мнением, предложением других. Доҕоро өрүс хамсыыра чугаһаата, быйыл мууһа олус халыҥ дьыла, тоҕо эрэ дьулайабын, төннүөх, сөпкө бултаатыбыт диэн көрбүт. Ону Дьэллик саба сапсыйан кэбиспит. Н. Заболоцкай Егорычев саба сапсыйда: "Үөр хааска киирэн иһэн биир акаары чыркымай аайы тыаһы таһаарар диэн баар дуо?!" Т. Сметанин Саба сүүр кэпс. - сир-сир аайы тиийэ-түгэнэ оҕус (киһини этэргэ); олус түргэнник тарҕана оҕус (хол., туох эмэ дьаҥы этэргэ). Θ Успевать побывать везде (о человеке); быстро, моментально распространяться (обычно о болезни, эпидемии). [Үлэҕэ] Омун-төлөн оҕолор Саба сүүрэн көрдүннэр, Оттон Ньукуус "оҕонньор" Сатаан иннин көрүнэр. Күннүк Уурастыырап [Уоспа] биир күн иһигэр куораты бүтүннүүтүн саба сүүрэн кэбиспит, турары-турбаты сылбах курдук охторбут. П. Филиппов Саба тарыйан (быраҕан) кэпс. - быһа холоон, барыллаан. Θ Приблизительно, примерно в прикидку (определять, оценивать). Арамаан оҕонньору, саба быраҕан, биэс сүүсчэкэ сүөһүлээх буолуо дииллэр. Күннүк Уурастыырап Саба тарыйан көрүүгэ даҕаны Саха сирин норуоттарын поэзията сийиэстэр икки ардыларынааҕы кэмҥэ балаччатык кэҥээтэ. ХС Саба тут кэпс. - туох наадатын барытын оҥор, дьон кыһалҕатын барытын толуй. Θ Решить все проблемы, справиться со всеми проблемами. Устинов барытын ыпсарыах, хааччыйыах, саба тутуох буолан истэ. Н. Заболоцкай Бардын ээ. Ол киниэхэ тугу саба туттараары хаайыстаҥый? С. Ефремов Саба түс кэпс. - тугу эмэ көхтөөхтүк элбэх буолан көмөлөө, көмөлөөн оҥор. Θ Делать что-л. дружно, всем скопом (напр., какую-л. работу). Оттон эн нууччалыы үөрэнэн көрдөххүнэ. Бары саба түһэн начаас үөрэтиэ этибит. Далан Ити курдук бары саба түһэн ийэлэригэр күн аайы көмөлөһөр буоланнар, дьиэ өрүү ыраас, үлэ бүтэ охсор. ББ Саба үктээ (тэбис) кэпс. - тугу эмэ хам баттаа, кэҕиннэр, самнар. Θ Порабощать, топтать кого-л., громить, разрушать что-л. Гитлер хара тыыннаах уллуҥаҕынан кыайарын тухары барытын саба тэпсибитэ. Суорун Омоллоон
8 этии #
Нууччалыы Заткнуть (отверстие, дыру)
Этиилэр
Саба саҥар көр саҥар
Коля маҥнай Ольгаҕа кыһыылаах тыллары быраҕаттаан иһэн оҕолор бары кинини саба саҥарбыттарыттан тохтоон хаалбыта. Л. Попов. Саба түс - 1) туохха эмэ үрдүгэр кэлэн нөрүй, кууһа түс.
Склоняться над кем-чем-л., припасть к кому-что-л., падать ничком на что-л.
Маайа туох да саҥата суох кэлэн, саба түһэн баран, кинини сүүһүттэн сыллаан ылла. Н. Неустроев Оксана сааппыта -- сирэйин саба туттан, сыттыгар саба түспүтэ.
Суорун Омоллоон
Өссө холобурдар (6)
Ананий Яковтыын быһыт былаанын саба түһэн көрө олордулар. М. Доҕордуурап // Кими-тугу эмэ тула үмүөрүй (элбэх киһини этэргэ). Обступить кого-что-л. Бэйи, тохтооҥ, киһиэхэ саба түһүмэҥ. Холкуостаахтар бары кэлэн саба түһэн дорооболоһон бараллар. Эрилик Эристиин; 2) тугу эмэ бултаһан, тутаары, өлөрөөрү үрдүгэр түс; сэриинэн киир. Нападать на кого-л.; идти войной на кого-л. Эһэ киһиэхэ мээнэ саба түспэт. Сэриинэн саба түс. Оҕо мохсоҕол аарыма хотойго саба түспүтүн хаһан көрбүккүнүй? Саха фольк 1941 сыллаахха -- ньиэмэс-фашист талабырдьыттара биһиги тапталлаах ийэ сирбитигэр сэриинэн саба түспүттэрэ. Софр. Данилов. Саба түһүү - тутаары, өлөрөөрү туохха эмэ сэптээх-сэбиргэллээх түһүү; сэриинэн киирии. Вооруженное нападение на кого-что-л., набег; налёт. Батальоҥҥа тиийэр ахсааннаах бартыһааннар этэрээттэрэ аармыйа ыстаабыгар соһуччу саба түһүүнү оҥордулар. Т. Сметанин Саба үр - үрэн умуруор. Задуть (напр., спичку, свечку). Чүмэчини саба үр