Перевод с якутского
сир-буор
Нууччалыы сильно опозорить, осрамить
этии
Нууччалыы Сильно опозорить, осрамить
сир II диэн курдук. Урууп дьиэтэ -- таас аттаҕаһыннардаах түннүктэрдээх, сиргэ-буорга киирбиккэ дылы эргэ ампаар дьиэ элээмэтэ.
КүндэТураахтар -- сиртэн-буортан тугу эрэ ытыра-ытыра, төттөрү-таары көтөн хааҕырҕаһан эрэллэр. Бэс Дьарааһын. Сорохтор торбостуу сосуһан, Сири-буору сухалыыллар. С. Васильев
Этиилэр
Сир-буор (сири-буору) аннынан
сир аннынан диэн курдук (көр сир II). [Түптүр Хара:] Истэҕин дуо, эн оҕоҥ чааһынан бэрт куһаҕан кэпсээн сир-буор аннынан сыыллан эрэр ээ... Суорун Омоллоон. Кулуба уола тоҕо бу тулаайах эмээхсиҥҥэ иитиллэрин туһунан сири-буору аннынан дьикти сэһэн баар. И. Гоголев. Зиночка Лизочкаҕа -- Сири-буору аннынан Сибис гынар. П. Тобуруокап. Сир-буор сирэйдээ кэпс. - улаханнык кыбыһыннар, саатырт Барбат буоллаххына, туттаран, кэлгиттэрэн да илдьэн сибииккэҕэ быраҕан, сир-буор сирэйдиэм диир. ОИП Х. Саллааттары мэнээк сир-буор сирэйдиигин, түүрдэрэҕин, түүрэйдиигин. И. Никифоров. Дьиэлэригэр кэлээт киһитин дэлби мөҥөн сир-буор сирэйдээбитэ. "ХС". Сиргэ-буорга тэбис - 1) киртит, хараарт.
Опозорить, запятнать чем-н.
Таптал тыйыс андаҕарын Сиргэ-буорга тэпсимэҥ. С. Данилов Ыларов бу суругун оройуон салайар үлэһиттэрин, биһиги балыыһабыт кэлэктиибин холуннарар, кинилэр үтүө ааттарын сиргэ-буорга тэпсэр сыалынан бооччойбут. Р. Баҕатаайыскай
Өссө холобурдар (3)
Кини, ыраас кыыс чиэһин, уодаһыннаах санаалаахтар харысхала суох сиргэ-буорга тэпсибиттэрэ. "ХС"; 2) аҥаардастыы, самнарыылаахтык баттаа-үктээ, атаҕастаа. Всячески унижать, втаптывать кого-л. в грязь. Дьорҕоотоп кэнники да санаатын ыһыктыбатах. Төһө да сиргэ-буорга тэпсилиннэр. Далан Сэриимсийбит самурайы Сиргэ-буорга тэпсиэхпит. А. Абаҕыыныскай Ити аата киһиэхэ холообокко, мэлдьи сиргэ-буорга тэпсэ сылдьар чиччик эбит. ХС
Сиргэ-буорга хаал көр сир II
"Ити көрдөһүү бэрт сиргэ-буорга хаалыа суоҕа", - Турахин, тыла булдьуйдар даҕаны, аргыһыгар элбэҕи кэпсээн барда. Эрилик Эристиин. Кини бэйэтэ: "Арыгылыырбын кэргэним, оҕолорум тустарыгар быраҕыам", - диирин итэҕэйбэккэ сиргэ-буорга хаалларар табыллыа дуо? М. Попов. Сири-буору кымыстаа (кымаахтаа) - саатан, кыбыстан кэлиэх-барыах сиргин булума, кулук-халык тутун.
Чувствовать себя неловко, неуверенно (от застенчивости, со стыда).
"Сэгэрим!" - диэтэхпинэ кыбыстан Сири-буору кымыстыырыҥ... С. Данилов Тураахап кэргэнигэр туох диэн хардарыан булбат, -- саатыттан сири-буору кымыстыыр. В. Ойуурускай
Өссө холобурдар (6)
Били мааҕыын кырбаары өрөһөлөммүт уолаттар сирэй-сирэйдэрин көрсөн, сири-буору кымыстаабыттар. И. Бочкарёв Сири-буору харбат кэпс. - кыай-хот, баһый. Победить, взять верх (букв. заставить хватать землю). Өй-санаа өттүнэн кими баҕарар эргитиэн, сири-буору харбатыан сөп. Оннук оҕуруктаах өйдөөх.
Н. Лугинов[Манчаары] былырыын Нөмүгү ыһыаҕар Хачыкаат Уйбааҥҥа сири харбаппыт диэх курдук этэн эрэллэрэ. В. Протодьяконов Сиртэн-буортан тэйбит курдук - үчүгэй дьүһүннээх, нарын-намчы, ыраастык, чэбэрдик тутта сылдьар (үксүн кыыс оҕо туһунан). Красивый, опрятно, чисто одетый с хорошими манерами, с красивой походкой (обычно о девушке). Ол ыал Маайыс диэн үчүгэй дьүһүннээх, сиртэн-буортан тэйбит курдук ыраас, чэбэр, эргэ барар сааһын сиппит кыыстаахтара. Болот Боотур Сиртэн-буортан тэйбит курдук ып-ыраас, кырасыабай диэн бэйэлээх эдэркээн уол тиэрэ быластаан сытара. В. Яковлев Ира уон үс-түөрт саастаах, синньигэс, көнө уҥуохтаах, сиртэн-буортан тэйбит курдук тутта-хапта сылдьар кыысчаан. Н. Заболоцкай