ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

сиэр

аат тыл, даҕааһын

Нууччалыы установившиеся обычай, привычка, заведённый порядок

English rule

I

1 аат тыл #

Дьон туохха эмэ тутуһар майгылара эбэтэр үгэс оҥостубут үөрүйэхтэрэ

Нууччалыы Установившиеся обычай, привычка, заведённый порядок

  • Эдуард Леонтьевич! Эн сиэри алыс туораабаккар көрдөһөбүт.
    Амма Аччыгыйа
  • Болдьоммут тоҕус чаас туолуута сиэр быһыытынан улахан эрдэлээһинэ-хойутааһына суох ыалдьыттар кэллилэр.
    Н. Лугинов
  • Кырдьаҕастар, саха дьонун сиэринэн, киммин-туохпун ыйыталаһаллар
    Багдарыын Сүлбэ

2 этии #

Нууччалыы Очень, слишком, чрезмерно

  • сиэр-туом диэн курдук. Томторҕолоох ойуу -- сиэргэ, бырааһынньыкка эбэтэр ытык ыалдьыттары күндүлээһиҥҥэ туттуллар иһиттэргэ оҥоһуллар.
    И. Данилов
  • Кини өбүгэлэрин үгүс үйэлэргэ илдьэ кэлбит ытык үгэстэрин, сиэрдэрин халбаҥнаабакка тутуһар. Эрчимэн
  • Сиэрэ суох (сиэри таһынан, сиэргэ баппат) - 1) олус, наһаа Сиэрэ суох киэҥ-куоҥ Хара барык дьиэ иһэ Халыдыйан көһүннэ.
    П. Ойуунускай
Өссө холобурдар (6)
  • Бэйэтэ да сиэри таһынан дэбдэҥ, киһиргэс үөдэн быһыылаах.
    Күннүк Уурастыырап
  • Сиэрэ суох наҕылыйан эрэҕит. П. Егоров; 2) Олус сүөргү, түктэри. Θ За рамками приличия, неприличный, непристойный. Онно, тутатына иһиттэҕинэ, туохха да холоммот сиэри таһынан быһыы курдуга.
    Н. Лугинов
  • Дьэ, доҕор, сиэрэ суох начаалынньыгы кэпсээтиҥ дии. "Кыым". Адьас сиэргэ баппат чиэһинэйэ суох быһыы.
    ХС
  • Сиэри (эрэ) ситэрэн - туох эмэ оҥоһуллуута, буолуута ситтин, толору буоллун (эрэ) диэн. Θ Для приличия, по обычаю, по традиции. [Боллоорутта] киэһэ-сарсыарда сиэри эрэ ситэрэн иккитэ-үстэ кириэстэнэн сапсынан ылар.
    Амма Аччыгыйа
  • Аан маҥнай сиэри ситэрэн билсэн кэбиһиэҕиҥ.
    С. Никифоров
  • Байанайтан көрдөһө таарыйа, сиэри ситэрэн уоппутугар ас бэристибит. Сэмээр Баһылай. Ср. бур. сээр ‘запрет, табу’, калм. цээр ‘умеренность закон’
II

3 даҕааһын #

Бэйэтэ кугастыҥы дьүһүннээх гынан баран сиэлэ, кутуруга хара ардайдаах (сылгыны этэргэ)

Нууччалыы Саврасый (о масти лошадей)

  • Маҥан биэ барбыт, сиэр биэ сиэлбит, кэрэ биэ кэлбит үһү (тааб.: кыһын, саас, сайын). Сиэр сылгы сиэлин, кутуругун Силэйэ баттаталаабыт курдук Сиэрэй хара тыалар Симсиһэ үүнүтэлээбиттэр. Саха нар. ыр. Сиэр аттаах киһи ыҥыыр үрдүгэр мөхсөн эрэрдии ньүкүлдьүйэн кэллэ.
    А. Фёдоров
  • Ср. казак. жирен ‘рыжий’, хак. чигрен ‘масть лошади’

«С» буукуба