ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

хаай

туохтуур

Нууччалыы кампания; пасти

English (of livestock) to drive, to herd

Ис хоһооно · 14

1 туохтуур #

Нууччалыы кампания; пасти

English (of livestock) to drive, to herd

  • сүөһүнү хааччахха хаай
    загнать скот в загонto drive cattle into a corral

2 туохтуур #

Нууччалыы оставлять без присмотра

English to leave unattended

  • кыра оҕону дьиэҕэ хаайан баран сырыт
    уйти, бросив малыша дома одногоto go and leave a small child at home unattended

3 туохтуур #

Нууччалыы задерживать; преграждать

English to detain, to block

4 туохтуур #

Нууччалыы мешать

English to interfere with, to infringe on or upon

5 туохтуур #

Нууччалыы запирать

English lock up, lock in

I

6 туохтуур #

Кими, тугу эрэ туох эмэ иһигэр киллэрэн, уган баран тахсыбат гына сап, хатаа

Нууччалыы Закрывать, запирать кого-л. где-л., загонять, заталкивать куда-л

  • Сүүрбэ сааһын туолуоҕутан ыла, Маайаны кэлэр-барар, хонор-сүктэр дьонтон саһыарбат, хаппахчытын иһигэр хаайбат буолбуттара.
    Н. Якутскай
  • Андриан Корнилов тиэргэнигэр сүөһүлэри хаайбыттар.
    М. Доҕордуурап
  • Дьиэҕэ ыт үрэрэ иһиллэр, ону түгэх хоско хаайдылар быһыылаах
    Чолбон

7 туохтуур #

Буруйдааҕы тутан, түрмэҕэ олорт

Нууччалыы Арестовывать, заключать под стражу, заточать кого-л. в тюрьму

  • "Илдьэн хаайан кэбиһиҥ!" – генерал Бурхалейы -- саабылатын өнчөҕүнэн хоҥоруутугар охсон чап гыннарда.
    Эрилик Эристиин
  • [Лэкиэс:] "Былыр аҕаҥ даҕаны өрөпкүөмнээн сылдьан хаайа сылдьыбыта сөп".
    С. Ефремов
  • Куорат полицията Манчаарыны булан, тутан ылан хаайан кээспит
    МНН

8 туохтуур #

Ким, туох эмэ суолун бүөлээ, суолугар туора тур эбэтэр тугу эмэ гынарын мэһэйдээ, харгыстаа

Нууччалыы Задерживать, останавливать кого-л., преграждать путь, препятствовать кому-чему-л.; загонять кого-л. куда-л

  • Ардах сырыыны хаайда. Оҕом хаппырыыстаан, үлэбэр барарбын хаайда.
  • Биир түүн миигин сырҕан эһэ хаайан, аарыма улахан хатыҥҥа ыттан хоммутум.
    И. Сосин
  • Арай ычык иһигэр ыта тайаҕы хаайан турар үһү. Улдьаа Харалы. Ууну хаайар икки ньыма баар: сири хаһан хоруу оҥоруу уонна быһытынан тохтотуу
    КПЫ

9 туохтуур #

Туох эмэ көҥүллүк буоларын, сайдарын, тарҕанарын тууй, боп

Нууччалыы Мешать, препятствовать чужой воле, создавать помехи кому-чему-л. в чём-л

  • Үтүө санаа, сырдык суобас кыра норуокка бэйэтигэр баар, ону тутан хаайыахтара суоҕа.
    М. Доҕордуурап
  • Чэ, доҕоор, соҕотох оҕобут баҕатын хаайымыахха.
    М. Попов
  • Мин өрүүтүн албын, хараҥа санаа кэрэни-сырдыгы хаайбатын туһугар охсуһабын
    БВВ ӨУоӨ

10 этии #

Нууччалыы Лишать возможности делать что-л., душить

Этиилэр

Тыынын (тыынын-быарын) хаай

ким эмэ тугу эмэ гынарын боп-хаай, хааччахтаа Лариса бу киһи тыынын-быарын хаайар ыар олохтон быыһанар, босхолонор суолу, киһилии олорор дьолу көрдүү сатыыр.

  • Софр. Данилов. [Киис Бэргэн:] Бараммат өстөһүү, бараммат атааннаһыы Най хара буруота мин тыыммын хаайар.
    И. Гоголев
  • Тыыҥҥын хаайар хандалыга Көҥүл куолаһыҥ бөппөтө. Эллэй.

Хааччахха хаай (хаайтар) көр хааччах

  • Сотору билигин Хараҥа түүн хааччахха хаайыа. А. Софронов

11 этии #

Нууччалыы Стеснять, затруднять дыхание, душить (о чём-л.)

Этиилэр

Тыынын хаай

кыайан тыыннарбат гына боп-хаай, тыынын бүөлээ (тугу эмэ этэргэ) Маайа сүрэҕэ уолугар бүөлүү анньыллан, тыынын хаайар курдук буолуталыыр.

  • Күүстээх долгун арҕаһыгар Таисия Захаровна ытта сатыыр, тымныы уу иэдэһин таһыйар, айаҕар кутуллаары тыынын хаайар.
    Л. Попов
  • Бырдах таба муннунан, айаҕынан туолан, тыынын хаайар.
    И. Федосеев
Өссө холобурдар (1)
  • Ср. монг. хаах ‘закрывать; преграждать; прекращать’
II

12 туохтуур #

Кимтэн эмэ тугу эмэ арахпакка көрдөс, ирдээ

Нууччалыы Приставать к кому-л. с просьбами, требованиями

  • Ол гынан баран, уол олус хаайбытын иһин, тылын быһа гымматаҕа.
    М. Доҕордуурап
  • Ити бырадабыас Баанньа куоракка таһаҕаста киллэрэн кулу диэн хас да күнү быһа хаайбыта.
    С. Ефремов
  • Ону ол диэбэккэ, дьиэлээх киһи үлтү хаайан, хааһаҕы астаран, табаҕыттан тардыбыт. Багдарыын Сүлбэ. Максимы дьоно кыыскын хаһан билиһиннэрэҕин диэн хаайбыттара ыраатта
    Күрүлгэн

13 туохтуур #

Олус ыксат, ыгылыт; кими эмэ куттаан ык-түүр

Нууччалыы Ставить кого-л. в неудобное положение, вызвать смятение; страшить, пугать кого-л

  • Уол киһитин охсоору хаайда. Оҕото ииктээри хаайда.
  • Хабыр тымныы кыһыммыт Хаайа көтөн кэлбитэ.
    Күннүк Уурастыырап
  • Биир бэйэм кырбаары хаайан туран, кини дьиэтээҕи сорудаҕын элбэхтик устан сойбоппут буолуохтаахпын
    В. Тарабукин

14 этии #

Андылыы хаай кэпс., түөлбэ. – киминэн эмэ тугу эмэ күһэйэн оҥорторо сатаа Киһитэ мунньахха тылла эт диэн андылыы хаайбыта. Кустук.

Нууччалыы Вынуждать, заставлять кого-л. выполнять что-л

Этиилэр

Муннукка хаай (ык) көр муннук

  • Мин таайбын аан бастаан муннукка хаайан, өрө көтөҕүллүүлээхтик этиибин саҕалыыбын.
    Далан
  • Анарааҥҥылар муннукка хаайдахтарына, бэрэсидьиэммит кэлэн, кэлэр-барар үүппүтүн-хайаҕаспытын булларан барар.
    Н. Борисов
Өссө холобурдар (1)
  • Ити курдук, уоруйаҕы дакаастабылларынан муннукка хаайан, буруйун биир күн иһигэр толору билиннэрэн турабыт.
    ЕМП БС

«Х» буукуба