ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

эҥин

даҕааһын, частица, аат тыл

Нууччалыы то-сё, всякая всячина; разнообразие чего-л

English different, various

Ис хоһооно · 4
I

1 аат тыл #

Ол-бу, араас барыта

Нууччалыы То-сё, всякая всячина; разнообразие чего-л

2 даҕааһын #

суолт. Араас, элбэх араастаах, дьүһүннээх, эгэлгэлээх

Нууччалыы Разный, различный, разнообразный

  • Эҥин дьону кытта эҥэрдэһэн, Эн-мин дэһэн эйэлээхтик олоортум.
    А. Софронов
  • Эҥин эндир да кэллэр Эрдээх дьонтон хаалымаар.
    С. Данилов
  • Кини баһаам элбэх Эҥин сибэккилэри илиитигэр туппут.
    М. Доҕордуурап
Өссө холобурдар (1)
  • Дьэ, эҥин кыһалҕа баар буолар диэтэххит
    И. Бочкарёв

3 этии #

Нууччалыы Превосходный, отменный, прекрасный; нарядный, красивый

Этиилэр

Ийэтигэр эппэтэх эҥин тылын этит

ийэтин-аҕатын ырыатын ыллат диэн курдук (көр ийэ-аҕа).

  • Ийэтигэр эппэтэх эҥин тылын эттэ, аҕатыгар саҥарбатах амарах үтүө тылын тылласта. Ньургун Боотур. Дьэ оттон тыыннаахтыы тутар күннээх буоллахпытына, тугу хоргутуоххунуй, ийэҕэр эппэтэх эҥин тылгын этитиэм -- хааҥҥынан сууйуом, оһоҕоскун муоһалыам.
    П. Ойуунускай

Эҥин (эҥинэ) бэйэлээх

1) уһулуччу үчүгэй, туйгун; мааны, талыы Эҥин бэйэлээхтэрбит сэрии уотугар сылдьаллар. Амма Аччыгыйа. [Мэхээлис:] Эҥин бэйэлээх кыргыттар бааллар эбээт. Холобура ити Дьиибэ Лэкиэс кыыһа Сибиэтэ. Эчи өйө-мэйиитэ, үлэһитэ! С. Ефремов. Куорат иһигэр эҥин бэйэлээх донской, амурскай боруода аттары миинэ-миинэлэр, байыаннайдар кэлэн-баран, өрө тыыннаран эрэллэр. Бэс Дьарааһын. Эҥин бэйэлээх сэлиик аттар, кур оҕустар, тардыылаах көлөлөр киниэхэ бааллар. М. Доҕордуурап; 2) арааһынай, араас көрүҥнээх, элбэх араастаах, эгэлгэлээх.

Разный, разнообразный, разнородный, отличающиеся друг от друга по каким-л. признакам.

  • [Хатыҥ] туоһа эҥин бэйэлээх иһит, муҥхаҕа, илимҥэ хотоҕос буолар.
    Суорун Омоллоон
  • Бэрт уһуннук астаһан баһымньытын угун төрдүн туурда. Онно да элбэх сыра-хара барда, эҥин бэйэлээх тыллар туттулуннулар.
    М. Доҕордуурап
Өссө холобурдар (2)
  • Булчут киһи бултаабатаҕына тэһийбэт, тулуйбат, түүнүн түүлүгэр биир кэм эҥинэ бэйэлээх бултар эккирэтэ сылдьаллар эбэтэр аргыстаһан хаамсаллар.
    ХС
  • Эҥин тама эстэн түөлбэ. – тугу да гынарыттан ааһан, кыаҕа баранан. Не найдя выхода, исчерпав все свои возможности в чём-л. (напр., в воспитании ребёнка). Ийэтэ эҥин тама эстэн, мааны тыла баранан, оҕото уон икки сааһыгар тиийиитигэр абаҕатыгар Чоочо кинээскэ баран: "Оҕом тылбын истибэт буоллаһ, – диэтэ. "Чолбон".

Эҥин тылын эттэ

ийэтин-аҕатын ырыатын ыллат диэн курдук.

  • Мин уолбун Тимир Ыйыста Хараны, Орто дойдуга тахсыытыгар, эҥин тылбын этэ сатаабытым.
    Саха фольк
  • Эҥин тылгын Этэн-тыынан, Этэ-хаана Эймэниэр дылы Иэйээр-туойаар.
    П. Ойуунускай
Өссө холобурдар (1)
  • Ср. ДТС өҥин ʽдругой, инойʼ
II

4 #

эб. Этиллэр предмеккэ киниэхэ маарынныыллары кытыаран-түмэн холбуур суолтаны көрдөрөр

Нууччалыы Выражает собирательность путём приобщения, присоединения других подобных понятий к значению названного имени

  • Хойгуону эҥини онтон ылыаҥ этэ.
    Н. Заболоцкай
  • Ол [сэлиэһинэй] оннугар наар ньэчимиэни, эбиэһи эҥин ыһабыт.
    А. Фёдоров
  • Онон саһыл, кырынаас эҥин да баар буолуон сөп
    ХС
Өссө холобурдар (3)
  • уурунан бэриллибит кэпсиирэҕэ сыстан, хайааһыны түмэн-холбоон көрдөрөр. Θ Примыкая к глагольному сказуемому, выражает собирательность действия. Киһи тылын истимтиэ эҥин.
    Амма Аччыгыйа
  • Кэм кини [Доропуун оҕонньор] онон-манан түбүгүрбүтэ, сайыны быһа оттообута, ол быыһыгар аны пиэрмэ саһылларыгар балыктаабыта эҥин баар буолааччы.
    Н. Заболоцкай
  • Арай, куоракка уулуссаны кэриирдиир үһү, тугу эрэ оҥорон хаайыыга олорбут эҥин диэн иһиллэр
    А. Фёдоров

«Э» буукуба