ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

үҥк

туохтуур

Нууччалыы обращаться мольбами, с просьбой к богу, к небесам. [Баһылай чааскылаах чэйин кириэстии охсон баран иһэр:] Бүгүн аанньа таҥарабыттан көрдөһөн үҥүмүнэбин, барым-барыта ыарыйда

English (religion) to pray, to worship

Ис хоһооно · 6
I

1 туохтуур #

Мэлииппэ ааҕан таҥараттан тугу эмэ көрдөс, ааттас

Нууччалыы Обращаться мольбами, с просьбой к богу, к небесам. [Баһылай чааскылаах чэйин кириэстии охсон баран иһэр:] Бүгүн аанньа таҥарабыттан көрдөһөн үҥүмүнэбин, барым-барыта ыарыйда

  • Бэйэтэ судаарыскай аҥаардаах киһи, таҥараҕа да үҥпэт, тойоту да ытыктаабат.
    Н. Неустроев
  • Билигин, улаатан, дьонун ааҕы кытта бииргэ таҥараҕа үҥэр, таҥараҕа тиксиһэр буолбута
    Н. Якутскай

2 туохтуур #

Кимиэхэ эмэ аһары сүгүрүй, таҥара курдук көр

Нууччалыы Поклоняться кому-л., боготворить кого-что-н. [Бүөтүр:] Кинини букатын таҥара гынан үҥэрбит хаалбыт дии, туохха тиэрдэллэр

  • Санаан бүтэн бараммыт, Саарыыр диэни билбэппит, Ордук-хоһу арбаммаппыт, Ол-бу дьоҥҥо үҥпэппит.
    Күннүк Уурастыырап
  • Махтанабын үөрбүт-көппүт, Хомойбут да хонуктарбар, Арыт үҥпүт, арыт мөхпүт Мин таптаабыт хотуттарбар
    С. Данилов

3 туохтуур #

Ким эмэ буруйун, итэҕэһин, ордук-хоһу туттуутун арыйар суругу сууттарга түһэр

Нууччалыы Жаловаться, подавать в суды жалобу на кого-л. [Ньукулай:] Арай мин солунум диэн аҕам оҕонньор миигин үҥэн нэһилиэги иирдэн эрэр, бүгүн дьүүллүүр күннэрэ

  • [Саха:] Кырдьаҕас, түксү, солуута суоҕу баллыгыраама. Көр, бу киһи эйигин үҥэр.
    Н. Неустроев
  • [Бүөтүр:] Киһини, үҥэ сорунан баран, түбэһиннэрэрдии үҥэр куолу
    Амма Аччыгыйа

4 этии #

Нууччалыы Степенный, сдержанный, добропорядочный человек

Этиилэр

Атаҕар үҥк көр атах

  • Бодойбоҕо -- саахта үлэтигэр сылдьыбыта. Бу сылдьан өйө-санаата кубулуйбут курдук, баай атаҕар үҥэрэ уурайбыт.
    Эрилик Эристиин
  • Ытыгылаан "Эһэкээн", "Тыатааҕы" диэн ааттыыллара. Көрсөн баран, сөһүргэстээн Син атаҕар үҥпэттэрэ.
    И. Гоголев

Үҥэр таҥаралаах, үҥсэр сууттаах киһи

дьоһуннаах, бэрээдэктээх киһи, сиэри, сууту-сокуону билэр киһи Ханнык баҕарар көннөрү киһи курдук буолбатах, үҥэр таҥаралаах, үҥсэр сууттаах киһи буолуо.

Үҥэр таҥара оҥоһун көр таҥара

  • [Бүөтүр:] Оттон нуучча омук тапталы бэрт үчүгэйдик өйдүүр, кинилэр тапталы таҥара оҥостон үҥэллэр.
    А. Софронов
  • Мин үйэм-сааһым тухары тапталы эрэ үҥэр таҥара оҥостуом.
    Н. Лугинов

Үҥэр таҥарата көр таҥара

  • Үҥэр таҥарата өһүргэннэ, Тойон таҥарата хоргутта, Айыы таҥарата абарда.
    Өксөкүлээх Өлөксөй
  • Саха дьонум үҥэр таҥарата - үлэ. Хомус У
II

5 туохтуур #

Кэйиэх курдук муоскун утары тоһуй (үксүгэр ынах туһунан этэргэ)

Нууччалыы Угрожающе выставлять свои рога, бодаться (обычно о корове)

  • Бу ынах муоһун үҥэ сылдьааччы

6 этии #

Нууччалыы Мой надежный человек, выполняющий ответственные задания (так говорил господин о своем верном слуге)

Этиилэр

Үҥэр муос, тэбэр туйах

эрэллээх-итэҕэллээх, эппиэттээх сорудахтары толорор сытыы-хотуу киһи (баай, тойон бэйэтин тумус туттар кулутун туһунан этэр тыла) Айан суолун арыйар, Аартыктары тэлэйэр, Үҥсэр сууттан ордук дуу Үҥэр муоска холобурдаах – Толук уол диэн

  • ааттаах Тойон бухатыыр киһим дуу Уостардаахай сааларын Уҥалыыоа тоҥолоҕор Туруорулуу дьэ туппут. С. Зверев

«Ү» буукуба