ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

аймах

аат тыл

Нууччалыы кровная родня, родня по крови; родственные (по крови) отношения

English relative (can be used collectively), family member

Ис хоһооно · 8
I

1 аат тыл #

Биир төрүттээх, өбүгэлээх дьоннор; оннук дьон уруулуу сыһыаннара

Нууччалыы Кровная родня, родня по крови; родственные (по крови) отношения

  • Халыҥ аймах. Ырааҕынан аймаҕым. Чугас аймах. Аймах дьоннорум.
  • Ол кэмҥэ кинилэр [Манчаарылаах] чугас аймахтара, бүтүн нэһилиэги ааһан, бүтүн улуус баайа, кырдьаҕаһа Василий Слободчиков (Чоочо) күннээн олороро. МНН. Ама аҕыйах этэ дуо, Аймах, кэргэн иһиттэн Аҕа, абаҕа, убай, уол Арахсыһан тэйбитэ?!
    Баал Хабырыыс
  • Өкүлүүнэм ыраах аймахтарыгар хас да хоно, Ыалдьыттыы барбыта. Софр. Данилов. Былыр Бэһиэлэйэптэр сүүнэ халыҥ аймах дьон эбиттэрэ үһү
    Амма Аччыгыйа

2 аат тыл #

Эр-ойох буолбут уол-кыыс дьонноро уруулуу сыһыаннара

Нууччалыы Родня по свойству

  • Ийээ, оттон бары тутуспутунан соҕуруу баран күүлэйдээн кэлбэппит дуо? Аймахтарбытыгар сылдьыахпыт, билсиэхпит этэ [кэргэнин, нуучча дьахтарын дьонугар барары этэр]
    Далан

3 аат тыл #

Чугас дьоннор бөлөхтөрө; биир сир (хол., алаас) олохтоохторо, билсэр, чугас ыаллыы дьон; биир омук дьоно

Нууччалыы Собрание родных, близких людей; близкие земляки, односельчане

  • Ээ, ол иһин сэрэйбитим. Сахалар төрүт-удьуор булчут аймахтар
    Т. Сметанин

4 аат тыл #

Биир көрүҥҥэ киирсэр харамайдар биистэрэ

Нууччалыы Род, семейство, виды животных

  • Бу [кырса оҕотун] тулаайах эрэйдээҕи аймахтара кырсалар иитэ ылыахтара дуо?
    И. Федосеев

5 аат тыл #

итэҕ. Ойуун абааһылара

Нууччалыы Шаманские духи. [Ойуун:] Кырдьаҕас!

  • Мин бастаан дьиэ иччитин алҕаан, бэйэм аймахтарбын ыҥыран, ханна туох бэлэҕинэн-туһаҕынан кыырары билэн баран эрэйдэнэр үгэстээхпин
    А. Софронов

6 этии #

Нууччалыы Люди подсолнечной страны, люди земли (собирательный эпический образ людей, землян)

  • Айыҥат хаан аймаҕа фольк. - орто дойду дьоно, күн сирин дьоно Айыҥат хаан аймахтара Алыс үөскээн хаалан Аһыыллара аҕыйаатаҕына, Абыранныннар диэн, Аата-ахса суох элбэх Аҥаат-муҥаат Арыы оҥортолоон Айыталаан аастым.
    Өксөкүлээх Өлөксөй
  • Үйэ-хайа аймах - ханан эрэ ырааҕынан аймах (үксүгэр тард. сыһыар-х тут-лар). Θ Очень далекая родня (обычно употр. в притяж. ф., соотв.: седьмая вода на киселе). Кини [Афанасий Сидоров] кэргэнэ Лаглардыыр Аана Яков Гурьев үйэ-хайа аймаҕа. М. Доҕордуурап

7 этии #

Нууччалыы Всей семьей, потомственно (заниматься чем-л.)

  • Аймаҕынан ууһаан - былыр-былыргыттан удьуордаан, дьиэ дьиэнэн (тугунан эрэ дьарыктан) Константиновтар аймаҕынан ууһаан төрүт табаһыт эбэҥкилэр.
    ХС
  • Аймах дьон - чугас дьоннор бөлөхтөрө; истиҥник, чугастык санаһар дьон (үксүгэр биир алаас, түбэ дойдулаахтар сыһыаннара). Θ Родные, близкие люди; круг людей, поддерживающих теплые дружеские отношения (обычно близкие земляки, односельчане). Манна [Нил кытылыгар] алаастарбар олорор Мин аймах дьоммун санатар туох да суох.
    С. Данилов
  • Ср. тюрк. аймак ‘родня’
II

8 #

эб. Предметтэри түмэр-мунньар суолталаах аат тыллары үөскэтэр

Нууччалыы Образует имена с собирательным значением ("дьадаҥы аймах" - "беднота", "студент аймах" - "студенчество", "оҕо аймах" - "детвора")

  • Киһи аймах дьоло туругурда, киэр кыйданна хараҥа!
    Д. Таас
  • Хаан сытын ыллаҕына, торҕон бииһэ мустарын кэриэтэ, Пепеляевы тула үрүҥ-хара, баай-тойот, атыыһыт-эргиэмсик аймаҕа түмсүбүтэ. Софр
    Данилов

«А» буукуба