Перевод с якутского
кэтит
даҕааһын, аат тыл
Нууччалыы широкий
English wide, broad
Ис хоһооно · 6
1 даҕааһын #
даҕ
Кэтит кур. Кэтит сарын. Кэтит өрүс. Хос ортотугар кэтит олох маска тиэрэ түһэн, Уйбаан оҕонньор -- нухарыйа олорор эбит. Амма Аччыгыйа Бу өрүс чычаас. Кэтитинэн да киһи өрүс диэн ааттыар сатаммат Т. Сметанин
2 даҕааһын #
Туоратынан киэҥ, иэннээх
Нууччалыы Широкий (большой в поперечнике)
3 даҕааһын #
үрд. Уйаара-кэйээрэ, улаҕата биллибэт киэҥ (үксүгэр дойду, халлаан, муора эҥин туһунан)
Нууччалыы Обширный, необозримый; беспредельный, безграничный (обычно о стране, океане, небе и др.)
Килбиэннээх халлааным кэтит иэнигэр, Кини үрдүнэн хоодуот хотой Төгүрүйэ-төгүрүйэ чаҥырҕаата.
П. ОйуунускайМуора, эн кэтит киэҥ таһааҥ Муҥкук санаабын киэр үүрдэ. Дьуон Дьаҥылы. Тула уйаара-кэйээрэ биллибэт, оччолорго киһи-сүөһү үөскээн-үөдүйэн иччилии илик кэтит, киэҥ тайҕата иҥиэттэн сыппыта Н. Заболоцкай
4 даҕааһын #
үрд. Бөҕө туруктаах, бигэ, халбаҥнаабат көрүҥнээх (үксүгэр байылыат олох, баай-дуол туһунан)
Нууччалыы Прочный, основательный; нерушимый
Кини киһи да кэп суоруна, кэтит ордуута долгуйан мөхсөн хамсаатаҕына - кыырпах кыра таастар лачыгырыы тоҕуннулар. Ньургун Боотур. Улуу абаҕам - үрдүк Чоочо Киэҥ ыырын киэптээтим, Кэтит баайын үрэйдим Күннүк Уурастыырап
5 даҕааһын #
Дьоллоох-соргулаах, үтүө кэскиллээх
Нууччалыы Счастливый, раздольный обширный
Килбиэннээх кэтит чигдибин Кирдиир-киртитэр буолаайаҕыт.
П. Ойуунускай[Баай Барылаах] Киэҥ тэлгэһэ саҕа Кэтит сэксэни тэрийдим!
Өксөкүлээх ӨлөксөйКэлэр кэрэ кэскилбит иннигэр, Кэтит олохпут туһугар -- Кэннибитинэн кэхтиэхпит суоҕа! С. Зверев
Өссө холобурдар (1)
Уһун, кэтит, сырдык суол оҕо дьоҥҥо тыргыллар Эллэй
6 этии #
Кэтит кэскил (кэскиллээх) - дьоллоох-соргулаах, инники өттүгэр туругурар кыахтаах Икки атахтаах Кэтит кэскилэ, дьоллоох олоҕо отчут-масчыт, кулут күүһүнэн оҥоһуллубута. П. Ойуунускай. Кэтит кэскиллээх Кэрэ кыыс оҕону кэргэннэниҥ. С. Зверев.
Нууччалыы Счастливая судьба, крепкая надежная счастливая будущность (имеющий счастье в будущем)
Этиилэр
Кэтит кэһии - көр кэһии I
Уйгу-быйаҥы олохтоно, кэтит кэһиини тэллэхтэнэ, -- алаас сыһыы быһаҕаһын саҕа араҕас чачыры анньа киирдинэр. Ньургун Боотур. Кэтит суолун кэһимэ (уһун суолун оймоомо) фольк. - улуу, сүдү уонна кутталлаах киһиэхэ (бухатыырга) мэһэйдэһимэ, суолугар туора турума.
Не переходи его широкую дорогу (не перебегай его длинную дорогу) - формула-предупреждение об опасности противиться грозным, сильным богатырям.
Кэтит суолун Кэспэт буолуҥ, Уһун суолун Оймообот буолуҥ.
П. ОйуунускайКэтит (кэнчээрилээх) уруулаах (киэҥ аймахтаах) фольк. - дириҥ силистээх, киэҥ улахан халыҥ уруулаах-аймахтаах (онон өлөн-охтон биэриэм суоҕа диэн этэр олук). Имеющий большую родню, глубокую родословную (фольк. формула, обозначающая, что с говорящим не просто справиться, что он не пропадет). Мин диэтэх киһи эн эрэйдээх курдук буолуом дуо? Киэҥ аймахтаах, кэтит уруулаах киһибин. Ньургун Боотур. Доҕорум -- кэтит кэнчээрилээх буолууһуккун! П. Ойуунускай