ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

көп

туохтуур, даҕааһын

Нууччалыы рыхлый

English loose

Ис хоһооно · 13

1 даҕааһын #

Нууччалыы рыхлый

English loose (not compact)

I

2 туохтуур #

Уу иһиттэн өрө дагдайан таҕыс, уу үрдүгэр күөрэйэн таҕыс

Нууччалыы Подниматься из воды на поверхность; всплывать

  • Сүүрүк хоту аллара, киһи өлүгэ көбөн тахсыбыта.
    Н. Якутскай
  • Акула, көбөөт, умсар.
    И. Гоголев
  • Күндүл уутун күөнүгэр Күөнэх балык көптө
    Эллэй

3 туохтуур #

Үллэн таҕыс

Нууччалыы Становиться вздутым; вздуваться, набухать

  • Лаврентий Николаевич сирэйигэр -- тымырдар көбөн таҕыстылар
    Н. Габышев

4 туохтуур #

Күөрэйэн, үөһэ тахсан ис (үксүгэр күн туһунан)

Нууччалыы Перемещаться вверх, принимать более высокое положение; подниматься ввысь (обычно о солнце)

5 туохтуур #

Биллибэт буола сылдьан баран, саҥалыы биллэн, бэргээн кэл (ыарыы туһунан)

Нууччалыы Вновь усиливаться (после затухания), прогрессировать (о болезни)

  • Төбө ыарыыта буулаабыта ыраатта. Сүтэ-сүтэ иккистээн көбөн кэлэр.
    Н. Лугинов
  • Урукку архах сэллигэ көптө, түүн аанньа утуйбат буолан сордонно
    Н. Павлов

6 туохтуур #

Сүтэн баран хат баар буол

Нууччалыы Вновь обнаруживаться, вновь возникать

  • Валентин Петрович эмиэ көбөн кэлбит санаатын киэр үүрэ сатыыр.
    Н. Якутскай
  • Хата, холуочугар көрө-нара ордук көбөр, тыла сөллөр.
    Н. Габышев
  • Контрреволюционнай үөрдэр эмиэ көбөн турбуттара. СССБ
    Т. Ср
Өссө холобурдар (1)
  • тюрк. көп ‘пухнуть’

7 этии #

Этиилэр

Иҥсэтэ көбөр көр иҥсэ

  • Минньигэс ас сыта билиннэҕинэ, кини иҥсэтэ көбөр, сыҥааҕын уута сүүрэр.
    И. Федосеев

Күнэ тахсыа, күөрэгэйэ ыллыа, күөнэҕэ көбүө көр күн

  • Бу төрөөбүт буора ааттаах сиргэ дьолу булбата. Баҕар, онно, атын сиргэ, кини күнэ тахсыа, күөрэгэйэ ыллыа, күөнэҕэ көбүө!
    Н. Якутскай

Сүрэҕэ көбөр көр сүрэх

  • Аҕылаабытым күүһүттэн сүрэҕим көбөн, кулгааҕым тыаһа кус кынатыныы куһугуруур. "ХС"
II

9 даҕааһын #

Уһун, хойуу (хол., туох эмэ түүтүн этэргэ)

Нууччалыы С длинной, густой шерстью, волосами; мохнатый, лохматый; густой

10 даҕааһын #

Халыҥ, сымнаҕас

Нууччалыы Толстый и мягкий; пушистый

Өссө холобурдар (1)
  • Ср. казах. -тат. күпшэк ‘мягкий, рыхлый’

11 этии #

Нууччалыы Значительно покрывая дно посуды

  • Көп түгэҕинэн - иһит түгэҕин лаппа сабар курдук Кыра кытыйаны көп түгэҕинэн бэс үөрэни испитэ.
    Эрилик Эристиин
  • Эргэ тымтайга көп түгэҕинэн ньоҕор былаастаах кыһыл харах балыгы сүөкээтэ.
    А. Федоров
  • Көп түспүт - 1) түгэҕэр түспүт, түгэҕин эрэ сабар буолбут. Θ Уменьшаясь, убывая, оставаться только на дне, лишь дно слегка покрыть, на донышке (оставаться - напр., о воде). Күөх далайа Көп түспүтэ буолаарай диэн, Күлүмэх үгүс Көмүөл мууһу Күүстээх күөммүнэн Көҥү үтүрүйэн киллэрдим.
    Өксөкүлээх Өлөксөй
Өссө холобурдар (3)
  • Үрэхпит быйыл, ардаҕа суох сайын буолан, көп түгэх түһээхтээбит.
    Н. Босиков
  • Күн киэһэриитэ, оҕолор иһиттэригэр көп түгэх эрэ отонноох кэллилэр. П. Аввакумов; 2) санаата түһэн санньыйбыт, санаарҕаабыт, курутуйбут. Θ Падать духом, приходить в уныние; вешать голову. Коля санаарҕаан көп түгэх түспүтүн өйдөөбөппүн.
    И. Федосеев
  • Иракли уолчаан, көрүдьүөс бэйэтэ көп түһэн, күлүүтэ-салыыта уурайан кыл тыынынан иһэр дии. П. Егоров

12 этии #

Көп түү - ньуолах түү диэн курдук

III

13 #

ааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, кө- диэн саҕаланар олохторго сыстар: көп-көнө, көп-көбүөхтэс

Нууччалыы Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на кө: көп-көнө ‘очень прямой’, ‘совершенно ровный’, көп-көбүөхтэс ‘запыхающийся, тяжело и неровно дышащий’, ‘вздымающийся, колыхающийся’

«К» буукуба