Перевод с якутского
сырдаа
туохтуур
Нууччалыы светать, рассветать
Ис хоһооно · 7
1 туохтуур #
Күн тахсара чугаһаан суһуктуйан бар, сараа
Нууччалыы Светать, рассветать
Хараҥа арыллан, дьэҥкэрэн, халлааммыт кылбаара сырдаата. Күннүк Уурастыырап Сарсыарда аайы халлаан атын кэрэтик сырдыыр, күн туспа үчүгэйдик тахсар эбээт! Амма Аччыгыйа Сарсыарда халлаан сырдаан барда. Туман көтөн эрэр Т. Сметанин
2 туохтуур #
Уотунан тык, күлүмнээ, умай (ый, күн, лаампа туһунан)
Нууччалыы Светить, светиться, сиять, блестеть
Күн кинилэр эрэ тустарыгар тахсара. Ый, сулустар эмиэ кинилэргэ эрэ анаан сырдыырга дылылара.
Н. ЛугиновКөмүлүөк оһохтор күөдьүйэн, Күлэ-сала сырдаатылар. С. Васильев Бу көрө-истэ олордоҕуна чугас соҕус уот сырдаан көһүннэ. Бырааттыы Гриммнэр (тылб.)
3 туохтуур #
Маҥхайан, туналыйан көһүн, күндээр
Нууччалыы Озаряться, быть освещённым чем-л., выделяться белизной, белеть
Чаҕылҕан чаҕылыйда, иннибэр улахан таас хайа сырдаан көһүннэ. Т. Сметанин Томтойон, туртайа сырдаан Ыраах Днепр дьиримниирэ. Баал Хабырыыс Сыа хаар тэлгэнэн, сир ийэ сырдаан, туналыйа сытар М. Доҕордуурап
4 туохтуур #
Сырдыктан буорту буолан хаал, туһаттан таҕыс (хаартыска түһэрэр пүлүөҥкэ, хаартыска бэчээттиир кумааҕы туһунан)
Нууччалыы Засвечиваться (о светочувствительной плёнке, фотобумаге)
Фотоплёнкабыт сырдаан хаалбыт
5 туохтуур #
Билииҥ-көрүүҥ хаҥаан, сайдан, өйгүнэн-санааҕынан ырааһыр
Нууччалыы Созреть духовно, умственно, стать сознательнее, культурнее
Микиитэ өйө сырдаан иһэргэ дылы буолла. Амма Аччыгыйа Норуоппут сырдаата, дьон-сэргэ сайынна, "Абырыыр" таҥара эһиннэ, Албына, суоҕа дьэ билиннэ. Күннүк Уурастыырап Күн аайы хайдах эрэ күүстэрэ-уохтара эбиллэн, өйдөрө-санаалара сырдаан иһэр курдуга М. Доҕордуурап
6 туохтуур #
Ис-искиттэн өрө көтөҕүллэн үөрүүнэн, дьолунан сыдьаай, иэй
Нууччалыы Сиять, светиться, светлеть, освещаться внутренним светом (напр., о лице)
Кини кэрэтэ хайдах эрэ иһиттэн сырдаан, сардаҥаран тахсарга дылы гынара, ол курдук көрүүтэ-истиитэ, туттуута-хаптыыта, таҥаһа-саба – барыта сөп, киһи сүрэҕин-быарын ортотунан киирэрэ.
Суорун ОмоллоонДьахтар сырдыы түспүтэ, улаханнык махтанарын эппитэ. Болот Боотур Итини истэн мин дууһам сырдаан кэллэ М. Доҕордуурап
7 этии #
Нууччалыы Почувствовать облегчение, вздохнуть свободнее (напр., после болезни)
Этиилэр
Сирэйэ-хараҕа сырдаабыт көр сирэй-харах
Ылдьаана үөрэн кэрэ сирэйэ-хараҕа дьиктитик сырдаата. Амма Аччыгыйа Кыысчаан сылаас чэй иһэн, аһаан-сиэн хайдах эрэ, сирэйэ-хараҕа сырдаабыт этэ. И. Федосеев
Хараҕа сырдаата
1) арыый кэҥээтэ, холкутуйда (ыарыы кэнниттэн) Уолчаан, сыаны хаба тардан ылан, тииһинэн хадьырыйбыт, сии охсон кэбиспит, хараҕа сырдаабыт, сэниэлэммит. И. Гоголев; 2) көхсө кэҥээтэ, уоскуйда.
Смягчиться, потеплеть, оттаять душой.
Ити истиҥ, эйэҕэс тыллартан, көмүлүөк оһох элэккэй сылааһыттан сылайбыт, аччыктаабыт эрэйдээхтэр көхсүлэрэ кэҥээтэ, харахтара сырдаата. И. Гоголев Хааман истэҕин аайы арыый холкутуйан, төрүт да киэҥ киһи көхсө улам кэҥээн, хараҕа сырдаан барда. Н. Заболоцкай
Өссө холобурдар (1)
Ср. ДТС йару ‘светить, сиять’, хак. чары ‘светить, освещать’, кирг. сыр ‘краска’, сырда ‘красить, окрашивать’