ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

сөҥ

даҕааһын, туохтуур

Нууччалыы толстый; тяжёлый

English thick, heavy

Ис хоһооно · 18

1 даҕааһын #

Нууччалыы толстый; тяжёлый

English thick, heavy

  • сөҥ сүөгэй
    густые сливкиheavy cream
  • сөҥ былыт
    густое облакоa thick cloud

2 даҕааһын #

Нууччалыы низкий; глубокий

English low, deep

  • сөҥ саҥа
    низкий голосa low voice

3 даҕааһын #

Нууччалыы веский

English weighty

  • сөҥ тыл
    веское словоa weighty word
  • сөҥөн олор
    сидеть с задумчивым видомto sit with a pensive look

4 туохтуур #

Нууччалыы густеть

English to thicken

  • былыт сөҥмүт
    туча сгустиласьthe cloud has thickened

5 туохтуур #

Нууччалыы отстаиваться

English (of dairy products) to settle

  • үүт сөҥмүт
    молоко отстоялосьthe milk has settled

6 туохтуур #

Нууччалыы осадок

English precipitate

I

7 даҕааһын #

даҕ

  • "Табаны ытыалааҥ!" - Кириилин сөҥ хаһыыта иһиллэр.
    Л. Попов
  • Кини [Кулаковскай] хоһооннорун сөҥ куолаһынан иҥнигэһэ суохтук, кудуххай соҕустук ааҕара.
    Н. Заболоцкай
  • Сөҥ куоластаах толуу киһи уһаат иһигэр саҥаран киҥкинэтэн эрэрдии бэйэтин билиһиннэрдэ
    Кыым

8 даҕааһын #

Холку гынан баран модьу, күүстээх (үксүгэр киһи куолаһын туһунан)

Нууччалыы Густой, низкий, ровный и сильный (о голосе человека). [Бөлүөхсэн турар дьон кэтэҕэр:] "Миэхэ суолла аҕалыҥ!" - диэн сөҥ саҥа иһилиннэ

9 даҕааһын #

Элбэҕэ суох гынан баран улахан ис хоһоонноох, өйдөөх, чиҥ (киһи тылын уонна тылынан айыллары этэргэ)

Нууччалыы Немногословный, но содержательный, умный, внушительный (о речи человека), веский (о слове)

  • Тыл арыт өһөскүн, Ыарахаҥҥын, сөҥҥүн, Тааскын, симилиэскин, Укулаат тимиргин.
    Баал Хабырыыс
  • "Умнуохпут суоҕа үтүө мөссүөҥҥүн, Уйаҕас ып-ыраас сүрэххин!" – диэтэ, бэргэһэтин уһулан, Сиидэрэп аҕыйах сөҥ тылынан.
    С. Васильев
  • Ийэ дойду көмүскэлэ - бу былыр былыргыттан ытык иэс буоларын туһунан сөҥ, күүстээх, ону сэргэ истиҥ иэйиилээх тыллар чугдаардылар.
    ВА

10 даҕааһын #

Аҕыйах саҥалаах, дьиппиэн, нүһэр

Нууччалыы Немногословный, необщительный, суровый, замкнутый. [Дуолан Хара:] Миигин эрэй сөҥ, дьиппиэн оҥорбута, Уоммар диэри -- Кулун тэллэххэ либиир сыппытым

  • Кини тылга-өскө тииспэтэх, санаабытын таһыгар таһаарбат, бэрт аҕыйах саҥалаах сөҥ киһи.
    В. Яковлев
  • Сөҥ, кытаанах сэбэрэлээх дьон мэтириэттэрэ ыйанан тураллара. М. Горькай (тылб.)

11 даҕааһын #

Хойуу, иҥэмтэлээх (сүөгэйи этэргэ); өлгөм, баай

Нууччалыы Густой, питательный (напр., о сметане); богатый, обильный

  • Сөҥ сүөгэй. Сөҥ сөгөлөөн.
  • Мин сиэм этэ сөҥ сүөгэйи. Эллэй. Сөҥ сүөгэйинэн сөлөгөйдөөн Түһүлгэбит киинигэр Кэккэлэһэн олорон, Аһыы-аһыы оонньуоҕуҥ.
    П. Ядрихинскай
  • Бултуйдаҕына -- малааһын, былыргылыынан эттэххэ, сөҥ сөгөлөөнү тэрийэр
    Кэпсээннэр

12 даҕааһын #

Улахан, сомоҕо, модьу

Нууччалыы Громадный, массивный, тяжёлый

  • Төлөрүйбэт сөҥ сүлүгэскин Төлөрүтэн биэрдиҥ.
    П. Ойуунускай
  • Адаар бэстэр, сөҥ харыйалар Аргыый хамсыы нуоҕаһаллар.
    П. Тобуруокап
  • [Дудкин] Ыарахан, сөҥ балтанан, -- тимири Туой курдук эллээччи
    С. Васильев

13 этии #

Нууччалыы Стать молчаливым, угрюмым, помрачнеть. [Григорий] хайдах эрэ сөҥ түспүт курдуга

  • Сөҥ түс - санааҕа ылларан, мунчааран саҥата-иҥэтэ суох буол, дьиппиэр
    Д. Таас
  • [Алампа] сөҥ түспүтэ киһи хараҕар өтө көстөр эбит этэ.
    Р. Кулаковскай
  • Остуол икки өттүгэр бүрүө чилиэннэрэ аҕыс-сэттэ киһи сөҥ түһэн олороллор. В. Яковлев
II

14 туохтуур #

Тугу эмэ кытта булкуһа сылдьан, сыыйа тимирэн аллара түгэҕэр түс, муһун

Нууччалыы Опускаться слоем на дно, оседать

  • Көмүһү манна уунан сууйаллар Хаптаһын хоруудаҕа. Хорууда түгэҕэр сөҥөн хаалар Кыһыл көмүс кыырпаҕа.
    Баал Хабырыыс
  • Михаил Прокопьевич лотуок түгэҕэр сөҥөн хаалбыт маассаны ытыһар.
    И. Бочкарёв
  • Өтөрүнэн буора сөҥөн, уубут дьэҥкэрбитэ. КЗА АҮө. Хааны ытыйан баран алта-аҕыс чаас устата туруоруллар. Онтон өһөҕө сөҥмүтүн кэннэ, дьалкыппакка эрэ -- убаҕаһын баһан ылан атын иһиккэ кутуллар. Дьиэ к

15 туохтуур #

Ханна эмэ тохтоон муһун, мунньулун

Нууччалыы Сойтись, сосредоточиться, скопиться в одном месте

  • Булт ааттааҕа барыта онно күрэнэн сөҥмүт эбит.
    Н. Заболоцкай
  • Өлүөнэ өрүс көмүстээх тайҕатыгар хостонор үгүс кыһыл көмүс манна [Иркутскайга] кэлэн сөҥөрө.
    Н. Якутскай
  • Кини үрэх уҥуор баар ходуһаттан түһэр быыкаа көҥүскэ тахсан, сөҥөн турар балыгы хостообутун истэн, дьон эбии сөҕөллөр
    Н. Заболоцкай

16 туохтуур #

Ааспат, умнуллубат өйдөбүлү, санааны хааллар

Нууччалыы Произвести сильное, незабываемое впечатление, поселиться в чьей-л. душе

  • Бу киэһээҥҥи кэпсэтии Миша Бойтонов дууһатыгар өтөр умнуллубат гына сөҥнө.
    В. Яковлев
  • Эн суоххар миэхэ чугаскын, Мин өйбөр сөҥөн хаалбыккын, Өрүү сырдык өҥ буолаҥҥын, Өлбөт сырдыкка ыҥыраҥҥын.
    В. Потапова
  • Сүрэхпитигэр сөҥмүт ол үөрүү үрдүк өрөгөйө күн бүгүҥҥэ диэри өрүкүйэр
    Кыым

17 этии #

Нууччалыы Скопиться где-л., в чём-л., оставаться определённого времени нетронутым, в целости (о чём-л. ценном – напр., о полезных ископаемых)

Этиилэр

Сөҥө сырыт (сөҥөн сыт)

ханна, туохха эмэ үөскээн, мунньуллан баран чөл бэйэҕинэн баар буол (туох эмэ баайын, сыаналааҕы этэргэ) Улахан баай-дуол Улахан эбэ сис хайаларыгар сөҥөн сыттаҕа.

  • Саҥардыы ону булан эрэллэр.
    А. Фёдоров
  • Саха тылын баайа, күндүтэ олоҥхоҕо сөҥөн сытар. СЛ- 8. Поэзиябытыгар төрөөбүт тылбыт саамай сүмэтэ, кэрэтэ сөҥөн сырыттаҕа. "Кыым"

18 этии #

Нууччалыы Сидеть молча, неподвижно, погрузиться в молчание; застыть на месте

Этиилэр

Сөҥөн олор

саҥата суох буол; хамсаабакка-имсээбэккэ ньим бар Кырдьаҕастар саҥата суох сөҥөн олороллоро.

  • Иккиэн уруккуну-хойуккуну өйдөөн санаарҕаабыт курдук балачча өр саҥата суох сөҥөн олорбохтообуттара.
    Далан
  • Аана уоһун сөрүү туттан, сөҥөн олорбохтоото.
    М. Доҕордуурап
Өссө холобурдар (1)
  • Ср. казах. шөк ‘осесть, оседать на дне, садиться’, ДТС чөк ‘опускаться, погружаться (в воду)’

«С» буукуба