ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

чиэс

аат тыл

Нууччалыы честь

Ис хоһооно · 7
I

1 аат тыл #

Киһи дьоҥҥо биһирэтэр, өрө тутуллар сиэр-майгы өттүнэн үчүгэй, үрдүк хаачыстыбалара

Нууччалыы Честь (моральные качества человека)

  • Көмүс манньыат эккирэтиитигэр чиэстэрин, суобастарын, киһилии сирэйдэрин сүтэрбит дьон ортотугар тыыннаах сылдьарынааҕар кини өлөрүн ордорор. Софр. Данилов. Арай мин биир суолга саарыыбын, Мин чиэһим туорхаһыйар биир суолтан: Мин эрдэ ыарыһах буоламмын Сэриигэ барбатах муҥмуттан.
    С. Данилов
  • Кэргэнин чиэһин кэриэстээн Аҥаардаһынан кырдьыбыт ийэм Тапталын үрдүктүк туппутун Күндүтүк саныыбын тус бэйэм.
    В. Потапова
  • Дьахтарга сыһыан – киһи чиэһин, суобаһын, бэрээдэктээҕин уонна үтүө санаалааҕын быһаарыыга саамай таба мээрэй
    ХС

2 аат тыл #

Ким, туох эмэ үтүө аата, үрдүк сыанабыла

Нууччалыы Хорошая, незапятнанная репутация, доброе имя, честь

  • Мин Ийэ дойдум чиэһин, көҥүлүн көмүскэһэ бырааттарбын кытта боруоҥҥа бардым.
    Суорун Омоллоон
  • Кэлэктиип чиэһин үрдүктүк тутуохха наада.
    Н. Лугинов
  • Саахымакка оройуонун чиэһин көмүскүү кэлбит.
    С. Федотов
Өссө холобурдар (1)
  • Хайҕалы, чиэһи үрдүктүк тутуу киһи саамай үтүө хаачыстыбаларыттан биирдэстэрэ
    И. Никифоров

3 аат тыл #

Киһини ытыктаан, бочуоттаан дьон иннигэр үрдүктүк тутуу, ытыктабылы, бочуоттааһыны биллэрии

Нууччалыы Почёт, уважение

  • Өлбүт дьоруойдары улуу Өлүөнэ үрдүнээҕи куорат киэҥ болуоссатыгар сэрииһиттии чиэһинэн көмүү буолла.
    Амма Аччыгыйа
  • Дьиҥэр, куһаҕан балыксыт уолугар улуус кулубатын мааны сылгыһыт уола буолуу улахан чиэс этэ.
    И. Гоголев
  • Өр сылга үчүгэй үлэһит аатыран үгүс чиэскэ, хайҕалга тиксибит сурахтааҕа
    М. Попов

4 аат тыл #

Кыыс эр киһини билэ илик кэмэ, кыыһынан сылдьыыта

Нууччалыы Целомудрие, непорочность девушки

  • Онно сиргэнним да этэ. Туохтан диэ? Бу итирик киһиэхэ чиэспин сиргэ-буорга тэбистэрбит абабыттан.
    И. Егоров
  • [Кыыс оҕо] сэмэй, күүстээх санаалаах буола улаатарыгар, бэйэтин чиэһин харыстыырыгар үөрэтиллиэхтээх. ТЕН ИДь. Итиннэ мин баайым иккиһэ – Эргийэн кэлбэт кыыһым чиэһэ. А. Пушкин (тылб.)

5 этии #

Нууччалыы Отдать честь

Этиилэр

Чиэс биэр

кими эмэ эҕэрдэлээн чиккэччи тутуллубут тарбахтардаах уҥа илиигин бэргэһэҕэр тиэрдэн даҕай, даҕайан ыл Оҕонньорго чиэс биэрэн чынас гына түһэр.

  • Тирии комбинезоннаах ньиэмэһи үүрбүт икки саллаат кэлэн полковникка чиэс биэрдилэр.
    Т. Сметанин
  • Кини бэрт дьоһуннук туттан хаамар, хаа-дьаа билэр киһитин көрүстэҕинэ, тарбахтарын бэргэһэтин куондарыгар тиэрдэн чиэс биэрэр.
    Е. Неймохов

Чиэскэ тигис

тугу эмэ гынар, ситиһэр тоҕоостон, оннук тоҕооско тигис.

Удостоиться чести сделать что-л.

  • Биһиэхэ Аҕа дойду сэриитин түмүктүүр, саамай быһаарыылаах охсуһууга кыттар улахан чиэс тиксээри турар.
    С. Никифоров
  • Мин урут маннык чиэскэ тиксэ илик буолан, олус симитинним. ЖЕА ТС. Куртуйахпыт аҕыс уонча миэтэрэ бадахтаах. Тоҕо эбитэ буолла, ытар чиэс миэхэ тигистэ.
    АИА КБ
II

6 аат тыл #

Ханна эмэ саайыллан эбэтэр бэйэтинэн да туттуллар уһун сиэрдийэ мас

Нууччалыы Длинная палка, жердь, шест

  • Сомсоон куобахтарын ыйыыр чиэһин аннынааҕы лаабыска үрүсээгин сүөкээтэ.
    В. Титов
  • Хоноһо атаҕын таҥаһын, тас сонун оһох үрдүнээҕи чиэскэ куурда ыйаталаата.
    ХС
  • Тиритэллэр, өр эрдэллэр, Чиэһинэн анньыналлар. А. Твардовскай (тылб.)

7 этии #

Этиилэр

Чиэс мас

чиэс диэн курдук.

  • Имитэ олорор куобаҕын тириитин оһох иннинээҕи чиэс маска иилэ быраҕаат, тахсан барда.
    И. Гоголев
  • Солко куһаатын тэниҥнэппэхтээн баран, чиэс маска иилэ бырахта.
    А. Фёдоров
Өссө холобурдар (2)
  • Дьоллоругар тыы үрдүгэр ууруллубут чиэс мас түспэтэх.
    Н. Босиков
  • Русск. шест

«Ч» буукуба