ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

ыраат

туохтуур

Нууччалыы уходить, отдаляться, уезжать далеко

Ис хоһооно · 5

1 туохтуур #

Ханна эмэ ыраах бар; тэй, дьалты буол

Нууччалыы Уходить, отдаляться, уезжать далеко

  • Ыраатыахпытыгар диэри кинилэр далбаатыы хааллылар.
    Амма Аччыгыйа
  • Күһүҥҥү ынахтар ырааппыт да буоллахтарына көҥүллэрэ.
    В. Титов
  • Булка үлүһүйэн кый бырах ыраатар кутталлаах
    А. Кондратьев
Өссө холобурдар (6)
  • Ыраахха диэри иһилин, тиий (дорҕоон, тыас-уус туһунан). Θ Постепенно удаляясь, затихать, уноситься вдаль (о звуках, шуме). Ырыа тыалар-хайалар үрдүлэринэн ыраата эҥсиллэн көтө турда.
    Амма Аччыгыйа
  • Күөх оту суугунатта, Көҥүс уутун долгутта. Төттөрү сүүрдэ, ааста, Тыаһа улам ыраатта.
    Баал Хабырыыс
  • Ити курдук ытыыр- ыллыыр икки ардынан ымманыйан ырыа ырааттар ыраатан сүттэ
    П. Филиппов
  • Тохтообокко устан бардар баран, ааһан ис, (күн-дьыл, бириэмэ туһунан). Θ Проходить, протекать беспрерывно (о времени). Настя утуйуон, сынньаныан олус баҕарбыт, түүн даҕаны ырааттаҕа.
    Н. Якутскай
  • Уһуктубутум күн тахсыбыта ырааппыт быһыылаах, өр да утуйбуппун.
    Т. Сметанин
  • Уола Мэхээс урут сөпкө кэлэр этэ, күн киэһэрэн ыраатта
    Ф. Захаров

2 туохтуур #

Саҕаланан баран күүһүрэн, дириҥээн ис (тугу эмэ этэргэ)

Нууччалыы Обретать темп, размах, быть в самом разгаре

  • Ырыа-тойук ырааппыт. Чыып-чаап дэһии үксээбит.
    П. Ойуунускай
  • Улаханнык сылайбыт эрэйдээхтэр, сотору буолаат, муннуларын тыаһа ыраатта.
    И. Гоголев
  • Биһиги да оҕонньотторбут бэйэлэрин өлүүлэрин син сыылларар соҕус дьон этилэр, онон эмиэ күө-дьаа буолан, кэпсэтиилэрэ ыраатта.
    Н. Заболоцкай
Өссө холобурдар (2)
  • Кини тиийиитигэр дьоно үлэлээн туманнатан ырааппыттар
    М. Доҕордуурап
  • Быданнаа, өр буол (туох эмэ буолбута). Θ Миновать, отойти в прошлое (напр., о каком-л. событии, имевшем место в прошлом). Улахан уола кэргэннэммитэ ырааппыт, кырдьаҕас ыал. Софр. Данилов. Кэпсээ куорат сонунун. көрсүбэтэх да ыраатта
    С. Ефремов

3 туохтуур #

Туох эмэ нааданы толуйар ахсааннаах, кээмэйдээх буол, өр кэмҥэ тиий (үксүгэр буолб. ф-ҕа тут-лар)

Нууччалыы Быть достаточным в нужном количестве, иметься в необходимой мере, хватать на долгое время (обычно употр. в отриц. ф.)

  • Уматыктара бүтэрэ кэллэ, аҕыйах буочука сэлээркэ хаалла, ол диэхтээн, ырааппата чуолкай. А. Кривошапкин (тылб.)

4 туохтуур #

Урукку таһымҥын, көрдөрүүгүн эбэтэр кими эмэ туохха эмэ аһара түс, куоһара бар

Нууччалыы Превзойти кого-л. в чём-л. или превзойти ранее достигнутый результат

  • Эн да миигиттэн ырааппатыҥ ини, мин куорат аҥаарын тутустум.
    Н. Лугинов
  • Бэйэтин кыаҕар эрэнэн ээл-дээл эрчиллэр, сүрэҕэлдьии-сүрэҕэлдьии сиэксийэҕэ кэлээччилэр ыраатар кыахтара суох.
    НЕ

5 этии #

Этиилэр

Кэннэ ыраатан, иннэ чугаһаан

иннэ чугаһаан (кылгаан), кэннэ ыраатан (уһаан) диэн курдук (көр илин I).

  • Ол, бу мин, Кэнним ыраатан, Инним чугаһаан Сыттаҕым ээ.
    Өксөкүлээх Өлөксөй
  • "Уҥуоҕум дойдубар хааллар сөп буолуо этэ, кырыйдым, кэнним ыраатта, инним чугаһаата", – диэн таҕыста аҕам.
    М. Доҕордуурап
Өссө холобурдар (1)
  • Уочаркаҕа бэл, бу кэннэ ырааппыт, иннэ чугаһаабыт, бүдүк буолбут оҕонньор киһилии кэрэ өттүнэн биһиэхэ эргиллэр. Эрчимэн. Ср. ДТС йыра, алт. ыраа ʽудаляться, отходитьʼ

«Ы» буукуба