Перевод с якутского
үөһэ
сыһыат, аат тыл
Нууччалыы вверх, наверх
English up, upward
Ис хоһооно · 10
1 сыһыат #
1. сыһ. Туох эмэ үрдүк өттүн диэки, өрө
Нууччалыы Вверх, наверх
Харахпын атытан көрбүтүм: күн үөһэ ойбут. Н. Неустроев Долгуннар үөһэ, этиҥҥэ утары харбаһан, ыллаан, ытыллан төлүтэ көтөллөр.
П. ОйуунускайХара былыт Үллүктэнэн, Кавказ үөһэ Өрүкүйдэ. Күннүк Уурастыырап
Өссө холобурдар (1)
Үөһэ көтүөн кыната суох? аллара тимириэн уһуга суох. Т. Сметанин
2 сыһыат #
дьөһ. суолт. 1. Хайааһын туох эмэ үрдүгэр, үрүт өттүгэр буоларын бэлиэтииргэ туттуллар
Нууччалыы Употребляется при обозначении предмета, на котором или над которым совершается действие
Кылбаҥныыр муус маҥан хабдьылар Кылбаарар хаар үөһэ сырсаллар. С. Данилов Хайдах эрэ умайа турар кутаа үөһэ сытар курдукпун. А. Бэрияк Күһүнүн көмүһэ дэлэйин, Күн тыргыл мичээрэ истиҥин, Дьиибэргии күн үөһэ турабын, Мин курус санааны кытары. « ХС
Өссө холобурдар (2)
Бу кыс үөһэ быһа уус уһаннаран тэриммитинэн сэриигэ бардылар. Эрилик Эристиин Чооруона бу сай үөһэ кэтэҕэ хохойон, букатын эриччи хатан хаалла У. Нуолур
3 сыһыат #
Сорох кэми көрдөрөр ааттары кытта хайааһын төһө кэм устатыгар оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар
Нууччалыы Употребляется с некоторыми именами, обозначающими время, в течение которого совершается действие. [Былатыан:] Ээ, ону бу кыс үөһэ бүтэриэ этибит буоллаҕа дии
4 сыһыат #
Хайааһын туох эмэ тас өттүнэн оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар
Нууччалыы Употребляется при обозначении чего-л., сверх, помимо которого совершается действие
Эн, бөлүһүөк киһи, өйдүөхтээххин: хаһан баҕарар киитэрэй үөһэ киитэрэй баар буолар. Далан Эҥин араас нолуоктар үөһэ сойуомҥа суруйуу ыытыллара. « ХС
5 сыһыат #
Хайааһын аахсыллыаҕы да аахсыллыбакка оҥоһулларын бэлиэтээһини көрдөрөр
Нууччалыы Выражает уступительные отношения (несмотря). [Абрам — оҕолорго:] Дьэ, оттон эһиги ол үөһэ [барытын тэрийтэрэн баран], куһаҕаннык үөрэнэбит, оннук-маннык диэн бырдырҕаһан көрөөрүҥ эрэ, бэйиккэй оттон
Дьүөгэ Ааныстыырап Дьүөгэ Ааныстыырап
6 этии #
Нууччалыы соотв. смотреть свысока, глядеть сверху вниз на кого-л
Этиилэр
Ат үөһэ түһэн көр ат II
Ананий ат үөһэ түһэн көҥүһү өрө сүүрдэн көрө сырытта. М. Доҕордуурап Мин бырааһы ыҥыра, ат үөһэ түһэн, муҥ көтүтүүнэн хоту сиһи өрө харбаттым. ХС
Үөһэттэн көр
кими эмэ сэнээбиттии, аанньа ахтыбатахтыы көр Ленька куруутун бэрдимсик идэлээх буолан, кими барытын үөһэттэн көрөр.
ПН ДЫ.
Ытыскар (ытыс үөһэ, ытыс үрдүгэр) түһэр
кими эмэ айхаллаан, үөрэн-көтөн көрүс.
Принимать, встречать с распростёртыми объятиями кого-л. (букв. опускать на свои ладони).
Ытыһыгар түһэрэн эҕэрдэлии көрсүбүтэ. Софр. Данилов. Виноградтаах, атын да астаах дьон соҕурууттан ыга анньан кэлэллэр. Биһиэннэрэ да ытыс үөһэ түһэрэллэр. ХС «Оо, Өлөөнө бу бэйэтинэн тиийэн кэллэ дии, хата», — эмээхсин Өлөөнөнү ытыһын үөһэ түһэрдэ. ИИФ УС. Күн киириэн иннинэ тиийэн кэлбит. Дьоно ытыс үрдүгэр түһэрэн, ороҥҥо сытыаран утутан кэбиспиттэр. НЭ Нь
7 этии #
Нууччалыы Отойди в сторону, посторонись
Этиилэр
Үөһэ тур
киһи барар суолуттан туораан биэр, мэһэй буолума Эмээхсин үөһэ тур — оҕо түҥнэри көтүөҕэ!
Туораан, үөһэ туруҥ, мин ыстыыгынан сүрэҕин үөлэн ылыахпын! Эрилик Эристиин
Үөһэ тыын
1) көр тыын.
Кини манна кэлиэх буолбута ээ, тоҕо биллибэт? Кыыс үөһэ тыынар. Н. Неустроев «Быйыл биһиги тыыннаах кыстыырбытын аастыбыт ээ». — диэн Бурхалей үөһэ тыынна. Эрилик Эристиин
Өссө холобурдар (1)
Ол аата, сүгүннүүллэрин аастахтара. — Маша үөһэ тыынна. М. Доҕордуурап
Тиийбиппит
маҥан баттахтаах эмээхсин сөһүргэстээн олорон тугу эрэ ботугуруур, ис-иһиттэн күүстээхтик үөһэ тыынан ылбахтыыр. «ХС»; 2) арыый холкутаа, кэҥээ.
Почувствовать себя лучше, легче, вздохнуть.
Өлбөтөҕүн билэн кини [саллаат] Үөрүтүттэн цөһэ тыынар. Күннүк Уурастыырап Уол хайдах эрэ санаата дуоһуйбут-манньыйбыт курдук буолан, аргыый үөһэ тыынна. Н. Якутскай
Өссө холобурдар (1)
Др.-тюрк., тюрк. үзэ
8 аат тыл #
көмө аат. 1. Хайааһын ким, туох эмэ орто эйгэтигэр оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар
Нууччалыы Употребляется при обозначении предмета, в центре которого совершается действие (в. в глубине)
Турда муҥураат курдук Түһүлгэ үөһүгэр Майаҕатта. Ону көрөн Тыгын обургу Хаана быһыттар, быыппастар. М. Ефимов Сергей Зверев бары айымньылара айылҕа үөһүгэр үөскээбиттэрэ. А. Попов Аллара туман үөһүгэр Көстөллөр сырдык уоттар Баал Хабырыыс
9 аат тыл #
Таһаарыы түһүккэ хайааһын туох эмэ түгэх соҕус өттүттэн оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар
Нууччалыы В форме исходного падежа употребляется при обозначении предмета, из глубины которого совершается, исходит действие
Уҥуоргу сис тыа үөһүттэн өргөстөөх төбөлөрө дьөлө сүргэйэн тахсыбыт бөлөх харыйалары туһаайан, булчут үрэх кэтит маарыгар киирдэ. Амма Аччыгыйа Ардааттаах үрэх цөһцттэн от тиэйбит суоллар холбоһуталаатылар. Эрилик Эристиин Хараҥа үөһүттэн аттаах киһи барыҥнаан таҕыста. « ХС
10 аат тыл #
Туттуу түһүккэ хайааһын туох эмэ орто эйгэтигэр оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар
Нууччалыы В форме орудного падежа употребляется при обозначении предмета, вдоль всей глубины которого совершается действие (по. по центру. глубине)
Эһэ уордаах хаһыыта тыа үөһүнэн сатараата. Амма Аччыгыйа Үллэнниир долгун Үөһүнэн кэлэн. Үрдүк сыыр анна Биэрэккэ үстэ Борокуот Үөгүлүү түстэ. Эллэй. Караван муора үөһүнэн Халымаҕа аастаҕа Н. Габышев