Перевод с якутского
аах
туохтуур, аат тыл
Нууччалыы считать
English to count; to consider
Ис хоһооно · 12
1 туохтуур #
Нууччалыы считать
English to count; to consider (view as having a given quality)
уруоккун аах усвоить урокto learn a lesson кинини үчүгэй үлэһитинэн ааҕаллар его считают хорошим работникомthey consider him a good worker
2 туохтуур #
Суруллубут сурук бэлиэлэринэн тыллары, этиилэри холбооттоон таһааран өйдөө
Нууччалыы Читать что-л. написанное
Доргуччу аах. Искэр аах. Хаһыаты аах. Сережа нэдиэлэни быһа уочараттаан, бэҕэһээ дьэ уларсыбыт кинигэтин ааҕан бүтэн, тыастаахтык "тап" гыннарда.
Н. ЛугиновОксана кумааҕытын тэниччи тарда-тарда, онно туох суруллубутун ааҕан барбыта
Суорун Омоллоон
3 туохтуур #
Ханнык эмэ айымньыны, тиэкиһи өйгүттэн эт
Нууччалыы Произносить, декламировать какой-л. текст
Саргылаана хоһоону ааҕарга үөрэнэ сырыттаҕына табаарыстара бэркэ хайгыыр этилэр. Софр. Данилов. Тойон туох баар билэр малыыппатын ааҕа истэ Эрилик Эристиин
4 туохтуур #
Кими эмэ үөрэтэн, такайан тыл эт
Нууччалыы Наставлять, поучать кого-л
Ситэри иһит! Аны мин эйиэхэ нотация ааҕарым да биллибэт. Софр. Данилов. Чэ, ээх, үчүгэй, өйдөөх, куолуһут киһи буоллаҕыҥ, дириҥник хорутан эн миэхэ сокуон ааҕыма М. Доҕордуурап
5 туохтуур #
Дьон, аудитория иннигэр тахсан кэпсээ (үксүгэр научнай, общественнай ис хоһоонноох тиэмэҕэ)
Нууччалыы Излагать, рассказывать перед аудиторией (обычно на научные, общественные темы)
Кавказка лиэксийэ ааҕан бараммын, биир ыйга Крымҥа ааҕа кэллим. Амма Аччыгыйа Быһаарбатахтар кинилэр Арай туохха дьоҕурдааҕын, Быһата "сах" ону билэр, Сатаабат дакылааттыырын, Лиэксийэ да ааҕарын И. Гоголев
6 туохтуур #
Кинигэ, сурук ис хоһоонун үөрэтэн билиини ыл, билиини ыларга дьулус
Нууччалыы Стремиться к усвоению знаний, изучая содержание написанного
Киэһэ дьиэҕэ хаайтараллар Оҕо аймах ааҕа, Остуол тула чуумпураллар Оонньуу, уруок ааҕа. Дьуон Дьаҥылы. Устурууксуйа кинигэтин үөрэхтээхтэр Уруок курдук аахтылар С. Васильев
7 туохтуур #
Тугу эрэ бил, мындырдаан сирийэн көрөн быһаар
Нууччалыы Осваивать, постигать что-л
Тула өттүбүн геолог буолбут киһи тааһы ааҕар хараҕынан көрөргө кыһаллабын. П. Аввакумов Санаабар саһылы сойуолаан, Кыраһа суругун ааҕабын. С. Данилов Көмнөх хаарым кырсыгар Көтөр-сүүрэр суолун Күн тура ааҕар уурайда. Н. Тарабукин (тылб.)
8 туохтуур #
Туох эмэ ахсаанын чуолкайдаан быһаар
Нууччалыы Определить количество кого-чего-л., считать количество чего-л
Харчыны аах. Ааҕан таһаар. Халлаан сулуһун аахпыкка дылы (өс ном.). Сарсын тугу-тугу атыылаһарын, бытархай иэһин төлүүрүгэр, тардыытыгар төһө харчыны ордорон таһаарарын, кыайан ааҕан таһаарбата. А. Софронов Ньукууһа Сыҕаайап биир милииссийэлээх киирэн, бары "күүс өттүнэн оттоммут" сирдэр бугулларын ааҕан, аакта оҥордо. Амма Аччыгыйа Биир күрбэ тааска сэргэстэһэн олорон харчыларын аахпыттара ХС
Өссө холобурдар (1)
Тус-туспа предмети, хайааһыны кэриччи сирийэн, болҕойон көр. Θ Внимательно рассматривать ряд предметов, действий, изучая, считая их. Ынах хомуйа сылдьан, ол-бу оту-маһы ааҕаллара, олорго араастаан аат биэрэллэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап. Бу сайын Маппыайабыс дойдутугар кэлээт, ыҥыыр атынан кэлэн Чөркөөҕү сирдэри-буордары, тыалары-хонуулары, отун-маһын төрдүн ааҕа көрбүтэ. Бэс Дьарааһын. [Хамыыһыйа чилиэннэрэ] товаровед чинчийэн көрөр-истэр хас хамсааһынын ааҕа турдулар М. Попов
9 туохтуур #
Кимиэхэ, туохха эмэ ханнык эрэ быһаарыыны, түмүгү биэр, кими-тугу эмэ тугунан-ханныгынан эрэ билин
Нууччалыы Считать, полагать, допускать что-л. каким-л
Бэйэбэр ымсыырыахтарын иһин, эмиэ да үөрэҕим суох, дьүһүммүн да соччо кырасыабай курдук аахпаттара буолуо.
П. ОйуунускайЭйигин күндү ыалдьыппынан ааҕарым, Билигин күндү уолбунан ааҕабын. И. Гоголев Поэттары өрүү үлэлээбэт Күүлэй дьонунан ааҕаллар, Арай бэйэбит билэбит: Үлэҕэ сааспыт сарбыллар С. Данилов
10 этии #
Нууччалыы Постоянно напоминать услугу (обычно незначительную), оказанную кому-л., чтобы получить за это мзду, уплату
Өҥө (үтүө) аах сөбүлээб. - туох эрэ үтүөнү, өҥөнү оҥорбуккун (үксүгэр кыраны, солуута суоҕу) куруук санатан, онуоха харданы эрэй "Ким туһугар үлэлиигин? Өҥө ааҕан, кимтэн хайҕал ылаары гынаҕын?" - Өрүүсэ хадьардык ыйытта. А. Сыромятникова "Биһиги хотоммут баар буолан, сылаас оттоох долборукка төрөөн киһи буолбутуҥ!" - диэн үтүө ааҕара. Эрилик Эристиин
11 этии #
Нууччалыы Изложение (вид письменной работы в школе)
Этиилэр
Ааҕар саала көр саала
Бибилэтиэкэ ааҕар саалатыгар киһи аҕыйах этэ. СБТТ. Аахпыттан суруйуу - аахпыт тиэкис ис хоһоонун өйтөн суруйуу Өйдөөбүттэрин сааһылаан кэпсиир сатабыллара төһө сайдан иһэриттэн көрөн, аахпыттан суруйууга холонуу саҕаланар. КИИ МКТТҮө
12 #
эб. Кэккэ предметтэри түмэн, холбуур суолтаны көрдөрөр (үксүгэр дьон бөлөҕүн түмэн этэргэ тут-лар)
Нууччалыы Выражает конкретную собирательность, т. е. данный предмет при помощи аах обозначает совокупность определенных предметов (часто употр. при обозначении определенной группы людей)
көр аакта. Аах суруктарын Аахтара биэртэригэр, Аа-дьуо ааҕан баран: "Мэлдьэспэппин, билбэппин," - Ити курдук этэн, Илии баттаан биэртэ. А. Софронов Биригээдэлэргэ сэптэрин-сэбиргэллэрин уонна үлэһит көлөлөрүн ааҕынан туттартаатыбыт. Эрилик Эристиин Туох баар малбын, сүөһүбүн, харчыбын булла, уоппустаан судаарыстыбаҕа ыларга аах оҥордо. М. Попов
Өссө холобурдар (3)
Эдьиийим аах хантан немецтии хаһыаты ылбыттара эбитэй? Софр. Данилов. Костя уончатыгар диэри таайын аахха иитиллибит. П. Филиппов Мин аҕам аах кэлэн өтөххө саспыттарын, бандьыыт ол диэки барбытын [ийэбэр] оргууй сибис гынным. Н. Заболоцкай Торуой уола аах ураһаттан таҕыстылар Н. Павлов