ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

арах

туохтуур, ынырыы, аат тыл

Нууччалыы ой

English oh my

Ис хоһооно · 14

1 ынырыы #

Нууччалыы ой

English oh my

  • Хахайдар уонна баабырдар уонна эһэлэр, арах!
    львы, тигры и медведи, боже мойLions and tigers and bears, oh my!
I

2 туохтуур #

(үксүн буолб. ф-ҕа тут-лар)

3 туохтуур #

көр араҕыс

4 туохтуур #

Абааһы аһаабыт сириттэн арахпат (өс хоһ.). "Бар, киэр буол, мэһэйдээмэ", - Өлөөнө үүрэн ыыттаҕына эрэ, Сэмэн үгэһинэн “һы-һы” дии-дии араҕар. В. Гаврильева. Үрэх куулатынааҕы ыарҕаттан хабдьы үөрэ арахпат. И. Федосеев

5 туохтуур #

Аны араҕара эрэ хаалбыт. Ол диэн формальнай дьыала. Морально арахсан бүппүтэ. Дьүөгэ Ааныстыырап. [Эрбэр] Аны барыам суоҕа, араҕабын, Дьахтар аймах биһиги Баттабыллаах олохтон тахсар, Бырабаабытын ылар күннэрбит Тиийэн кэллэ дэһэллэр. Саха нар. ыр. III

6 туохтуур #

Онтон Күннээйи ууһа үөскээн, [үс Дьохсоҕон нэһилиэктэн], ол аны Күннээйи диэн туспа нэһилиэк арахпыта. Саха фольк. Табаарыстарым араҕан ханна баартарын, туох санаалаах хайа диэки хайыспыттарын билбэппин ээ. Күндэ. Онтукалара ханна баарый: Назардара холкуоһуттан араҕан барар буолбута. Дьүөгэ Ааныстыырап

  • Туох бөрүкү билсэрдээх буолуомуй, дойдубуттан арахпытым бэрт өр буолла.
    Күндэ
  • Дойдутун сүтэрбит, дьонуттан арахпыт бырадьаага киһи диэн, бу курдук кэпсэтэн эрдэхтэрэ.
    Н. Якутскай
  • Дьиэтиттэн араҕан баран хайдах сылдьыбытын ыйыттахтарына, Данияр куотунан хардарара. Ч. Айтматов (тылб.)

7 туохтуур #

ыыгытын ааһан, эргэ куруҥ устун баран иһиэххит, хаҥас өттүгүтүттэн хас да суол араҕыаҕа, ону батыһымаҥ. Күндэ

  • Өкүүсэ, дьэ, арахтым ини диэххэ айылаах хаҥас диэки баран истэҕинэ: - Манна олорон аһаспакка, эмиэ ханна түстүҥ!.. - диэн Дэлиһиэй бардьыгынаан эрдэҕинэ, Хобороос: - Ээ, чэ, бардын, - диэтэ.
    Эрилик Эристиин
  • “Абааһыттан арахтаҕым!” - диэн Үөрдүм да этэ. Күтүр өстөөх Күлүгэ тоҕо харатай, Тыына тоҕо ыараханай? Ньургун Боотур. Баайга уҥуоҕу оборор Көйгө, кулут кыыс куотан, Баарта көҥүл олоро Хотонуттан араҕан
    П. Тулааһынап

8 туохтуур #

Дьиэҕиттэн-уоккуттан тэй, төрөөбүт дойдугуттан ыр аат

Нууччалыы Отдаляться от домашнего очага, покидать родину

9 туохтуур #

Туох эрэ куһаҕантан, кутталлаахтан бар, тэй

Нууччалыы Уходить, удаляться от чего-л. нехорошего, опасного

10 туохтуур #

Туох эрэ дьарыккын бырах, тохтот

Нууччалыы Прекратить, останавливать свое какое-л. занятие

  • Дьэ бэрт доҕор, бу хаһан хаартыттан араҕан, от тиэйэн ынаҕын аһатыа буолуой?
    Күндэ
  • Отуччабын туолан иһэн Ойох-кэргэн ылбытым, Онтон сылтаан, тэмтэрийэн, Ойууртан арахпытым
    П. Тобуруокап

11 туохтуур #

Аас, араҕыс (ыарыы, өлүү-сүтүү туһунан)

Нууччалыы Миновать, проходить (о болезни, несчастье)

  • Эрэн: өлүү-үлүгэр эстэн, ааһан, араҕан, “Хатыҥ Үрэх” үрдүгэр Үөрүө маҥан балаҕан. Эллэй. Аас-туор, аччык араҕан Сору кыйдаан көтүттүм. Уонна ааҕар балаҕан Уотун үрэн күөдьүттүм.
    П. Тулааһынап
  • Ыар сыллар ынчыктаһан, наарта курдук таҥнастыахтыы Өбүгэбитин барыы сыһан Аастылар араҕардыы. Доҕордоһуу т

12 туохтуур #

Тэйэн-арахсан хаал, умнулун (үксүн мэлдьэх. ф-ҕа тут-лар)

Нууччалыы Забываться, оставлять в покое (обычно употр. в отриц. ф.)

  • Үлэлиэх санаа кэлбэтэ, өйүттэн Маайа кыыс арахпата.
    Н. Неустроев
  • Ахтараҥда диэн үрэххэ үөскээбит алыс кэрэ өҥнөөх күндү тааһы эдэр сааспар көрбүтүм билиҥҥэ диэри санаабыттан арахпат.
    Суорун Омоллоон
  • “Тукаам, бараахтаа, ити куһаҕан бит арахпат буолла”, - оҕонньор туран, чарт тымтайын ылан дьиэтин диэки хаамта.
    М. Доҕордуурап
Өссө холобурдар (1)
  • “Аны биирдэ көрсүөхпүт”, - Мааппа ити тыла киһи өйүттэн арахпат
    Н. Заболоцкай

13 этии #

Этиилэр

Аан дойдуттан арах - көр араҕыс

  • Аан дойдуттан араҕарбар Ураа муостаахпын утаарарым кэриэтэ, тутум буор тутуурдаах Аттанаахтаан көрдөҕүм, Араҕаахтаан бардаҕым!
    С. Зверев
  • Ср. тюрк. ара ‘лежа, граница’
II

14 #

саҥа алл. Иэдээн! (кутталы биллэрэр тыл)

Нууччалыы Беда! (слово, передающее испуг, страх)

  • “Арах” диэхтээҕэр, “алака” буоллаҕа дии (өс хоһ.). Кэлэ оҕус, хамсыыр, оо, арах, аны ат буолла, бу алдьархайы, кэлэн сискэ саай, төбөтүн сиигинэн түһэр.
    Н. Заболоцкай
  • "Бу күтүр киһини аны ууга түһэриэ. Арах оҕолор!" - дии санаан баран, оҕонньор ханна да барбытын билбэтэ
    Н. Неустроев

«А» буукуба