ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

дьай

туохтуур, аат тыл

Нууччалыы оказывать влияние, воздействовать

English (psychology) to affect, to have an effect (on), to influence

Ис хоһооно · 7

1 туохтуур #

Нууччалыы оказывать влияние, воздействовать

I

2 туохтуур #

Кимиэхэ-туохха эмэ сабыдыалла оҥор, сабыдыаллаа

Нууччалыы Оказывать на кого-что-л. влияние, влиять

  • Күүстээх эмтэр дьайаннар буолуо, аны кини түүнү-күнү билбэккэ утуйа мээрик буолбута.
    Н. Лугинов
  • Робсон туохха да ымыттыбат лоҥкунас куолаһа барыларыгар этиҥ сааллыбытын курдук дьайда.
    Г. Угаров
  • 1977 сыл ахсынньытыттан билиҥҥэ диэри күҥҥэ бэйэтигэр олус улахан уларыйыылар буола тураллар. Ол уларыйыылар сиргэ эмиэ араастык дьайаллар
    ЭК

3 туохтуур #

Оҥор, ай, үлэлээ

Нууччалыы Делать что-л., творить, работать, действовать

  • Айылҕа ийэм, абыраа, Аҕал өлбөт сүбэҕин. Тугу дьайан, туһалаан Сааттан-сууттан куотабын?
    С. Данилов
  • Тоҕус дьоннорун Чокуйталаан кэбистэ. Сол курдук дьайан баран Чупчуруйдаан обургу Торуонуттан ойон турда. Эллэй. Билигин Японияҕа алта уон аҕыс дьайар, ону таһынан сүүс биэс уон умуллубут вулканнар бааллар
    ЭК
II

4 туохтуур #

Киир, тимир (күнү этэргэ)

Нууччалыы Приближаться к закату, садиться (о солнце)

III

5 аат тыл #

поэт. Киһиэхэ сору-муҥу, ыарыыны, өлүүнү аҕалар күүс (тыын, сидьиҥ, үксүн хара, хараҥа диэн эпиитэттэри кытта тут-лар)

Нууччалыы Сила (дух, нечисть), приносящая человеку страдания, болезни, смерть (обычно употр. с эпитетами хара, хараҥа). [Эһиэхэ] Кир киирбэтин, Дьай дьайыҥнаспатын, Эрэй эҥсибэтин, Буруй буулаабатын!

  • Онон бу үлэһит-харамай дьоннору бүтүн аан дойду үрдүнэн хапытаал хараҥа дьайыттан быыһыах, босхолуох тустаахпыт.
    П. Ойуунускай
  • Киһи аймаҕы Гитлер хара дьайыттан араҥаччылаабыт улуу Сэбиэскэй Сойуус норуота буоларгынан киэн тутун, күлүмнээ!
    Амма Аччыгыйа

6 аат тыл #

Куһаҕан, түктэри үгэс, идэ; дьаллык

Нууччалыы Дурная привычка, порок

  • Ким баар этэй хаарты дьайыгар ылларбатах, ким баар этэй хаарты илбиһигэр хаанынан ытаабатах?!
    П. Ойуунускай
  • Ипатий кулаактарга агеннаан уонна кэнники уоруйах кирдээх дьайыгар ылларан хас да төгүл хаайыыга олоро сырытта.
    М. Доҕордуурап
  • Эн, урукку морячок, итэҕэл дьайыгар кулгааххар тиийэ дьуоҕарбыккын. М. Шолохов (тылб.)

7 аат тыл #

Өҥ-дьүһүн күлүгүрэн эбэтэр сыдьаайан көстүүтэ

Нууччалыы Отлив, оттенок, отблеск какого-л. цвета

  • Өркөн төлөн дьайдаах кытарар былааҕым, кыыһан-ыыһан тахсан, күндээрэн көһүннэ.
    П. Ойуунускай
  • Көмнөхтөөх харыйа курдук Күөх дьай күөннээх Көтөр аал күтүрдэр Көтөн күлүгэристилэр.
    Өксөкүлээх Өлөксөй
  • Ср. леб. чай ‘несчастье’

«ДЬ» буукуба