ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

кыараҕас

даҕааһын

Нууччалыы тесный

English cramped

Ис хоһооно · 10

1 даҕааһын #

даҕ

  • Кыараҕас баҕайы дьиэҕэ олус үгүс киһи ыга симсэн, таһыттан киирдэххэ ыарахан сыт саба биэрэр.
    Күннүк Уурастыырап
  • Кыараҕас хоруопка угаммыт, Кинини биһиги сүкпүппүт, Үс арсыын усталаах дьаамаҕа Доҕорбут уҥуоҕун көмпүппүт. Эллэй. Таһаҕаспытын, сааларбытын сүгэн, өрө хааман тахсаммыт, сыыры эмти хаһан оҥостуммут кыараҕас үүтээни буллубут
    Амма Аччыгыйа

2 даҕааһын #

Сабардама кыра, киэҥэ-куоҥа, холкута суох

Нууччалыы Тесный (о помещении)

3 даҕааһын #

Синньигэс, ситэ кэтитэ, киэҥэ суох, икки өттүттэн ордук кыһарыйтарар

Нууччалыы Узкий, неширокий. [Тогойкин] олбуор кыараҕас кэлииккэ ааныгар ойон тиийэн, аһа баттаата

  • Таас сир кыараҕас үрэҕэ босхо да былыттан кыынньан барааччы.
    Н. Заболоцкай
  • Биһиги сотору били кыараҕас, орох курдук суолбутун туораан, дулҕалаах, араас аҥхалаат сирдэринэн киирэн-тахсан истибит
    ХС

4 даҕааһын #

Кыра, ыга тутар, сөп түбэспэт (үксүн киһи таҥнар таҥаһын туһунан)

Нууччалыы Тесный, жмущий, стесняющий движения, слишком плотно прилегающий, узкий (обычно об одежде и обуви)

  • Яков бу уоттуйан хаалбыт уонна олус кыараҕас таҥаһы сэрэнэн, тиирэ киэптээн кэппитэ, холуокка курдук, кэдирги ылан кэбистэ.
    Н. Заболоцкай
  • Кыһынын буоллаҕына кыараҕас хомуутунан хабарҕабын ыга туттаран тыыммын хаайара, моонньубун быстарара
    М. Доҕордуурап

5 даҕааһын #

Киэҥ, арылхай буолбатах, быһыччы көрбүт курдук (харах туһунан)

Нууччалыы Узкий, неширокий (о глазах)

  • Кыараҕас соҕус сытыыкан харахтарын сүр сэргэхтик чэрэличчи көрөн кэбиспит.
    Амма Аччыгыйа
  • Кини болооччу курдук сүүстээх, тараҕай төбөлөөх, кыра уҥуохтаах, кыараҕас харахтаах.
    Н. Якутскай
  • Кыараҕас харахтарын тэрбэтэ-тэрбэтэ, Илларион Давыдов чаҕаарыйа түстэ
    М. Доҕордуурап

6 даҕааһын #

Тиийиммэт-түгэммэт, кыһалҕалаах, арыычча олорор

Нууччалыы Бедный, малоимущий, нуждающийся; неурожайный, полный лишений (год)

  • Ойуунускай дьадаҥы, кыараҕас ыалга төрөөбүтэ.
    Суорун Омоллоон
  • Онуоха эбии уот кураан Оту, бурдугу умаппыта. Кыһын ыган кэлиитигэр Кыһалҕа бөҕө улааппыта. Ол эрээри биһи аҕа ууһа Оннук кыараҕас дьылларга -- Улахан күөллэрдээх буоламмыт Улууһу ордук санатарбыт: Илимнээн, куйуурдаан эбинэрбит, Туулаан, муҥхалаан туһанарбыт
    Болот Боотур

7 даҕааһын #

Кыра ычалаах, чычаас билиилээх, кыранан муҥурданар, тутах

Нууччалыы Имеющий небольшие познания, узкий кругозор, узкие интересы

  • Сылгы, ынах сүөһү Сылдьар ыырын саҕа Сылдьыбыт сырыым Сытала суох кыараҕас эбит, оһоҕос тоторунан кэмнэнэр Олоҕум уйгута олус да дьоҕус эбит.
    С. Зверев
  • Урукку өттүгэр биһиги, культура үлэһиттэрэ, туохха барытыгар бэйэбит эрэ сүүрэрбит-көтөрбүт. Онон үлэбит да ис хоһооно чычаас, кыараҕас, -- наар оонньууну-көрү, үҥкүүнү эрэ тэрийии курдук буолара.
    И. Артамонов
  • Устудьуоннар малааһыҥҥа ыллыыллар, табахтыыллар, кыараҕас өйдөөх-санаалаах дьоннору үөҕэллэр. И. Тургенев (тылб.)

8 даҕааһын #

Аҕыйах нэһилиэнньэлээх, чиэски сытар, барыыта-кэлиитэ суох (сир)

Нууччалыы Малонаселенный, расположенный вдали от центра (о местности). [Куола:] Эһиги манна кыараҕас сиргэ булкуһа олорор буолаҥҥыт, кыра, мээнэ да хаалыах дьыалалары, үрэн-тэбэн барар үгэстээххит

  • Витя ыраах, кыараҕас сиргэ, быыкаа пиэрмэ аттыгар үөскээбит буолан, ол баҕата сорох ардына арыый омуннаахтык уонна соһумардык киирэн ылар
    Н. Заболоцкай

9 этии #

Нууччалыы Оказаться в нужде, попасть в трудное положение

  • Кыараҕаска киир - кыһалҕаҕа ыллар, олуйтар, күчүмэҕэй балаһыанньаҕын ыарат Баайдааҕы да баранаак оҥорорум, Тоту да торҕон ыытарым, Кылааттааҕы да Кыараҕаска киллэрэрим.
    С. Зверев
  • Холкуос бэрэссэдээтэлэ сэрииттэн кэлбит, саас ортолоох, турбут-олорбут үскэл киһи кыараҕаска киирэн сылдьар. Айталын. Сиэн эбэтэ аймаммытыттан өссө кыараҕаска киирдэ. ЧКС ЫаЫЫ. Кыараҕас көҕүстээх - ыгым, кыраттан да кыыһырар, ордуос киһи. Θ Нетерпеливый, вспыльчивый, раздражительный. Суола үрэх - кыра үрэх. Ол гынан баран кыараҕас көҕүстээх киһи ордук тэбиэс-өһүргэс буоларыгар дылы, кини сааскытыгар олус омуннура дэбилийэн ааһар үрэх.
    Амма Аччыгыйа
  • Миигин өһүргэскин, кыараҕас көҕүстээххин, солуута суох буолуталыыгын диэн сэмэлиирэ. СГС ӨСҮДь

10 этии #

Кыараҕас аһаҕас дорҕоон - тыл үөр. - бу дорҕоону саҥарыыга тыл үрдүктүк көтөҕүллэр, айах кыратык атар, уос төгүрүйэн кыттар. Маннык дорҕооннор саха тылыгар түөртэр: ы, и, у, ү Кыараҕас аһаҕас дорҕооннор кыра тыастаах буолаллар. ПНЕ СТ. Сыһыарыы аһаҕас дорҕооно наар киэҥ эбэтэр наар кыараҕас буолар. КИИ СТ-2

Нууччалыы Узкий гласный

«К» буукуба