Перевод с якутского
кыһыл
даҕааһын, аат тыл
Нууччалыы красный.
English red
Ис хоһооно · 8
1 даҕааһын #
Хаан курдук өҥнөөх
Нууччалыы Красный. Мааны таҥаска баҕалаах, Кыһыл таҥаска кыһалҕалаах. Өксөкүлээх Өлөксөй. Кыракый кыһыл былааҕы астылар. Амма Аччыгыйа. Күөх, кыһыл, маҥан - араас сибэккилэр, Сыһыыларбар араастаан чэлгийэллэр. С. Данилов
Эмиэ туох эрэ кыһылы уоппут. Амма Аччыгыйа Саһыл кыһыла хараҥаҕа соччо көстүбэт. Н. Заболоцкай Уулаах отон кыһыла кырдал аайы кыым буолан чаҕылыйар. К. Кулиев (тылб.)
2 даҕааһын #
Кытарымтыйан көстөр, кытархай, кугас
Нууччалыы Рыжий. Кыһыл ынах маҥырыы-маҥырыы сүүрэр (тааб.: өрт уота). [Украинец] кыһыл бытыктаах этэ. Эрилик Эристиин
3 даҕааһын #
Кыһылга сыһыаннаах
Нууччалыы Относящийся к красным
Баабылап уруккута кыһыл бартыһаан. Амма Аччыгыйа Кыһыл сэриилэр ханна бааллара биллибэт. В. Протодьяконов Сир ахсын кыһыл этэрээттэр тэриллибиттэрэ Н. Габышев
Өссө холобурдар (4)
Дьахтар аймах кырааһынайга кыттыста, кыһыллар онон кыайыахтара.
П. ОйуунускайМин кыһылга үлэлиибин. Амма Аччыгыйа Улахан уолаттар кыһылларга барбыттара. Эрилик Эристиин Др. -тюрк., тюрк. кызыл
4 аат тыл #
Туох эмэ кыһыл, кытархайдыҥы өҥө
Нууччалыы Красный, рыжий цвет чего, кого-л
5 даҕааһын #
көр арыгы. Кыратык кыһылла Амсайыахха дуу, хайдаҕый? Күннүк Уурастыырап. Биирдии кус сууйуута биирдии кыһыл. В. Яковлев. Арыгы бииһин ууһа үрүҥҥэ, кыһылга, десертнэйгэ арахсар. ЭХК
6 аат тыл #
истор. Гражданскай сэрии кэмигэр саҥа Сэбиэскэй былааһы көмүскэһэр байыаннай киһи, дьон
Нууччалыы Красный, красные (истор., воен.)
7 этии #
Нууччалыы Утомлять, доставлять много страданий путнику (о местности)
Этиилэр
Кыһылынан көр - кытарбыт, кыыһырбыт хараххынан көр
Смотреть налитыми кровью глазами, злобно.
"Кугастаайы" диэн кыһылынан тиэритэ көрөн кэбиспит -- уот кугас оҕустаахтар. Амма Аччыгыйа Кыһыл ытыһынан - туга да суох, кураанах. С пустыми руками. [Ыалдьыты] утары уунара суох кыһыл ытыспынан көрүстүм.
Н. Лугинов
Өссө холобурдар (2)
[Сыбаайбаҕа] кыһыл ытыспытынан тиийэбит дуо? С. Дадаскинов Кыһыл этинэн көрөр - аһаҕас дириҥ баастанар. Иметь живую открытую рану. Икки ньилбэгин тириитэ соролонон түһэн, бүтүн ый тухары кыһыл этинэн көрөр. А. Сыромятникова
8 этии #
Нууччалыы Светло-красный, алый
Этиилэр
Кыһыл Дуоска көр Бочуот Дуоската
Дукаай икки Дьарааһын икки -- Кыһыл Дуоскаҕа суруллубуттар. Күндэ. Кыһыл кирпииччэ - уматыллыбыт, тутууга, оһоххо туттуллар кирпииччэ.
Красный, огнеупорный кирпич.
Дьиктилээх куорат Тутуллар кыһыл кирпииччэтин Биирдэстэрэ - мин. П. Тобуруокап
Кыһыл көмүс көр көмүс II
[Муссерен] икки кыһыл көмүс мэтээллээх. Эрилик Эристиин Нараҕаннаах Лоокуукка кыһыл көмүс чоху ытарҕаны кэтэрдэллэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап.
Кыһыл көмүс сыбаайба көр сыбаайба
Скрябиннар кыһыл көмүс сыбаайбаларын үөрүүлээхтик бэлиэтээн аһардылар. "ЭК". Кыһыл көмүс пуонда - туох эмэ уһулуччу сыаналаах, суолталаах саппааһа.
Золотой фонд. Кини [А. И.
Софронов] пьесалара Саха литературатын кыһыл көмүс пуондатыгар киирбиттэрэ. "Кыым". Кыһыл көмүс боччук истор. - орототугар кыһыл көмүс уулларыллан кутуллар бөкүнүк кыра туой көһүйэ. Глиняный горшок, в котором плавили золото. Былыр саха уустара кыһыл көмүс боччук диэн тэрили тутталлара. Кыһыл кумах - хайа кумаҕа. Горный песок. Кыйыра көтө турар Кыһыл кумахтаах -- дойду эбит. Ньургун Боотур. Кыһыл кычык түөлбэ. - уот сиэбит сиригэр үүммүт титирик ыркыйа. Заросли молодой лиственницы на гари. Үрэх уҥуор кыһыл кычык көстөр. Кыһыл кута зоол. - көмүскэнэригэр дьөлө сиир убаҕаһы тыктарар хомурдуос. Бомбардир (жук).
Кыһыл кытыан көр кытыан
Көҥүс икки өттүнэн кыһыл кытыан -- бөлөх-бөлөх кытыастан турар. Амма Аччыгыйа. Кыһыл мас - хара эбэтэр харатыҥы от күөҕэ өҥнөөх, үрдүк суортаах столярнай оҥоһукка туттуллар, тропическай дойдуга үүнэр олус кытаанах мас.
Красное дерево.
Кыһыл маһы күндү миэбэли оҥорорго туһаналлар. КВА МГ. Кыһыл моонньоҕон түөлбэ. көр хаптаҕас. Көҥүскэ кыһыл моонньоҕон үүммүт. Кыһыл муннук - 1) тэрилтэ култуурунай-сырдатар үлэни ыытарга аналлаах хоһо, муннуга. Красный уголок. Кыргыттар кыһыл муннук тэрийбиттэрэ. Далан; 2) спорт. тустууга, буоксаҕа киирсэр дьонтон биирдэрэ көбүөргэ, риингэҕэ тахсар, сынньанар анал миэстэтэ. Красный угол (спорт.). Сынньалаҥ кэнниттэн аны кыһыл муннук бөҕөһө сэрэтии ылар. "Кыым". Кыһыл оҕо - төрөөбүтүнэн оҕо (1-2 ыйдаах). Новорожденный младенец. Ийэтэ, (кини) кыһыл оҕо эрдэҕинэ, өлбүтэ.
Суорун ОмоллоонБалааҕыйа кыһыл оҕотун эмиийдээбитинэн барбыта. Л. Попов
Өссө холобурдар (1)
Кыһыл отон түөлбэ. көр уулаах отон. Кыһыл отон үүнүүтэ үчүгэй. Кыһыл салахай бот. - кытархай өҥнөөх, уу дириҥэр үүнэр, умнаһа, силиһэ, сэбирдэҕэ суох олус синньигэс үөскэхтиҥи үүнээйи. Красная водоросль. Муораларга, океаннарга ордук буурай уонна кыһыл салахайдар үгүстэр. КВА Б
Кыһыл саһыл көр саһыл
Дьааһык аайыттан биирдии кыһыл саһыл уорҕата быган көстөр. Суорун Омоллоон. [Булчут кулуба ойоҕор] биэс кыһыл саһылы кэһии биэрэр. М. Доҕордуурап. Кыһыл сиэр - кытарымтыйан көстөр сырдык тураҕас (ат дьүһүнүн туһунан).
Светло-гнедой с красноватым отливом (о масти лошади).
Сиэр сылгыны эмиэ араастык дьүһүннүүллэр: кыһыл сиэр, саһыл сиэр, улаан сиэр, сырдык сиэр, хардаҥ сиэр, өлөҥ сиэр, солоҥдо сиэр. ОМГ ЭСС. Кыһыл соһо (кырааска) - кыһыл өҥнөөх от-мас сүмэһинэ кырааска. Охра. [Таас хайаҕа ойуулар] оҥоһуллубуттар кыһыл соһонон. Багдарыын Сүлбэ. Таас хайа сырайдарыгар кыһыл соһо кыраасканан араас ойуулары оҥорон хааллараллар. МАП ЧУу. Кыһыл субай - убаҕас сырдык кыһыл хаан. Алая жидкая кровь. Кыыс дьахтар кыһыл субайынан, Кырыыс этинэн кыырдаҕым буоллун.
П. ОйуунускайКыһыл сыалаах - мөлтөх уойуулаах (сылгы). Слабой упитанности (о лошади). Кыһыл сыалаах - кыра саал дуомнаах, онтукатын өҥө кытархай. АНП СЭЭ. Кыһыл талах (дьахтар талаҕа) бот. - үрүҥ сибэккилээх, үрүҥ туораах сиэмэлээх, кыһыл умнастаах, ойуур саҕатыгар, уу арыытыгар, алааска үүнэр сэппэрээк талах. Свидина. Үрэххэ кыһыл талах үүнэр. Кыһыл тураҕас - кыһыл аалыктаах сиэллээх, кутуруктаах, самыыта, уорҕата, хоҥоруута кытарымтыйан көстөр, быттыга, хонноҕо, өрөҕөтө сырдык тураҕас өҥнөөх (сылгы дьүһүнүн туһунан). Гнедой с красноватым отливом в гриве и хвосте (о масти лошади). Тураҕас дьүһүн арахсар: хара тураҕаска, кыһыл тураҕаска, өһөх тураҕаска, эһэ тураҕаска. ОМГ ЭСС. Кыһыл тугут түөлбэ. - төрөөбүтүнэн тугут. Новорожденный олененок. Горнайга төрөөбүтүнэн тугуту кыһыл тугут дииллэрин түөлбэ тыл тылдьытыгар бэлиэтээбиттэр. Кыһыл тэллэй - тэтиҥ, бэс, хатыҥ, харыйа, тиит тулатыгар үүнэр кыһыл эбэтэр кугастыҥы кыһыл сэлээппэлээх тэллэй. Подосиновик. Кыһыл тэллэйи соркуойдууллар, хатараллар, тууска, маринадка угаллар. Кыһыл уот - уот кыһыл диэн курдук. Ярко красный. Кыһыл уот сардаана сандаарбыт.
П. Ойуунускай
Өссө холобурдар (2)
Кыһыл уот былаахпыт тыалырда. Күннүк Уурастыырап Кыһыл устуруока - апсаас саҕаланыытыгар чугуччу суруллар устуруока. Красная строка. Тиэкис кыһыл устуруокаттан саҕаланар. Кыһыл хааннаах - сырдык сэбэрэлээх, тэтэркэй. Белокожий; румяный. Кыһыл хааннаах оҕо киһи суот тардан лаһырҕата олорор. М. Доҕордуурап
Кыһыл харах көр кыһыыдай
[Киһи] эргэ тымтайга көп түгэҕинэн ньоҕор былаастаах кыһыл харах балыгы сүөкээтэ. А. Федоров. Оҕонньоттор кыһыл харах, бэл сордоҥ уонна тэҥили курдук балыктары "сыыс" балык диэн ааттыыллар. "Чолбон". Кыһыл чуум - табаһыттар култуурунай кииннэрэ.
Культурный центр оленеводов.
Бөһүөлэккэ -- кыһыл чуум, фактория аһыллыахтара үһү. Болот Боотур Кинини, кыһыл чуум аттынан ааһан истэҕинэ, хомсомуол сэкэрэтээрэ тохтотто. Т. Сметанин
Өссө холобурдар (5)
Кыһыл эриэн - сырдык толбонноох кугас. Переливчато рыжий. Кыһыйбыт, кыыһырбыт Кыһыл эриэн таракаан. Күн Дьирибинэ. [Сыырдаах ыала] кыһыл эриэн сылгылаах. С. Зверев Кыһыл эттик мед. - хааны кытардар, тыынарга наадалаах кислороду эккэ бүтүннүү тарҕатар бэссэстибэ. Эритроцит. [Сылгы иһин үөннэрэ] уҥуох көмүрүөтүгэр үөскүүр хаан кыһыл эттиктэрин үөскээһиннэрин хам баттаан аҕыйатар. НПИ ССЫа. Саадьаҕай кыһыл - көхсүгэр маҥан ойуулаах кыһыл. Красный с белыми пятнами на спине. Бу сытар хатыҥым төбөтүгэр -- саадьаҕай кыһыл эриэн үөн эриллэн турар эбит. С. Зверев Уот кыһыл - уот курдук кыһыл. Огненно-красный. Уот кыһыл сибэккилэр аппыттар.
Суорун ОмоллоонМанна баар уот кыһыл сибэкки. П. Тобуруокап Хаан кыһыл - хаан курдук кыһыл, сырдык кыһыл, аалай. Алый, светло-красный. Кини хаан кыһыл күлүгэ -- ый күлүгүттэн ала чуо атын этэ. Р. Стивенсон (тылб.)