ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

оҕун

туохтуур

Нууччалыы падать сверху вниз, опускаться, валиться на землю

Ис хоһооно · 6

1 туохтуур #

Тирэххин сүтэрэн, соһуччу хамсаныынан, эмискэ үөһэттэн аллара (тиэрэ, умса, ойоҕоскунан, туора эҥин) сууллан түс; сиргэ, аллара суулун (сүүрэр атахтааҕы барытын этэргэ)

Нууччалыы Падать сверху вниз, опускаться, валиться на землю (о человеке и животных)

  • Дуня туох эрэ диэн ааттаһардыы дуу, ыарыыланардыы дуу аргыый саҥарбытынан аан модьоҕотугар нукаай курдук туора охтон түстэ.
    А. Фёдоров
  • Кирилэ утуйан барбыт эбит дуу, хата аттан охто сыста.
    Н. Заболоцкай
  • Кутуйах охтон таралыс гынаат, ойон турда, төбөтүн чолос гыннарда, хатаннык чыыбырҕаата
    Т. Сметанин

2 туохтуур #

Тирэххиттэн, оннугуттан арахсан иҥнэйэн, сууллан аллара, сиргэ түс (туох эрэ предмети этэргэ)

Нууччалыы Падать, опрокидываться (о каком-л. предмете)

  • Оҕо хойуу мутуктаах суон тиит охто сытарыгар кэлэн иҥнэн хаалбыта.
    Суорун Омоллоон
  • Логлоруттаҕас хатырыктаах баараҕай тиит нуоҕалдьыйа хамсаата, силиһэ-мутуга адаарыйа өрө бачыгыраан оҕунна.
    М. Доҕордуурап
  • Сыарҕа охторо кэлбитэ
    Н. Босиков

3 туохтуур #

Наһаа сылайан эбэтэр киэптэтэн сылаарҕаа, мөлтөө-ахсаа

Нууччалыы Ослабеть, обессилеть, падать от усталости

  • Мааҕын сарсыардааҥҥыттан дэриэбинэни быһа сүүрэбин диэммин ыран охто сыстым.
    А. Софронов
  • Мин уолум ити куһаҕан дьахтары баһыгар ытыаран иэдэйдэ, кэргэнин букатын көрбөт-харайбат, уолум ыран охторугар тиийдэ.
    Далан
  • Ийэлээх аҕа охтуохтарыгар диэри ас таһан муҥнаналлар
    И. Федосеев
Өссө холобурдар (4)
  • Ыран, сутаан өрүттүбэт турукка киир (сүөһүнү, кыылы этэргэ). Θ Падать от голода, истощения (о скоте, животных). Кини саас хаар хараара илигинэ сутаан охтоллоро буолбут сүөһүлэри көҥүл-босхо хомуйар.
    Н. Якутскай
  • Тиийэн тойоҥҥор табаларбыт бары суолга оҕуннулар диэн эт
    Болот Боотур
  • Атаххар уйуттубат буол, сытынан кэбис (сылайан, сэниэҥ эстэн). Θ Валиться с ног (от усталости, изнеможения). Аҕалара үлэтиттэн кэлээт, мааҕын охтубута.
  • Дьиэтин түүн булла, аһаабакка оронугар оҕунна
    Болот Боотур

4 туохтуур #

Эмискэ өрүттүбэт гына ыарый

Нууччалыы Тяжело заболеть

  • Ол саас тойоммут, сэбиргэх дьаҥыгар охтон, аҕыйах хонукка ыарытан өлөр.
    Амма Аччыгыйа
  • Бука, турбат охтуутун оҕуннаҕа.
    Болот Боотур
  • Ол дьыл кыһын оройо ааһыыта аҕата охтубута, букатын суорҕан-тэллэх киһитэ буолан хаалбыта
    В. Яковлев
Өссө холобурдар (2)
  • Өл, тыыныҥ быһын (сүнньүнэн сэрии кэмигэр). Θ Погибать (в основном на войне), жертвовать жизнью. Нуучча норуотун чулуу уолаттара, төһөлөөх мөлүйүөнүнэн охтоннор, сырдык тыыннарын толук уурбуттара буолуой.
    Суорун Омоллоон
  • Эһиги үөрэргит, дьоллоох буоларгыт иһин кинилэр охтубуттара, бу олоҕу кинилэр эһиэхэ кэриэс хаалларбыттара
    Т. Сметанин

5 туохтуур #

Ордук ыллар (туох эмэ санааҕа, дьарыкка), үлүһүй

Нууччалыы Целиком отдаться какой-л. идее, занятию, чувству

  • Доҕоор, эн миигин итэҕэй, эрэн, сымыйаҕа охтума, мин туох да буруйум, айыым суох.
    А. Софронов
  • Аҕам онтон ыла булдунан дьарыктанар баҕатын ууратан, наар үлэҕэ охтубута.
    Р. Кулаковскай
  • Өссө олус бытархайга охтон, сөбүлээбэт дьонун эккирэтиһэр, былыргыны ньоҕойдоһор дииллэр
    Р. Баҕатаайыскай

6 этии #

Нууччалыы Не устоять против кого-л. по силе

Этиилэр

Охтоохтон охтума, саалаахтан самныма көр ох

  • Эмээхсиннэрэ: "Охтоохтон охтумаҥ, саалаахтан самнымаҥ" диэн алгыы хаалар.
    Саха фольк
  • Салгыныттан оҕун кэпс. - утарылаһааччыгар күүскүнэн лаппа баһыйтар, кыайтар Биһиги киһибит быдан мөлтөх эбит, салгыныттан охто сылдьар.
    Е. Неймохов
Өссө холобурдар (1)
  • Ср. тюрк. аҕ, ау ‘наклоняться в сторону, свалиться, упасть, опрокинуться’

«О» буукуба