ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

саат

аат тыл, туохтуур

Нууччалыы стыд

English shame

Ис хоһооно · 11

1 аат тыл #

Нууччалыы стыд

English shame

  • саатыттан сирэйэ итийэр
    лицо горит от стыдаhis face burns with shame
  • саакка киир
    пристыдить кого-тоto shame

2 туохтуур #

Нууччалыы стыдиться; смущаться

English to be ashamed, to be embarrassed

  • кини саатар
    ему стыдноhe is ashamed
  • сааппат
    он бесстыжий и бессовестныйunashamed, shameless, etc.

3 туохтуур #

Нууччалыы слепнуть от света

English (of the eyes) to be blinded (by light)

  • киһи хараҕа саатар сырдыга
    свет бьёт в глазаa light that dazzles one's eyes
I

4 туохтуур #

Туохха эмэ куһаҕаннык, дьон сирэрин курдук быһыыланаҥҥын олус кыбыһын, улаханнык кэлэнэ-кэмсинэ, буруйдана санаа

Нууччалыы Испытывать чувство стыда от неблаговидности своего поступка, стыдиться. [Сайсары:] Киэбирбэтин, -- билигин бэйэтэ саатыа маннык көрүҥнээх киһини куоракка тиэйэн иһэриттэн

  • Ыалдьыты кытта төһө да истэҕинэ холуочуйбат, кэпсэлэ киирэр уонна тоҕо эрэ дьэ бэйэтин кэпсэнэр, дьиэтинэн эҥин өҥнөр. Онтуттан саатан сарсыарда тоҥуйа-тоҥкурууна киирэн соһутар.
    Н. Габышев
  • Кылааһын бүтэрбэтэх кыбыстыылаах сонунун ийэтигэр киирэн этиэн саатта
    Т. Сметанин

5 туохтуур #

Тугу эмэ оҥоруоххун кимтэн эмэ толун, кыбыһын

Нууччалыы Стесняться, смущаться, робеть перед кем-чем-л

  • Саха сааппат, ыт харбат (өс хоһ.). Хомсомуолланан дьэ хайдах буолуой, тугу оҥоруой? Биир тылы саҥарарыттан саатан өлөөрү гынар.
    Болот Боотур
  • "Хайа да түһүлгэҕэ сааппакка ыллыах киһи эбиккин, мин эрэйдээх тосту хаалбыт эбиппин", - диэтэ Маппый
    Эрилик Эристиин

6 туохтуур #

Улахан сырдыгы утары кыайан көрүмэ, көрбөт буолан хаал (киһи эбэтэр харамай хараҕын этэргэ)

Нууччалыы Не выносить яркого света, быть ослеплённым (о глазах)

  • Күн туундараҕа дьиктитик чаҕылыччы тыкпыт сырдыгар киһи хараҕа саатар.
    Н. Заболоцкай
  • Хараҕа саатан, быһыта симмэхтээтэ.
    М. Попов
  • Күн диэки көрдөхпүнэ, хараҕым саатар, кыайан көрбөппүн. Н. Тарабукин (тылб.)

7 туохтуур #

Кэлэр кэмҥэ уонна сэрэтэр киэпкэ, атын туохтуур буолбат форматын кытта ситимнэһэн, "ону баҕас кыайан оҥоруоҥ суоҕа" диэн үөхсүү өйдөбүлүгэр туттуллар

Нууччалыы В форме будущего времени и возможного наклонения в сочетании с отрицательной формой другого глагола употребляется в значении "вам не удастся это сделать"

8 этии #

Нууччалыы Бесстыдный, наглый; ни стыда, ни совести

  • Саатар сирэйэ суох (сирэйэ сааппат, сирэйдээх буолан сааппат) - сааты-сууту саныыр кэрээнэ, суобаһа суох Саатар сирэйэ суох киһи.
  • Ити курдук майгыгыттан-быһыыгыттан сирэйдээх буолан сирэйиҥ саатыа дуо?!
    А. Софронов
  • Сирэйиҥ сааппат эн, сатана уола! Амма Аччыгыйа

9 этии #

Саатар эт (сэп) кэпс. - эр киһи эбэтэр дьахтар ууһатар уоргана Ср. др. -тюрк. йачан, с. -юг. йоат ‘стыдиться’

Нууччалыы Половой орган мужчины или женщины

II

10 аат тыл #

Туох эмэ куһаҕаны, дьон сирэрин, сиргэнэрин оҥорортон улаханнык кыбыстыы; кыбыстар санаа

Нууччалыы Чувство стыда, стыд; позор

  • Дьахтар саата улахан (өс ном.). Бар дьоҥҥо саат диэн аахсыллыбат буолбут быһыылаах.
    Амма Аччыгыйа
  • Дьон айатыгар өлбүт куобаҕы тыытаҥҥын сааты оҥороойоҥуй.
    Амма Аччыгыйа
  • Омук-өһүк дьоҥҥо ыҥырыллан ыһыахха барарыгар суос-сатыы барара эмиэ саат, дьэ ол иһин айаҕалыы сатаан тиҥэһэ аты тутан баайда
    Эрилик Эристиин

11 этии #

Нууччалыы Совершить что-л. постыдное, осрамиться, опозориться. [Дьүһүнүнэн үчүгэй уол төрөөтөҕүнэ] Сардаҥалаах сырайдаах, -- Самалдьыгас майгылаах Саҥас урууларын Саатабыла буолан, Саҥа ыччат дьоҥҥо Саакка барыаҕа

  • Саакка киир (бар) - бэйэҕэр сааты, сааттааҕы оҥоһун, саакка түбэс
    Өксөкүлээх Өлөксөй
  • Туох буолан туора дьон балааккатыгар сыбыытыыгыный? Саакка киирэн хаалаайаҕыный!
    П. Ламутскай
  • Саакка киллэр (ыыт) - киһи саакка киирэрин оҥортор, саакка түбэһиннэр. Θ Выставлять кого-л. на позор, навлекать на кого-л. позор, дискредитировать кого-л. Тыһы кырынаас курдук ньыламан маҥан сирэйигэр ымсыырдан, үс улуус үтүөлэрин оҕолорун барыларын саакка киллэртээтэ.
    Н. Якутскай
Өссө холобурдар (6)
  • Ээ, айдаараайаҕын! Киһини саакка ыытан...
    В. Гаврильева
  • Сааккыттан таҕыс - кэрээҥҥиттэн тахсан сааты санаабат буол. Θ Наглеть, терять чувство стыда, становиться бесстыдным. Ыстаарыста букатын саатыттан тахсыбыт киһи.
    А. Чехов
  • Саатта куттар эргэр. - онно суоҕунан саакка киллэрбитин, холуннарбытын иһин киһиттэн үбүнэн-аһынан төлөбүрдэ ирдээн ыл. Θ Брать плату, компенсацию с кого-л. за моральный ущерб, оскорбление чести и достоинства. [Хотуна эмээхсин] халыымын иэстиир, өссө ордугун саат куттарар, ыстарааптатар дуу үһү.
    А. Сыромятникова
  • Эн, Чомчоор, миигиттэн биир ийэ таба уон удьуорунан саат куттаран ылан байаары ол-бу буолан кубулуна тураҕын буолбат дуо?!
    П. Ламутскай
  • Саатта кутун эргэр. - киһини холуннарбытыҥ, онно суоҕунан саакка киллэрбитиҥ иһин үбүнэн-аһынан төлөбүрдэ төлөө. Θ Платить кому-л. за оскорбление, причинение морального ущерба. Саат куттаммын, биир кур оҕустаахпын бэрик биэрэн, [кинээһи] нэһиилэ ыыттым.
    М. Доҕордуурап
  • Ср. тодж. йат, тув. ыйат ‘стыд’

«С» буукуба