ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

сим

туохтуур

Нууччалыы набивать, что-л. чем-л. запихивать, заталкивать что-л. во что-л

English to blink

Ис хоһооно · 7
I

1 туохтуур #

Тугу эмэ туох эмэ иһигэр үрүт үрдүгэр толору хаалаа, ук

Нууччалыы Набивать, что-л. чем-л. запихивать, заталкивать что-л. во что-л

  • Удьурҕай хамсаҕа чаркааскай табаҕы ыга симэн уматынан, дьүккүйэ эҕирийэ-эҕирийэ, күөх буруонан өрүкүччү тыына олорор.
    Амма Аччыгыйа
  • Сэмэнчик бэрт тиэтэлинэн, дьыалатын суумкатыгар бүк-тах тутуталыы-тутуталыы симэр.
    Н. Якутскай
  • Хойуу сугуну өрүһүспүттүү икки илиитинэн турута тыытар уонна айаҕар симэр
    Н. Заболоцкай

2 туохтуур #

Кими эмэ күүс өттүнэн туох эмэ иһигэр хаай, киллэр

Нууччалыы Загонять, запихивать кого-л. куда-л. [Катя:] Мин ийэм сүрдээх баабый дьахтар эбитэ үһү

  • Кини кыыһырдаҕына, аҕабын орон анныгар симэн кэбиһэрэ үһү.
    А. Фёдоров
  • Баксаал остолобуойун аҥаар өттүнээҕи дьон аһыыр улахан хоһугар бааһырбыт дьону толору симмиттэр.
    Эрилик Эристиин
  • Хомуньуустары хаайыыга симэллэр
    И. Бочкарёв

3 туохтуур #

Тохтообокко үрүт-үөһэ саҥар

Нууччалыы Говорить безостановочно, без передышки

  • Митя үрүт-үөһэ симэн умайыктана турда.
    М. Доҕордуурап
  • Мещеряков доҕорун Рубцову сынньана да түһэр бокуой биэрбэккэ эрэ боппуруоһунан симэр.
    И. Федосеев
  • Өссө тугу эрэ элбэҕи этэн симтэ, сымнаҕас тыллаах-өстөөх этиргэн дьахтар
    Н. Габышев

4 этии #

Этиилэр

Түөһүн сим көр түөс

  • Килэбэчийбит уһун сааскалаах городовой -- иннигэр түбэспит дьоннору түөстэрин симэн биэрэр.
    Эрилик Эристиин
  • Ээх, Кеша-Кеша! Эр киһилии эрчимнээхтик, ыарыылаахтык, түөскүн симэн биэрдэрбиэн. Күндэ

5 этии #

Нууччалыы Плотный, крепко сложенный, сбитый

  • Симмит курдук (симмиккэ дылы) - толору, чиҥ эттээх-сииннээх, модьу-таҕа, киппэ Виктор Иванович Быстров - түөрт уонугар чугаһаабыт, кытархай сирэйдээх, симмит курдук толору көрүҥнээх киһи.
    Н. Якутскай
  • Иккиһэ, кыра соҕус гынан баран, симмит курдук модьу-таҕа көрүҥнээх киһи.
    П. Филиппов
  • "Оннук-оннук, кыайбыккыт дьэ!" - дараҕар сарыннаах эрээри намыһах, симмиккэ дылы Уйгунньа күлэ олордо. А. Сыромятникова
II

6 туохтуур #

Халтаһаларгын силбэһиннэрэн хараххын сап

Нууччалыы Закрывать, смыкать глаза

  • Аанчык хараҕын симэн баран, төбөтүн хамсатан кэбистэ.
    Амма Аччыгыйа
  • Харайдаанап тииккэ көхсүнэн өйөнөн, хараҕын симэн сытта. Софр. Данилов. Хандыы хараҕын симэн турбахтаата
    А. Фёдоров

7 этии #

Нууччалыы Не сомкнул глаз

  • Хараҕын симмэтэ - утуйбата, утуйан көрбөтө Хамсалаах табах быстыҥа харахпын симмэтим.
    Амма Аччыгыйа
  • Арыт түүн көрбүт хараҕын симмэккэ хонуталыыр.
    С. Никифоров
  • Ылдьаа эрэйдээх бу түүн хараҕын симмэтэ.
    Н. Заболоцкай
Өссө холобурдар (9)
  • Харахта симнэ - синэ биир диэн харса суох санааны ылынан, туохха эмэ сорунуу. Θ соотв. была не была, будь что будет. [Баһылай:] Харахта симнэ, кини суох буолара буоллар, ордук буолуо этэ.
    А. Софронов
  • Харахта симнэ мин таһырдьаны былдьаһар киһи буоллум.
    ХС
  • Оттон тоҕо көһүппэтэх өттүттэн, эмискэ соһуччу көһөн кэллэ? Миигин аһыннаҕа дуу, харахта симнэ синэ биир диэтэҕэ дуу?
    ХС
  • Хараххын сим - суох буол, өл. Θ Умереть, скончаться. Буойун хараҕын симпитэ, Кырыыстаах буулдьа табан. Эллэй. Уһуннук хараххын эн симтиҥ, Доҕорбуот, үйэлээх албан аат!
    Күннүк Уурастыырап
  • Сахаҥ сириттэн тэйэҥҥин Санаа-оноо саба баттаан, Хаарыан хараххын симэҥҥин Хара буору кууһан сыттыҥ?
    И. Чаҕылҕан
  • симэ түс (симэн ыл) - утуйан ыл, утуйа түс. Θ Поспать немного, соснуть, вздремнуть. [Нүһэр Дархан:] Мааны ыалдьыттаар, кыратык симэн ыларбыт Хайдах буолуой? Сылайбыт быһыылааххыт.
    И. Гоголев
  • Биһиги аҕыйах чааска харахпытын симэ түһэн, сарсыарда алта чааска уһуктан туруубутугар Бөрөлөөх дьоно хайыы-үйэ туран барбыттар этэ.
    Н. Заболоцкай
  • Ааныс хаһан сынньанаахтыыра, хараҕын симэн ылара буолла.
    В. Иванов
  • Ср. тюрк. йым, йум, ным ‘смыкать (веки), закрывать, зажмуривать (глаза)’

«С» буукуба