Перевод с якутского
сырыт
туохтуур
Нууччалыы идти, ходить, передвигаться
English second-person singular imperative of сырыт-
Ис хоһооно · 10
1 туохтуур #
Сатыы хааман эбэтэр туохха эмэ олорон кэл, бар, сыҕарый
Нууччалыы Идти, ходить, передвигаться (вплавь, вброд, на чём-л.)
Атынан, табанан айаннаан, Арыт уунан устан, Салгынынан даҕаны көтөн, Сатыы эмиэ сылдьан, Сибиир киэҥ иэнин кэрийдибит. С. Зверев Ойуурга мас тосторо иһиллэр. [Тимэппий:] Бай, хайа, туох тыаһыыр! [Өрүүскэ:] Ээ, сүөһүлэр сылдьаллар ини.
КүндэУон кылаас үөрэхтээх, эдэр, доруобай киһи ама тиэхиньикэни өйдөөбөт-билбэт, сырыыны кыайан сылдьыбат бэйэлээх буолуо дуо? Софр Данилов
Өссө холобурдар (9)
Ыраах сиринэн тэлэһий, айаннаа. Θ Ездить, странствовать, путешествовать (по отдалённым уголкам, городам, странам). Уон улууһу кэрийэ сылдьаммын, түүннэри-күннэри талкы маһыгар таҥнары холкуллан, өрө битийэн, күүһүм-күдэҕим быһынна.
П. ОйуунускайБэл, биһиги, ыраах Саха сирин дьонноро, киниэхэ [Украинаҕа] тиийэн сымнаҕас салгынынан тыынарбыт, куораттарыгар сылдьарбыт.
Суорун ОмоллоонКини [Белов] айаҥҥа сырыттаҕына, Ленинградка хаалбыт кэргэнэ, кыыһа ньиэмэс буомбатыгар түбэһэн өлөллөр. Софр Данилов Кылгас кэмҥэ ханна эмэ (хол., ыалга) киирэн аас. Θ Нанести визит, зайти ненадолго куда-л., навестить кого-л. [Дьаакып:] Ким да кэлэ сылдьыбата дуу? А. Сыромятникова Маайа сырытта. Ийэм ону чэйдэтэн баран, билигин соҕус тахсыбыта. Амма Аччыгыйа [Татьяна Ивановна:] Хайа бу сылдьыбат бэйэҥ хайдах таарыйдыҥ? Олор, уоскуй С. Ефремов Харытыана эрэйдээх, ол-бу тыаһы иһиллээн кэбиһэ-кэбиһэ, отоннообута буола сырытта.
П. ОйуунускайУум уҥуоргу өттүгэр хас да кус аһыы сылдьара көһүннэ. Т. Сметанин Петя дьаарбайа сылдьан, биир моҕотойу хаппыт мутугунан быраҕан, сыыһан кэбистэ М. Доҕордуурап
2 туохтуур #
Ханна эмэ баар буол
Нууччалыы Находиться, пребывать где-л
Үөрэххэ сырыт. Үлэҕэ сырыт. Кини хамнаска сылдьан, үс сылы быһа аттары бэрийэн тахсыбыта. Дьүөгэ Ааныстыырап. Манчаары уон сэттэлээх сааһыгар, саас кус ыта сылдьан Арҕаа Бэкэҕэ киирбитэ, биир атыыр үөрэ сылгылар ньиргийэн тураллар эбит МНН Төрөппүттэрэ этэллэрин хоту сылдьар.
Өссө холобурдар (2)
[Дьаакып:] Ол кэриэтэ талбытын хоту сырыттын. А. Софронов Ити тугу-тугу лахсыйар суруккутуй? Мин хаһан кулаахтар тылларын хоту сылдьыбыппыный
Күндэ
3 туохтуур #
Баар буол, тыыннаах буол
Нууччалыы Жить, существовать, здравствовать (быть, иметься)
"Аны даҕаны Сиргэр-дойдугар, дьоҥҥор-сэргэҕэр кэлэн дьаарбайар буолаар. Этэҥҥэ сырыт", – диэн алгыы хаалбыттара. Далан Икки чыркымай кэккэлэһэ устан от саҕатыгар кэлбиттэрэ. Мин ыппатаҕым. "Эрэйдээхтэр сылдьыҥ", – диэбитим, туран кэлбитим
Суорун Омоллоон
4 туохтуур #
Ханна эмэ баар буол, ууруллан (угуллан) сыт (кыра мал-сал туһунан)
Нууччалыы Быть, пребывать, находиться где-л. (о каком-л. предмете, вещи)
Биир алтан харчыны сиэппэр илдьэ сылдьыбытым суох.
П. ОйуунускайКини [былыргы саха] уота ытыс быһаҕаһын саҕа кыалыгын иһигэр сылдьара.
Суорун Омоллоон"Сэбиэт илиитигэр икки тыһыынча харчы баар буолуох тустаах, бу харчы кимиэхэ сылдьар?" – диэн суруксуттан Баһылайап ыйытта
Күндэ
5 туохтуур #
Чопчу ханнык эмэ сиртэн кэл; ханнык эмэ сиртэн төрүттээх буол
Нууччалыы Прибывать из каких-л. мест; быть родом из каких-л. мест
Бүк түһэн иттэ олорбут Семён Иванович ити ыйытыы киниэхэ туһаайылларын билэн: "Куораттан сылдьабын", – диэтэ. Т. Сметанин "Убаай! Эн аултан сылдьаҕын дуу?" – Абдуркулла ыйытар. Эрилик Эристиин Дьиэлээх дьахтар олорбохтоон баран: "Хайа диэкиттэн сылдьаҕын?" – диэн ыйытта Н. Заболоцкай
6 туохтуур #
Күн аайы эбэтэр кэмиттэн кэмигэр ханнык эмэ тэрээһиннэргэ кэлэн барар буол
Нууччалыы Посещать каждый день или периодически какие-л. мероприятия, заведения
Мин ол ыалга эбэбин кытта олорон хааллым, орто кыыстарын кытта оскуолаҕа сылдьар буоллум. Амма Аччыгыйа "Арзамас" диэн литературнай уопсастыбаҕа сылдьар. А. Пушкин (тылб.)
7 туохтуур #
Дьон өйүгэр-санаатыгар сүппэттии сөҥөн хаал
Нууччалыы Осесть, сохраниться (в памяти, в сердце, на устах у кого-л.)
Ол үҥкүүлэрин, тойугун сорох тыллара, бар дьон уоһугар оччотооҕута сылдьара. С. Зверев Эн астаан саламаат сиэппитиҥ Саас-үйэ санааҕа сылдьара. Эллэй. Өр да эн сүрэхпэр сырыттыҥ, Кыталык ырыатын тылыныы П. Тобуруокап
8 туохтуур #
көмө туохт. суолт. -ыы, -а сыһыат туохтуурдарга сыстан көмө туохтуур быһыытынан туттуллар, хайааһын өр соҕустук эбэтэр өрүү оҥоһулларын бэлиэтиир
Нууччалыы В сочетании с деепричастием на -ыы, -а основного глагола используется как служебный глагол, образующий видовую форму глагола со значением длительности или постоянства действия
9 туохтуур #
хоту дьөһүөлү кытта холбуу туттуллан "биир суолу тутуспуккунан эбэтэр ким эмэ ыйыытынан салайтаран тугу эмэ гын" диэн суолталанар
Нууччалыы В сочетании с послелогом хоту выражает значение: следовать чему-л
10 этии #
Нууччалыы Со всем и всеми согласный
Этиилэр
Сылдьар ыалдьыт, хонор хоноһо
хонор хоноһо, сылдьар ыалдьыт диэн курдук (көр хоноһо).
[Булумдьу] быһатын, иитиллибит дьонугар сылдьар ыалдьыт, хонор хоноһо буолбут. Л. Попов
Ээх хоту сылдьар
барытын, барыларын кытта сөбүлэһэр Ээх хоту сылдьар киһи