ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

ыксары

сыһыат, даҕааһын

Нууччалыы так, чтобы не было щели, очень плотно, туго, крепко

Ис хоһооно · 6

1 сыһыат #

Туох да быыһылаан киирбэт гына сыһыары, ыпсары

Нууччалыы Так, чтобы не было щели, очень плотно, туго, крепко (напр., связывать что-л.)

  • Ити муоста буолар хаптаһыннары ыксары саайталаа.
  • Дьонтон ылаттаабыт таҥастарын оҕонньоруттан куул ылан, ол иһигэр уган, кичэйэ соҕус ыксары кэлгийбитэ.
    И. Никифоров
  • Бэс субатын сүлэн ылан, сааһынан дьаптайа уурталаан баран, үс-түөрт сиринэн ыксары тылбыйаллар, түүрүллүбэтин, ардах уута киирбэтин диэн
    ФГЕ-СДь ӨӨСҮҮ

2 сыһыат #

Туох баар күүскүнэн, күүһүҥ кыайарынан (тугу эмэ гын)

Нууччалыы С предельным напряжением, что есть силы (делать что-л.)

  • Наһаар, сымыһаҕын быһа ытыран баран, ыҥыырын сирэйиттэн ыксары тутуһан истэ.
    Суорун Омоллоон
  • Тойон киһи -- сундуугу икки илиитинэн ыксары да ыксары ыга кууста.
    И. Гоголев
  • Бөрө үөмэн тиийбэт сиригэр суон мутук баарын миинэн, тиитин ыксары кууһан олордо
    Т. Сметанин
Өссө холобурдар (2)
  • Ыксары сэрэтии. ЯРС. Ыксары дьүүл. ПЭК СЯЯ. Чыҥыс Хаан ыйааҕа Ыксары буоллаҕа, Одун Хаан оҥоруута Улахан буоллаҕа.
    Өксөкүлээх Өлөксөй
  • Ытык сураларым түрүтэ тыытыылара ыксары ыарыыга түһэрдэ. Саха нар. ыр. II. Ыарт-татай! Атаскан! Ыран, ырыганнаан иһэртэн ордук Ыксары кыһалҕа баар буолуо дуо?!
    П. Ойуунускай

3 сыһыат #

Кытаанахтык, күүскэ (хол., утуй)

Нууччалыы Крепко (напр., заснуть); сильно (напр., увлекаться чем-л.)

  • Ыксары утуйан хааллылар. ПЭК СЯЯ. Холкуостаахтар ыһыы үлэтигэр ыксары ыллардылар.
    М. Доҕордуурап
  • Ынырыктаах ыар батталга ыксары ыллара сылдьыбыппын. КДМ ОККО. Хайабыт да тугу да саҥарбат. Хаһан, хайдах тиийэбит диэн санааҕа ыксары ыллардыбыт
    Сэмсэ
  • Күүскэ, бобо (хол., тут). Θ Сильно, крепко (напр., хватать, сжать). Доргуулап кинини [Сипсикини] ситэ саҥарпата даҕаны, тоҕоноҕуттан. куотан хаалыа диэбиттии, ыксары тутта.
    Л. Попов
Өссө холобурдар (1)
  • Илиибин ыксары тутар, сүүспүттэн, иэдэспиттэн кыра оҕо курдук сыллаан ылар. Лоһуура. Ааһан иһэн Александр Атастыров биэрбит илиитин ыксары тутан ааста
    Хоро Бүөтүр

4 сыһыат #

Сиэри таһынан, олус, наһаа

Нууччалыы Не в меру, слишком, сильно (напр., разбогатеть). [Уот Уһутаакы – Ньургун Боотурга:] Ыалдьаллара-ытыыллара диэн ыксары да буолар эбит?!!

  • Ыам ыйын бырдаҕа ыксары муҥнаата.
    Күннүк Уурастыырап
  • Аҕата оҕонньор ыксары кыыһырар.
    П. Тобуруокап
  • Ыксары байыан баҕаран, Кууруссатын өлөрөн, куртаҕыттан Куустаах кылааты хостуон санаммыт. И. Крылов (тылб.)

5 сыһыат #

Бэйэҕэр сыһыары, ыга тардан

Нууччалыы Сильно, крепко (прижимать к себе)

  • Нина эттээх суон харыларынан ыксары кууһан, сымнаҕас түөһүгэр сыһыары тарпыта.
    Далан
  • Сүрэххин дьолунан толорон, Моойгуттан ыксары кууспута.
    Күннүк Уурастыырап
  • Оо, сэгэрбин-бүөбэйбин кытары оттоох сымнаҕас сыарҕаҕа ыксары Куустуһан, айаннаан истэрбиэн, куустуһа-таалалаан өллөрбүөн!
    С. Васильев
Өссө холобурдар (1)
  • Эйигин ыксары ууруубун, күндү ийэкээм
    ЛТК

6 даҕааһын #

суолт. Кытаанах (хол., сэрэтии); ыарахан (хол., ыарыы)

Нууччалыы Строгий (напр., о предупреждении); тяжёлый, серьёзный (напр., о болезни)

«Ы» буукуба