Перевод с якутского
ытын
туохтуур
Нууччалыы залезть, забраться, взобраться вверх
Ис хоһооно · 6
1 туохтуур #
Хатаастан, тардыһан туох эмэ (хол., мас) үрдүгэр таҕыс
Нууччалыы Залезть, забраться, взобраться вверх (напр., на дерево)
Бүөтүччэ хаҥас диэкиттэн кэлэн атах ороҥҥо ыттан тахсан, түннүгүнэн одуулаһар. Амма Аччыгыйа Көр, ити биһиги кыра эрдэхпитинэ ытта оонньуур чаллах тииппитин! Далан Үүһүҥ маска ыттара сымсата сүрдээх, онон дэбигис ылларбат Чолбон
Өссө холобурдар (2)
Тугу эмэ өрө дабай, үөһэ таҕыс (хол., хайаҕа, мырааҥҥа). Θ Подниматься вверх, взбираться, взойти (напр., на гору, холм). Бу иннинээҕи күн икки сис хайа оройугар ытта сылдьыбыттара. Тумарча. Бу дабааҥҥа киһи улахан сыранан өрө ыттар. Н. Заболоцкай Өрүс уҥуоргу өттүгэр хайа туруору сирэйинэн кыыл табалар өрө ыттан эрэллэрин көрбүттэрэ. Эвен фольк. Кэлбит дьон хайаҕа ыттаары эргийэ хаамтылар да, киһи тахсыах айылаах сирин булбатылар ОоТС
2 туохтуур #
Үөһэ күөрэйэн таҕыс (хол., күнү этэргэ)
Нууччалыы Подниматься вверх над горизонтом, взойти (напр., о солнце)
Үргэл халлаан оройугар ыттыбыт. Н. Якутскай Күн халлаан оройугар ыттыбыт, халлааҥҥа быыкаа да былыт суох. Л. Попов Арҕааттан үрүҥ былыттар Аҥаарыһан таҕыстылар, Үрүт-үөһэ ыттан, хаҥаан Халлааммар хабырыстылар Дьуон Дьаҥылы
3 туохтуур #
Үрдүккэ талас, саҥа кэрдиискэ тахсан ис
Нууччалыы Стремиться к чему-л., расти, развиваться, достигать новых вершин
Саха литературата айар уопута кэҥээн, сайдыы саҥа кэрдииһигэр ыттан иһэр. Софр. Данилов. Эгэ, билии-көрүү үрдүк чыпчаалыгар ыттар киһи хараҕа төһө кэҥиэ, сырдыа этэй!
Суорун ОмоллоонДьон дуоһунаска кыратык да ытыннылар эрэ, уларыйаллар даҕаны Далан
4 этии #
кэтинчэ быта кэтэххэ ытынна көр баккы. Баккы быта аны Баска ыттыахтаах үһү. Баал Хабырыыс.
Нууччалыы Держать кого-л. в своей власти, господствовать над кем-л
Этиилэр
Баһыгар ытынна
баскар (төбөҕөр) ытыар диэн курдук (көр бас II).
Билиҥҥиттэн кини мин баспар ыттыбатын, мин үрдүбэр тахсыбатын.
Суорун ОмоллоонДуунньа биир эмэ кыахтаах тойон баһыгар ыттан, хотун хаан буолар былааннаах. У. Ойуур
Маска эрэ ыттыбакка сылдьар көр мас
Киһилэрэ дуоһунаһа үрдээн, маска эрэ ыттыбакка сылдьар. Күрүлгэн. Үрдүгэр ыттар кэпс. – кими эмэ бас билэр, баһылыыр-көһүлүүр, дьаһайар Мин бэлэммэр, мин аспар сарайа уойа-уойаҕын, бэйэм үрдүбэр ыттаары гынныҥ дуо? А. Софронов Ср. тюрк. ыдын ‘удалить от себя’
5 #
ытый 1 диэнтэн бэй. туһ. Дьиэтигэр кэлээт, Биэрэ сонно тута отонноох күөрчэх ытынна. С. Маисов. Тымныы ыаммытынан үүккэ дьэдьэн кутан, күөрчэх ытыннылар. КЕФ СТАҮө. Кыыс мааҕын сарсыарда ытыммыт күөрчэҕин сиэтэ. "ХС"
6 #
ыт I диэнтэн бэй. туһ. Дубов, абатыгар, сүүскэ ытынарын да кэрэйбэт буолла. А. Фадеев (тылб.)