ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

ыһыы

аат тыл, даҕааһын

Нууччалыы сев, посев

English noise, roar, scream, shout

Ис хоһооно · 5
I

1 аат тыл #

Сири оҥорон, бэлэмнээн баран, үүнээйи сиэмэтин түһэрэн олордуу (үксүгэр бурдугу)

Нууччалыы Сев, посев

  • Кииллэйдэр ыһыыларын болдьоҕун сиирэ-халты тутуһан син сөпкө бүтэрбиттэрэ.
    ХС
  • Аҕата солообут бааһынатын лаппа кэҥэттэрбитэ, бурдук ыһыытынан дьаныһан дьарыктанан барбыта. ЛНН АДь. Бастаан утаа оҕуруокка хаппыыста ыһыытыгар, уу кутууга, хортуоппуйу буордааһыҥҥа биир тутаах үлэһит этим.
    ЕЗГ КО

2 этии #

Этиилэр

Уйалаан олордуу (ыһыы) көр уйалаа

  • Оҕуруот аһын үүннэриигэ уйалаан ыһыы ньымата эмиэ туттуллар.

Ыһыы үлэтэ көр үлэ

  • Быйыл дойдубар ыһыы үлэтин иннинэ тиийиэм дии санаабытым.
    И. Сосин
  • Ыһыы үлэтэ саҕаланыаҕыттан сир тоҥуор диэри бааһынаҕа үүммүт сыыс оту ылҕаан иһиллэр.
    КПЫ
II

3 аат тыл #

Ыраахтан киһини ыҥыран биитэр тугу эмэ этэн хаһыытааһын, үөгүлээһин

Нууччалыы Громкий, протяжный крик издалека

  • Тиэтэйбит [киһи аата] үөхсэрин, ыһыытын тохтоппокко, сүүрэн илгистэн эрэр эбит. "Чолбон". Нөктөкө саҥа бөҕөнү саҥарбыт, ыһыы бөҕөнү ыһыытаабыт. ИС
    А. Ср
  • др. -тюрк., алт. сыгыр ‘свистеть’
III

4 аат тыл #

Тимири быһар анал кытаанах хатарыылаах биилээх туттар тэрил

Нууччалыы Клиновидный инструмент, предназначенный для рубки металла, обработки камня, зубило

  • Суорба тааһы чочуйар, оҥорор тэриллэрэ баара-суоҕа тимир ыһыы уонна өтүйэ этэ эбээт.
    В. Протодьяконов
  • Үүт оҥоһуллуохтаах сиригэр уһуктаах тимиринэн биитэр ыһыы уһугунан, өтүйэнэн кыратык чэчиргэччи охсон, кафель дьэҥкир лааҕын ыраастанар. ДьХ. Кэрдиистэри ыһыынан биитэр үс кырыылаах игиинэн оҥоруохха сөп
    Кыым

5 даҕааһын #

суолт. Хатарыллыбыт курдук эттээх-сииннээх, доруобай

Нууччалыы Плотного телосложения, крепкий, здоровый

  • Биһиги, сахалар, уһун үйэлээх, кытаанах, ыһыы дьоммут.
    Н. Босиков
  • Буолаахтаамына, өссө кини ыһыы киһи буолан, бачча эриһэн бултуу-алтыы сылдьаахтыыр.
    П. Аввакумов
  • Төһө да сааһыран, кырдьан этиргэн бэйэтэ ииннэр-хаттар, этэ-сиинэ чарчыстан истэр, Маайа ыһыы эмээхсин.
    М. Попов
Өссө холобурдар (3)
  • Бэйэтэ уҥуоҕунан намыһах, ол да буоллар ыһыы, иҥиир киһи
    Н. Заболоцкай
  • Тымныыны тулуйумтуо, үчүгэй туруктаах (хол., биэ). Θ Выносливый, стойкий, крепкий (напр., о кобыле). Уон сэттэ саастаах биэни биири эмэ, саамай ыһыыларын, тулуурдаахтарын хааллараллар. ҮБНь
    Т. Ср
  • др. -тюрк. азыҕ ‘клык’

«Ы» буукуба