ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

эрий

туохтуур

Нууччалыы поворачивать; скручивать; ввинчивать

English to turn, to twist, to screw

Ис хоһооно · 14

1 туохтуур #

Нууччалыы поворачивать; скручивать; ввинчивать

English to turn, to twist, to screw

  • (transitive)
I

2 туохтуур #

Илиигинэн тугу эмэ эргит, эргитэн хамсат

Нууччалыы Поворачивать руками что-л., вращать, вертеть, крутить

  • Күлүүһүн тылын иккитэ эрийэн, аанын хатаабыта.
    В. Яковлев
  • Сүөдэр Сүөдэрэбис туруупканы ылан, нүөмэрдэри эрийэн сырылаппахтаата.
    П. Аввакумов
  • Үлэһиттэр кырааны эрийдэллэр эрэ, хоруудаларга көөнньөрбө эбэтэр уу курулуу түһэр. ПДН ТБКЭ. Эдэрчи киһи массыына уруулун барбах эрийэн салайа олорор
    ХС

3 туохтуур #

Туох эмэ тэрил тутааҕын эргитэн үлэлэт, оннук эргитэн тугу эмэ гын (хол., үүт сүүрт, эти бытарыт)

Нууччалыы Привести какое-л. устройство в действие, вращая за ручку, также процесс такого действия (напр., перегонять молоко через сепаратор, пропустить мясо через мясорубку)

  • Сэппэрээтэри эрий.
  • Асчыт дьахтар үүт эрийэр, сүөгэйин арыылаан баран кыынньарар.
    С. Маисов
  • Эһэ этин эриэппэ луугу кытта эт кырбыыр массыынанан эрийэбит, тумалыыбыт уонна булкуйабыт
    БББ

4 туохтуур #

Тугу эмэ (хол., буолтаны, биинтиги) чиҥэтэ эргитэн туохха эмэ киллэр, олорт

Нууччалыы Закручивать, завинчивать (напр., болт, винтик)

  • Массыына чаастарын чинчийэн, Хамсаабыт биинтэни эрийэр.
    Эрилик Эристиин
  • Түөрт муннуктуу төбөлөөх анал күлүүһүнэн эрэдэһини эрийэн кытаатыннараллар. ПАЕ ЭАБ. Суруугу эрийэргэ аналлаах мас бүөлэр сахсайан хаалан, истиэнэттэн түһэн хаалааччылар
    ДьХ

5 туохтуур #

Тугу эмэ тула эргитэн сөрөө, суулуу тут, баан

Нууччалыы Обматывать, обвязывать, обвивать что-л. чем-л

  • Сотору кумааҕынан эрийэн куруускаҕа олорпут чүмэчитин төрдүгэһэ умайан күлүбүрээн барар.
    Суорун Омоллоон
  • Сототун тула чартаата уонна өрбөҕүнэн ыга баҕайы эрийэн кэбистэ.
    Л. Попов
  • Айанньыт -- утуйар таҥаһын түппээккэ эрийэн атын самыытыгар төргүүлэммит.
    Эрилик Эристиин
Өссө холобурдар (1)
  • Зина аны бэргэһэтин кэтэрдэн баран, сирэйин саалынан тууна эрийбитэ
    Ойуку

6 туохтуур #

Ким эмэ илиитин биитэр атаҕын араастаан мускуй, эргит

Нууччалыы Выкручивать, выворачивать что-л. (напр., чьи-л. руки или ноги)

  • Атаҕынан уол атаҕын эрийэн, тиэрэ мэтэрийэн кэннин диэки бырахта.
    Н. Босиков
  • Аны илиититтэн уонна атаҕыттан эрийэн, өттүктүү түһэрэн эрэр
    ХС

7 туохтуур #

Араастаан эргитэ хамсат, ытый (хол., буурҕаны этэргэ)

Нууччалыы Приводить в круговое движение, задувать, кружить, вертеть (напр., о пурге)

  • Маһы оҕус кутуругун курдук чороччу эрийэр силлиэ түһэр.
    Суорун Омоллоон
  • Таһырдьа таҕыстахха тыал сипсийэр, киһи сирэйин-хараҕын көрдөрбөт, кумахтаах хаарынан эрийэр.
    С. Васильев
  • Сааскы халаан уута -- уу отун төрдүнэн эрийэн, ытыйан күөл кытыытын мууһун көҥү дьөлөр
    С. Маисов

8 туохтуур #

Кимиэхэ эмэ төлөпүөннээ, төлөпүөнүнэн кэпсэт

Нууччалыы Звонить кому-л,, разговаривать по телефону

  • Иван Алексеевич пуорду кытта кэпсэтээри эрийэ сатаан кэбиһэр, ким даҕаны эппиэттээбэт.
    Н. Якутскай
  • Миэхэ мээнэ сыбыытаама, наадыйдаххына дьиэбэр эрийэр буолаар.
    В. Титов
  • Суотабай төлөпүөн тэнийэн, хас санаатаҕын ахсын эрийэн бэрэбиэркэлиирэ
    ТТК

9 этии #

Этиилэр

Кутуругун эрийэн биэр көр кутурук

  • Тугу баҕарар оҥоруҥ, кутуруктарын эрийэн биэриҥ, арай сир баайыгар эрэ чугаһаамаҥ. "Сахаадаһ.

Сүрэҕин эрийэр көр сүрэх I

  • Сугун абаҕата куһаҕан, киһи сүрэҕин эрийэр сыттаах. МАА ССЭҮү. Мүөттээх салгын сыта киһи сүрэҕин эрийэр.
    ХС

Сүрэҕэ өлөхсүйэр (эрийэр) көр сүрэх I

  • Сүрэҕэ эрийэр, тыына тиийбэт курдук буолар. "Чолбон".

Сүрэҕэ эрийэр көр сүрэх I

  • Кыыс эмискэ сүрэҕэ эрийэн, олоппоско олоро түстэ. Күрүлгэн.

Хоолдьугун эрий көр хоолдьук

  • Биһиги кинини, -- аны биирдэ хармааннаатаҕына хоолдьугун эрийиэх буолан сэрэппиппит.
    Д. Таас

Эрийэ хат

хам хат диэн курдук (көр хат I).

  • Көстөкүүн ойоҕо Аана эрийэ хаппыт быыкаайык дьахтар.
    Күндэ
  • Чооруона бу сай устата кэтэҕэ чохойон, букатын эрийэ хатан хаалла. У. Нуолур

10 этии #

Эрийэ охсуу иис. – ойуу-дьарҕаа сиигэ: чугас-чугас эрийэ тардан биэтилэлии ылыы Саха таҥаһын ойуулаан киэргэтэргэ эрийэ охсуу сииги үгүстүк тутталлар.

Нууччалыы Вид декоративного шва: петельный шов с частыми воздушными петлями

Этиилэр

Эрийэ (эриллэ) хат

этэ-сиинэ суох, хаппыт-куурбут, хатыҥыр буол.

Быть очень худым, тощим, сухощавым.

  • Попов эриллэ хаппыт, кыыкынас куоластаах, быыкайкаан киһи.
    Далан
  • Кинилэртэн нагааннаахтара эрийэ хаппыт хатыҥыр киһи.
    И. Никифоров
Өссө холобурдар (2)
  • Уйбаан хатыҥыра, хачаайыта, эрийэ хаппыта ханна бараахтыай.
    С. Федотов
  • Ср. ДТС егир ʽпрясть, сучить’, тув. ээрер ʽвить; крутить’, монг. эрэх ʽзакручивать’
II

11 туохтуур #

Киһини тугунан эмэ арахпакка олуй-моһуй (хол., ыйыталас биитэр көрдөс)

Нууччалыы Расспрашивать кого-л. дотошно, придирчиво, выпытывать, настойчиво просить кого-л. о чём-л

  • Сэргэчээни, кини ханна баарын эн билэриҥ буолуо диэн, элбэхтик эрийбиттэрэ.
    Болот Боотур
  • Уолаттар миигин үчүгэй аҕайдык эрийэн, төрөөбүппүн кэмсинэр курдук гына эттилэр-тыыннылар.
    Р. Кулаковскай
  • Кыыс: "Сахаарканы дыбарыаска аҕалтарһ, – диэн аҕатын эрий да эрий буолар
    И. Бочкарёв

12 туохтуур #

Туох эмэ дьыалаҕа түбэһиннэр, буруйга тэп

Нууччалыы Впутывать, вмешивать кого-л. во что-л. (напр., в какое-л. дело)

  • "Хата, ити атынан сылтаан Ураҕаһы [киһи аата] дьыалаҕа эрийиллиэһ, – дии саныы-саныы тахсан барда.
    Күндэ
  • Куһаҕан дьон сөрөөһүннэригэр эрийэннэр, дьэ, бэркэ да моорук буоллум.
    П. Ойуунускай
  • Сайылыгар көһүөн иннинэ иэһинэн эрийэн, эн хара көлөһүҥҥүн иҥэринэр сүбэтин булла ини
    Амма Аччыгыйа

13 туохтуур #

Киһи өйүн-санаатын ытый, арахпакка эрэйдээ

Нууччалыы Причинять кому-л. душевные страдания, мучить

  • Ол эрээри туох эрэ хом санаа кини дууһатын эрийэр.
    Амма Аччыгыйа
  • Настааны араас итинник санаалар эрийэллэр.
    С. Федотов
  • Төрөөбүт норуотум барахсан Аламай күн тэҥэ амарах, Эгэлгэ эрэй-муҥ эрийэн Ийэлии иһирэх дууһалаах
    Айталын

14 туохтуур #

Ким эмэ эйиэхэ ылларарын, чугаһыырын курдук эйэргэһэ, оонньоһо сатаа

Нууччалыы Завлечь кого-л., влюбить в себя, вскружить голову кому-л

  • "Катя, – диэтэ наҕыл куолаһынан, – биир эмэ уолла эрийээр эрэһ.
    М. Попов
  • Уол улахан дуоһунастаах, саастаах кыыһы Ираиданы, бэйэтэ этэринии, эрийэн ылбыта.
    Т. Находкина
  • Олох сүрэҕин, дууһатын барытын, эриэн үөн курдук, ити кыыс эрийэн, хам ылан бүппүт
    Сэмсэ

«Э» буукуба