Перевод с якутского
үлтү
частица, сыһыат
Нууччалыы означает интенсивность действия
English placed before a verb to intensify it
Ис хоһооно · 4
1 частица #
Нууччалыы означает интенсивность действия
English Placed before a verb to intensify it
үлтү түһэр разбить вдребезгиto smash to pieces үлтү кырбаа жестоко побитьto beat severely
2 #
Олус күүскэ, наһаа, дэлби (хайааһын күүһүн, эрчимин көрдөрөр)
Нууччалыы Очень сильно, чрезмерно (усиливает знач. гл., обозначает высшую степень, силу совершения действия)
Харытыана эрэйдээх сүрэҕэ нүөлүйбэхтээтэ, бэркэ абаланна, сарылыы-сарылыы сэптэрин-сэбиргэллэрин үлтү сынньыан баҕарталаата.
П. Ойуунускай[Ньукулай] тутан турар бытыылкатын сиргэ үлтү быраҕан баран, тахсар. А. Софронов Онтон миэхэ туох да тылы этиппэккэ үлтү таһыйан барда. Эрилик Эристиин
Өссө холобурдар (3)
Өрүүскэ үлтү кыыһырбыт, кэлэн дьиэ ойоҕоһугар кыраабылын талыр гына быраҕар.
КүндэӨттүк баттанан туран үлтү күргүйдээбит. П. Тобуруокап "Тугу-тугу лахсыйар дьахтарый!" - диэн, үлтү мөҕөн, түһүлгэттэн үүрэн таһаарбыттар С. Зверев
3 этии #
Нууччалыы Уничтожить, разгромить (напр. врага)
Үлтү түһэ сыста - өттүгүн эрэ үлтү (тосту) түспэтэ диэн курдук (көр өттүк). Аттаах киһи үөрүүтүттэн үлтү эрэ түспэтэх. Н. Заболоцкай Үөрэн үлтү түһэ сыста. Софр. Данилов. Атыыһыт уол аҕалбыт түүлээҕин көрөөт, үөрүүтүттэн өттүгүн үлтү түһэ сыспыт. ХС Үлтү сыс - урусхаллаа, суох оҥор (хол. өстөөҕү) Поэт Валерий Чиреев "Өстөөҕү үлтү сынньыахха" диэн кыра поэманы бэчээттэппитэ. Софр. Данилов. Хааннаах бандьыыт аймаҕын Үлтү сынньан эспиппит. А. Бэрияк
Өссө холобурдар (2)
Псков уонна Нарва аттыгар ньиэмэс талабырдьыттарын олорчу үлчү сынньыбыттара. ЯЕМ СБСБС. Үлтү тэбис - урусхаллаа, төрдүттэн суох гын, имири эс. Θ Уничтожить, растоптать полностью, окончательно. Үс күлэр ньүкэни Үс үйэ тухары Үллүбэт гына Үлтү тэпсиэхтэрэ, Ийэ уустары Имири быһыахтара.
П. ОйуунускайБүөбэйдээбит көмүс чыычаахтаргыт Бүтүн Европаны эргийбиттэрэ, Арҕаа фашист адьырҕаны Арҕаҕар үлтү тэпсибиттэрэ. С. Васильев
4 этии #
Нууччалыы Расколоться на мелкие части, развиться вздребезги
Үлтү бар (ыстан) - 1) үлтүрүй, хампырый, бытарый Баҕар, сарсын сир шара үлтү барыа. И Гоголев. Улахан хаппыт буорунан аты быраҕан кыыһыннарда, буор ат кулгааҕар түһэн үлтү ыстанна. М. Доҕордуурап Сулус үлтү ыстанар Суостаах тымныыта, Тыын быстар, санаа сарбыллар Чымаан тымныыта Таҥнары сатыылаата. Доҕордоһуу т. Таастара үлтү баран хаалар. МАБ ЧУу; 2) Эмискэ олус улаханнык тыаһаа. Θ Загреметь, загрохотать. Үс этиҥ тыаһын холбуу туппут курдук тыас үлтү ыстанан барда.
П. ОйуунускайОл турдаҕына сүрдээх улахан тыас тыаһа үлтү ыстанна да, дьиэ ортотугар муус булгунньах саҕа уот кэлэн дууллас гына олоро түстэ. Ньургун Боотур. Үлтү көт (көтүт) - үлтү кумалаан алдьатар, өлөрөр-өһөрөр курдук солоон аас (хол., туох эмэ улахан күүс эмискэ кэлэн саалларыттан). Θ Двигаясь с большой силой, разрушать, сметать, убивать на своем пути. Оноҕос тиийэн [куоҕас] иэччҕин уҥуоҕун үлтү көттө. Саха ост. I. [Уу быһыты] Үтүрүйэн көрүтэлиир Үлтү көтүөн баҕаран Төттөрү тэйэн бирилиир Кыаҕын баһыйтаран. Баал Хабырыыс
Өссө холобурдар (7)
[Суоппар] суолга биэс бөрөҕө түбэспититтэн, иккитин массыынаннан үлтү көтүттэ. "Кыым". Үлтү түс - 1) Үөһэттэн түһэн үлтүрүйэр, хампырыйар курдук алдьан. Θ Упав с высоты, разбиться вздребезги. Муннугар хатаабыт ачыкыҥ мүччү ыстанан чэрэниилэ иһитигэр үлтү түспэт эбээт! Амма Аччыгыйа Иһит тыаһа лыҥкынаата. Биир ыстакаан төкүнүйэн муостаҕа үлтү түстэ.
Н. ЛугиновБодунуоһуттан курустаал бакаал муостаҕа үлтү түһэр. Н. Якутскай; 2) Улаханнык эчэйэр эбэтэр өлөр курдук үрдүктэн оҕун. Θ Развиться насмерть или получить большие увечья при падении с высоты. Уол үлтү түһүөҕүн баҕаран Үөһэттэн дьурулуур аллара. И. Гоголев "[Луха] адьас үлтү түспүт быһыылаах", - Ананий харбыт курдук быһыттаҕастык эттэ. М Доҕордуурап. [Сүөкүлэ:] (ытыыр, олорор) Кииригиэм, доҕоруом, бу төрөөбүт-үөскээбит хайаҕар кэлэн үлтү түһэн өлбүтүҥ тугун кыһыытай-абатай... С. Ефремов Өксөкү таҥнары кулахычыйан, үлтү түһэн эрэр. И. Федосеев Үлтү тэптэр - дэлби тэптэр диэн курдук (көр дэлби). Арай бассабыыктар куораты үлтү тэптэрэн кэбиспиттэр. Амма Аччыгыйа [Миша:] Кыаттардаххытына бэриммэккэ, балаҕаҥҥытын кытта барытын үлтү тэптэрээри, буораххытын сэпкитин чөмөхтүү куппуккут. Л. Габышев