ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

өс

аат тыл, туохтуур

Нууччалыы слово; речь

English word, speech

Ис хоһооно · 12

1 аат тыл #

Нууччалыы слово; речь

English word, speech

  • (more common)

2 аат тыл #

Нууччалыы ненависть

English hate, hatred

  • Киҥ өскө тириэрдиэҕэ.
    Гнев ведёт к ненависти.Anger leads to hate.
  • Өс эрэйдэниигэ тириэрдиэҕэ.
    Ненависть ведёт к страданию.Hate leads to suffering.

3 аат тыл #

Нууччалыы злой

English evil

I

4 туохтуур #

Күөдьүйэн, сирэлийэн умайбат буол, умайан бүтэн сөҕүрүйэн, мөлтөөн, умуллан бар, умулун

Нууччалыы Угасать (об огне)

  • Соторутааҕыта үөрэн-көтөн күүдэпчилэнэ турбут кутаа уот улам мөлтөөн, өһөн истэ.
    С. Никифоров
  • Балаҕан букатын хараҥарда, уот өстө
    Суорун Омоллоон
  • Ырааһа, сырдыга, килбиэнэ суох буол, мөлтөө, умулун (киһи-сүөһү хараҕын уотун этэргэ). Θ Тускнеть, блекнуть (о глазах). Иҥнэри Дьарааһын хараҕын уота өспүтэ, иэдэһинэн көлөһүнэ түспүтэ.
    Д. Таас
Өссө холобурдар (1)

5 туохтуур #

Санньыйбыт, соҥуорбут, санаарҕаабыт көрүҥнэн

Нууччалыы Мрачнеть, быть в подавленном состоянии

  • Сиидэрэп киһини таба көрбөт, сирэйэ-хараҕа суула өспүт, дьиэтигэр киирэн хаҥас диэки олордо.
    Күндэ
  • Бэҕэһээ дьон өйө-санаата арыый сырдаабыт курдукка дылыта ээ, оттон бүгүн улуус тойотторун көрөөт, өһөн түстүлэр
    М. Доҕордуурап

6 этии #

Өһөн түс - харааһын, хараастыбыт дьүһүннэн, туохтан эмэ хам баттат Ити тыллартан кини өһөн түстэ. НАГ ЯРФС. Др. -тюрк., тюрк. өч

Нууччалыы Мрачнеть, впадать в подавленное состояние

II

7 аат тыл #

, сэдэх. Саҥа туспа өйдөбүлү биэрэр кэрчигэ, тыл (дэҥҥэ тут-лар)

Нууччалыы Слово. Биһиги кини өһүн истибиппит. [Сырааннаах Мэхээччэ - оҕонньорго:] Олус дьуон дьаҥыдыйдыҥ, өс тамалыйдыҥ. Болот Боотур. Киһилэрэ бастаан өс хоту итэҕэйэр, барытын ыраас муустуу ылынар. С. Федотов

8 этии #

Нууччалыы Наивный, легковерный

Этиилэр

Аман өс көр аман

Суол киһитэ Соругун кэпсээтэ, Айан киһитэ Аман өһүн тамалыйда. П. Ойуунускай. Өс киирбэх - дэбигис итэҕэйимтиэ, кэнэн Олус өс киирбэх киһи.  Сэмэн оҕонньор өс киирбэх, сэргэхсийбиттии чэрэличчи көрдө. Н. Лугинов. Өс күөрсүнэ эргэр. - туох эмэ солуута суох этиллибитэ, ыйытыллыбыта.

Что-л., сказанное или спрошенное между прочим, вскольз, без серьёзного намерения.

  • Өс күөрсүнэ эрэ ыйыппыта. Өс күөрсүнүн этэллэр.
    ПЭК СЯЯ

Өс кэпсээ, тыл эт

бухатыыр туох эрэ суолталааҕы, дьоһуну кэпсии кэлбитин туһунан ырыатын саҕалыырын биллэриитэ.

Постоянная формула-этикет, предупреждающий о том, что богатырь имеет сообщить важную весть.

  • [Күн Тэгиэримэн бухатыыр] Өс кэпсии, Тыл этэ, Тойук туойа турбута үһү. КММ БМБ. Өс мүөҥүтэ киһи түөлбэ. - солуута суоҕу саҥарар, туһата суох, мөлтөһүөр киһи. Слабый, ни к чему не годный человек, попусту мелющий языком; болтун, краснобай. Өс сөҕүүтүгэр киир түөлбэ. - албан аатыр. Прославиться. Өс сөҕүүтүгэр киирбит гипнозтаах оҕонньор баар эбит. НАГ ЯРФС. Өһө тобуллар (тэстэр) суола - санаата көнөр, дуоһуйар, онон табыллан кэпсиир түгэнэ. Это его любимое занятие, конек. Булт туһунан кэпсэтии буолла да - кини өһө тэстэр суола. НАГ ЯРФС. Өһө тэһиннэ (тобулунна) - санаата көнөн, дуоһуйан иҥнибэккэ эрэ саҥаран барда. соотв. язык развязался. Начинать, наконец, свободно, непринужденно говорить. Бэйэтин идэтин туһунан дэлэйдик кэпсээччи: өһө тэһиннэҕинэ, хата эн кинини өтөрүнэн тохтоппоккун.
    Күннүк Уурастыырап
  • Дэлиһиэй оҕонньор уот иннигэр аргынньахтыы олорон, өһө тэстэн, дьэ киһилии бэҕэһээ Алачай нэһилиэгэр бара сылдьыбытын кэпсээн күһүгүрээн барда. Эрилик Эристиин

9 этии #

Өс хоһооно - үөрэтэр өйдөбүллээх кылгас бэргэн этии, ох тыл арааһа "Киһи кыайбата диэн суох" диэн саха өһүн хоһооно кырдьык эбит буолб аат. М. Доҕордуурап. Тюрк. сөз, сүз

Нууччалыы Пословица

III

10 аат тыл #

Абааһы көрүү, кимиэхэ эмэ уордаахтык кыыһырыы, өстүйүү

Нууччалыы Злоба, ненависть, вражда

  • Онуоха: "Бу эн убайыҥ үөһээ, аллараа абааһы биистэригэр бэрт улахан өлүүнү, өһү тэрийдэ". Ньургун Боотур. [Дьаакып:] Хоргутума, тукаам, өлүөхпэр диэри Быыпсай оҕонньортон өспүн өһүлүөм суоҕа.
    А. Софронов
  • Нээстэр аймах бу киһиэхэ хааннаах өһү өстүйэр
    Бэс Дьарааһын

11 этии #

Өс саҕа буол (буолар) - туохтан, кимтэн эрэ кыыһырбыты, тымтыбыты, өһүргэммити аһаҕастык биллэр “Эйиэхэ кэпсээн кэпсии кэлбит үһүбүн дуо?” – саалаах киһи өс саҕа буолла. Софр. Данилов. "Тоҕо ыттахпыный? Мин моҕотойу, дьабарааскыны эрэ бултаһабын буолбат дуо?" – уол өс саҕа буолла. П. Тобуруокап

Нууччалыы Проявлять, выражать недовольство, раздражаться

12 этии #

Нууччалыы Месть, отмщение

  • Өс ситис - туох эмэ куһаҕаны оҥоруу (өлөрүү, алдьатыы, уоруу о. д. а.) иһин эмиэ оннугунан төлүүргэ дьулуһуу Ньиэмэс кээлтэ... Өс ситиһэн, Хобуоччу онно тыллаабыта.
    Күннүк Уурастыырап
  • Кинилэр миигиттэн өстөрүн ситиһээри дьаабыламмыттар.
    С. Никифоров
  • Ср. др. -тюрк. өч ‘месть, гнев’, тув. өш ‘месть; зло’, монг. өс ‘месть; злоба’

«Ө» буукуба