Перевод с якутского
диэ
туохтуур
Нууччалыы устно, вербально выражать мысли, сообщать
English to say, to speak
Ис хоһооно · 5
1 туохтуур #
Санааҕын тылынан саҥаран эт
Нууччалыы Устно, вербально выражать мысли, сообщать
"Хайдах өҥнөөхтөрүй?" – дии оҕуста кыыс.
КүндэКеша эмиэ тугу да саҥарыан булбакка: "Мин билиэккин аҕаллым", – диэтэ. Н. Заболоцкай "Ээ, Быттааны Сүөдэр оҕото, Манчаары оҕо киирэн олорор", – диэбиттэр дьон МНН
2 туохтуур #
Саҥа таһаар, туох эмэ дорҕоонун таһааран саҥар (киһи, харамай туһунан)
Нууччалыы Издавать, произвести звук, подавать голос (о человеке, животных)
Силип "һуук" диэт эргиллэн иһэн, халтарыйан тиэрэ кэлэн түһэр. М. Чооруоһап Кеша аттыгар сытар мутук сыыһын ылаары илиитин көтөҕөн эрдэҕинэ, чыычааҕа "чырып" диэт, көтөн хаалла. Н. Заболоцкай [Тугут] өссө саҥалаах: "Ав-ав-ав", – диир. Н. Тарабукин (тылб.)
3 туохтуур #
Ааккын эт, ааттаа
Нууччалыы Произнести имя, название; называть, называться
"Сааһынан сөп түбэһэр эбит! – диэн Кууһума суруксут сэҥээрэр – Аата ким диэний?" Н. Якутскай – Мин Мария Үчүгээйэбэ диэммин. Бу дьиэҕэ олоробун. С. Ефремов Күһэҥэй диэммин. Былыр соҕуруу Бүлүүгэ олохтоох, төрөөбүт төрүт буордаах этим Дьүөгэ Ааныстыырап
4 туохтуур #
Туох эмэ диэн өйгөр быһаар, санаа
Нууччалыы Полагать, думать о чем-л., иметь какое-то мнение
"Билигин булуохтара суоҕа диигин дуу?" – диэн сахалыы билэр киһи иилэ хабан ылан ыйытар. Н. Якутскай Биллэрбэккэ муҥхалаатаҕа диэҕэ диэммин, бу эйигин ыҥыраары таарыйдым.
Күндэ"Эйиэхэ Ньургуһуну ыйытаары гынабыт. Ону туох диигин?" – диэн, үүт иһэ-иһэ, [Нараҕан оҕонньор] кэпсии былаастаан ыйыта олорбута Дьүөгэ Ааныстыырап
5 этии #
Диэмэ даҕаны (этимэ даҕаны) кэпс. – сөпкө этэҕин, мин да оннук саныыбын (этээччини кытта толору сөбүлэһии) Ол хара түөкүн, күрүөһүт сүөһүнү тоҕо босхо дьаарбаттаран, дьону айматар? – Дьэ, диэмэ даҕаны, баар эрэ бурдугум этэ. А. Софронов. Бу үрэх намыһах кытыла ыарҕата суоҕа буоллар, быһыт оҥорбут киһи, уу бөҕө килэһитиэ эбит. – Диэмэ даҕаны! М. Доҕордуурап.
Нууччалыы И не говори (полное согласие с говорящим)
Этиилэр
Диэххэ сөп
итинник быһааран, түмүктээн этиэххэ сөп.
Можно сказать, можно прийти к такому выводу.
Кырдьыга холкуоһу Хандыы салайан олорбута диэххэ сөп. А. Федоров Биһиги Илии Үлүппүппүтүгэр кырса бэркэ тохтоото диэххэ сөп. ХС
Инньэ диэмэ
итинник саҥарыма (киһи санаата оонньоотоҕуна өй-төй угарга этиллэр).
Не говори так (так говорят человеку лишившемуся душевного равновесия с целью образумить его). Инньэ диэмэ.
Эн туох сыыһалааххын, туох алҕастааххын холкуостаахтар быһаарыахтара. С. Ефремов Ээ, кэбис, инньэ диэмэ, олус улаханнык сананыма, хайа, эйиэхэ сөптөөх киһини булан-талан, оҥорон киллэриэхтэрэ. Ньургун Боотур.
Туох да диэ
тугу баҕарар саҥар; туох баҕарар диэн таайа сатаа (онтон туох да уларыйбат).
Что ни говори, как ни прикидывай (ничего не изменится), говори что хочешь.
Чэ, туох да диэ, ити эн дьыалаҥ буолбатах. С. Ефремов Чэ, туох да диэҥ, кыыскыт оскуолаҕа тардыллыбыта буолуо! Н. Заболоцкай
Өссө холобурдар (1)
Тюрк. тэ