ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

ыараа

туохтуур, аат тыл

Нууччалыы быть тяжёлым, тяжелеть, отяжелеть

English to become heavy

Ис хоһооно · 9

1 туохтуур #

Ыарахан ыйааһыннан, ыйааһыннаах буол

Нууччалыы Быть тяжёлым, тяжелеть, отяжелеть

  • Суох, бу паапкам ыараан, илиибэр биллэн барда, итииргээн, утатан да бардым.
    Суорун Омоллоон
  • Халлааҥҥа халыйбыт былыттар ыараабыттара, намылыһан аллара санньыйбыттара.
    Далан
  • Таҥаһым ууну, бадарааны оборон ыараан хаалла.
    М. Доҕордуурап
Өссө холобурдар (1)
  • Таһаҕастара өссө ордук ыараан, уһун суол өссө уһаан, кинилэр иннилэригэр уунан биэрэргэ дылы буолбута
    А. Сыромятникова

2 туохтуур #

Күчүмэҕэй, судургута суох буол, уустугур

Нууччалыы Становиться сложнее, труднее, осложняться, усложняться

  • Мөлтөх да киһибин! Мин туспар кыра да улаатар, чэпчэки да ыарыыр.
    Н. Лугинов
  • Үлэ ыараатаҕына киһи эбии дьулуурдаах буолар.
    А. Сыромятникова
  • Кэлин бүдүгүрэ кырдьан баран, чүөчэ Маня килиэп да ыла барара ыараабыта. Куорсуннаах. Дэриэбинэҕэ сыл аайы олох ыараан, сопхуос ыһыллыаҕыттан үлэтэ суох муор-туор сылдьааччы элбээн иһэр
    У. Ойуур

3 туохтуур #

Туох эмэ атыыланар сыаната үрдээ, ул аат

Нууччалыы Дорожать, подниматься в цене

  • Эккэ-арыыга ыараабат сыананы олохтоотулар.
    Амма Аччыгыйа
  • Сыана ыараан, биһиги хапчаттаран иһэбит.
    М. Доҕордуурап
  • Дьокуускайга сыана күн-түүн ыараан, Марусь -- хамнаһа туохха да тук буолбат
    Айысхаана

4 туохтуур #

Уруккуҥ курдук тэтиэнэх буолбакка биллэ мөдөөт, көһүүн буол, бытаар (хол., кырдьан)

Нууччалыы Потерять былую физическую крепость, становиться менее подвижным (напр., от старости)

  • Биһиги, урукку саллааттар, Саас ылан, ыараан эрэбит.
    И. Эртюков
  • Уһуннук ыалдьыбыт буолан ыараабыт. Арыый иҥнэҥнээн хаамар. Сааһынан даҕаны киһи мыыммат саастаах киһитэ.
    ХС
  • Оннук буолумуна, мин сыл ахсын ыараан иһэбин. Н. Тарабукин (тылб.)
Өссө холобурдар (3)
  • Сылааргыыртан, ыалдьартан биллэрдик ыйааһыннаммыт, улугурбут курдук буол (хол., төбө, атах). Θ Испытывать усталость, тяжесть, тяжелеть (напр., голова, ноги). Эт-этэ ыараан, дьаралыйан барбытыттан сылайбытын билиннэ.
    Н. Лугинов
  • Оргууй аҕай дьиэтин диэки накыҥнаата, ыараабыт атахтарын нэһиилэ соһор курдуга.
    Л. Попов
  • Төбөм өссө ыарыыр, хараҥарар, хараҕым ирим-дьирим буолар
    Н. Заболоцкай

5 туохтуур #

Өрүттүбэттии мөлтөө, эбии бэргээн мөлтөөн ис (ыалдьар киһи туругун этэргэ)

Нууччалыы Обостряться, усиливаться, усугубляться (о состоянии больного)

  • Киргиэлэй күн-түүн ыараан истэ.
    Амма Аччыгыйа
  • Үс хонук ааста, биэлсэр сураҕа иһиллибэт. Дьөгүөр оҕото улам ыараан иһэр. Айталын. Ийэм биһиэхэ: "Эбэбит ыараан иһэр", – диир буолла.
    ЖЕ

6 туохтуур #

Ыар-нүһэр көрүҥнэн, тыйыстык тутун, дьиппиэр

Нууччалыы Стать суровым, жестким, строгим

  • Уйбаан даҕаны хайдах эрэ супту ыараан, саҥарбат-иҥэрбэт, санаата хараастар, туох эрэ суоҕун, туох эрэ сатамматаҕын курдук буолан хаалта.
    А. Софронов
  • Сабырыкы итини истэ-истэ саҥата-иҥэтэ аҕыйаан, дьиппиэрэн, ыараан барар.
    Күннүк Уурастыырап
  • Бары саҥата суох ыараан, дьиппинийэн олордулар
    И. Данилов

7 туохтуур #

Бэйэҕин билинэн, сыанаҕын үрдэтэн дьоһумсуй, тос курдук тутун

Нууччалыы Напускать на себя важность, держаться заносчиво

  • Кыһалҕа ойууну көрдөһө-ааттаһа сатаатым да, ылыммата. Тоҕо эрэ ыарыыр.
    И. Гоголев
  • Дьаабал оҕонньоро, эмиэ биэнсийэ ылабын буолан, сүгүн кэпсээбэт, ыарыыр ээ.
    С. Никифоров
  • Барабын диигин дуу? Бар. Сибилигин да бар! Ордук ыараама, күндүркэйимэ!
    В. Яковлев

8 туохтуур #

харыс. Хат буол, оһоҕостон (дьахтары этэргэ)

Нууччалыы Забеременеть (о женщине)

  • Арай кыра айыы кыыһа оһоҕоһо улаатан, арай улам-улам ыараан барбыт. Саха ост. I. Иккис кыыстара Хаайа саҥардыы үнэн сыылаҥхайдыыр буолуута Мира эмиэ ыараабыта.
    Н. Якутскай
  • – Тиэтэллээх муҥутаан, тоҕо хойутаатыҥ? – Бу киһини доҕор, оттон ыараатаҕа дии
    Далан

9 этии #

Этиилэр

Тыына ыараабыт (күлүгэ хараарбыт) көр тыын II

  • Онон мин уҥуо өттүбэр оһоллоох, хаҥас өттүбэр илбистээх киһи буоллум. Тыыным ыараата, күлүгүм хараарда. Ньургун Боотур. Оччоҕо, оҕотуктуҥу буолан, тылым ситэ иччилэнэ, тыыным ситэ ыарыы илигэ.
    Күннүк Уурастыырап

Хаана (хаана-сиинэ) ыараата көр хаан

  • Киһини өлөрбүт киһини хаана-сиинэ ыараабыт, хараарбыт киһи дииллэр. КОК. Гошалыын оскуолаҕа үөрэммит уол: "Киһибит хаана ыараабыт. Кырдьык, тыыҥҥа турааччы буолбут быһыылаах", – диэн итирэн баран айахтаппытын кэпсээбиттэр. Т. Нутчина

«Ы» буукуба