Перевод с якутского
ыарахан
даҕааһын, аат тыл
Нууччалыы имеющий большой вес, тяжёлый
English pregnant
Ис хоһооно · 12
1 даҕааһын #
Улахан, ыар ыйааһыннаах
Нууччалыы Имеющий большой вес, тяжёлый
Ыарахан таһаҕастаах көлөлөр субустулар. Амма Аччыгыйа [Ыанньыксыттар] биэдэрэлэрэ ыарахан быһыылаах – сынньаннылар.
Суорун ОмоллоонАтахпар адаҕа саҕа аакка киирбит ыарахан бачыыҥкалаахпын Ф. Софронов
Өссө холобурдар (3)
Уҥа өттүгэр акыллыбыт уһун киһи олус ыараханы көтөхпүттүү чиҥ-чиҥник үктээн хаамар. И. Гоголев Быһата, үҥүү уга кыыл ыараханын кыайан уйбакка, эрдэ хар гынан хаалла. Н. Заболоцкай Сүгэһэрэ ыараханын үрдүнэн кини санна биирдэ да ибир гыммат, сүүһүттэн хааппыла көлөһүн тахсыбат Т. Сметанин
2 даҕааһын #
Киһи санаатыгар ордук күүскэ дьайар, самнары баттыыр, ордук ыар
Нууччалыы Давящий на человека, тягостный, тяжёлый, угнетающий (разговор)
ыар 2 диэн курдук. Ыарахан олоххо түбэспиттэрин үрдүнэн, дьон күлэн күүгүнэһэллэр. Амма Аччыгыйа – Миигин илдьэ бар. – Ыраах, айана ыарахан. Далан Хас да ыарахан ыарыһахха систиэмэ туруоралларыгар соруйда.
Н. Лугинов
Өссө холобурдар (10)
Хас да күн тигинэччи ыарахан үлэҕэ сырыттыбыт. М. Доҕордуурап Учуутал үлэтигэр ыарахаттара үгүс, үөрүүтэ-кэмчи.
Н. ЛугиновБилигин эргиэни салайыы үгүс ыарахаттардаах. М. Попов Олоххо ыарахаттар урукку да өттүгэр, билигин да бааллар. "Чолбон". Соҕуруулуу-арҕааттан күүстээх тыаллаах, тымныы күн буолан, спортсменнарга ыарахаттары үөскэттэ Кыым Ыарахан кэпсэтии бүтэрин кытта, бары сэргэхсийэ, чэпчии түстүлэр. Амма Аччыгыйа [Бииктэр:] Өйдөө, бу былыргы андаҕар саамай ыарахан андаҕар.
Суорун ОмоллоонАрахсар диэн ыарахан суол. С. Ефремов Ол ынырык сурах Ыарахан аһыы дьайынан Ыарык-баттык буолан, Ыксары сабардаабыта. Күннүк Уурастыырап Тыла-өһө ыарахана бэрт үһү Багдарыын Сүлбэ Арсыына хастыыный? Ээ, кэбис, ыарахана бэрт эбит Н. Якутскай
3 даҕааһын #
ыар 4 диэн курдук. Ол курдук кинини [Манчаарыны] ыарахан буруйунан буруйдаан, хара остуолбаҕа туруоран баран, уон биэс охсууга уураах таһаарбыттар. МНН. Хас биирдии түгэҥҥэ наадалаах дакаастабыллары хомуйаннар, ыарахан буруйдаахтары арыйаллара. М. Попов
Тоҥ Уус хоһууна дьахтар ыараханын билэн аара быраҕан кэбиспит. "Чолбон". Ойоҕум миэхэ аан бастаан Хаарыан бастыҥ оҕобутунан Гаврюшанан ыараханын Билинэн баран симиттибитэ. Н. Некрасов (тылб.)
4 даҕааһын #
Чэпчэкитэ суох, үрдүк сыаналаах
Нууччалыы Дорогой, дорогостоящий. [Бырдаахап:] Хайа, оннук сүдү ойуун ыарахан соболоҥҥо, күтүр сыанаҕа кэлэр киһи буолуо эбээт
Ымсыырбычча, олус ыарахан сааны атыыласпыта. Н. Габышев Саҥа кэлбит табаар уруккуттан баар табаардааҕар сыаната ыарахан буолар Кыым
5 даҕааһын #
харыс. Хат, оһоҕостоох
Нууччалыы Беременная
ыар 6 диэн курдук. Урут иһиллибит арыгы ыарахан сыта аҥылыс гыммыта. Далан Остуол аттыгар турар туустаах балык буочукатыттан ыарахан сыт саба биэрэр. Софр. Данилов. Сыырастаах, эргэ хотон бэҕэһээ киэһээҥҥитин курдук, ыарахан сыттаах хойуу салгынынан көрүстэ. В. Яковлев Ыарахан сылдьан сайын куйаас баҕайы күн от мунньа туран "уутай" диирин өйдүүбүн эбээ.
Суорун Омоллоон
Өссө холобурдар (2)
Маарыйа ыарахан буоларын ый аайы кэтэһэллэрэ, көһүтэллэрэ да, оҕо үөскээбэтэҕэ. Н. Якутскай Аҕабыт сэриигэ барарыгар алта ыйдаах ыарахан хаалбытым В. Титов
6 даҕааһын #
калька. Модун, сүүнэ улахан, баараҕай күүстээх (массыыналарга, сэбилэниилээх күүстэргэ сыһыаннаан этэргэ)
Нууччалыы Относящийся к машинам или средствам вооружения большой мощности, силы, тяжёлый
Ыарахан самасыбааллар -- ыар таһаҕастарын байытар баабырыкаларга тиэрдэллэр. И. Данилов Ыарахан оруудьуйалар сэнэрээттэрэ сири-халлааны дьигиһитэллэр И. Егоров
7 аат тыл #
Ким, туох эмэ улахан ыйааһына; улахан ыйааһыннаах ким, туох эмэ
Нууччалыы Что-л. тяжёлое; тяжесть
8 даҕааһын #
Туох эмэ дөбөҥнүк хотторбот эрэйдээх, уустук өттө (үксүгэр э. ахс. тут-лар)
Нууччалыы Трудность, проблема, препятствие в чем-л. (обычно употр. во мн. ч.)
9 даҕааһын #
Сыана үрдүгэ, чэпчэкитэ суоҕа
Нууччалыы Высокая цена, дороговизна. [Табаары] биэс уонча тыһыынчалааҕы ылан, түүлээххэ эргиттим да, онтуҥ быйылгы сыана ыараханыгар былыргы биэс эрэ мөһөөк тэҥэ буоллаҕа дии
10 даҕааһын #
Дьахтар иһигэр оҕо үөскээһинэ, дьахтар хат буолуута
Нууччалыы Беременность женщины
11 этии #
Нууччалыы Тяжёлый на руку (напр., про хирурга)
Этиилэр
Ыарахан атахтаах көр атахтаах
Күтүр өстөөх ыарахан атахтаах эбит, ол иһин бэйэтэ даҕаны туох аанньа киһи баарай. А. Софронов Ойуун: "Ол ыарахан атахтаах киһи, ылыныа суоҕа", – диэн аккаастаан көрбүт. ИСА.
Ыарахан илиилээх
чэпчэкитэ суох туттуулаах, ыарыһах үтүөрэн быстыбат (хол.
, хирург бырааһы этэллэр) Урут даҕаны баабысканы баламат, ыарахан илиилээх диир этилэр. Болот Боотур
Ыарахан киһи
киһини баттыыр-самнарар, туруору, дьиппиэн майгылаах.
Человек с тяжёлым характером, тяжёлый человек.
Миигин көрдөҕүн аайы ыгар-хаайар. Бииргэ үлэлииргэ ыарахан киһи буолуо.
Н. ЛугиновЫаллара кинини ыарахан киһинэн, ону ааһан өссө улахамсыгынан ааҕаллар. Р. Кулаковскай
Өссө холобурдар (1)
Бэрт ыарахан, нүһэр, ойуун аҥаардаах оҕонньор. Күрүлгэн.
Ыарахан сутуруктаах
күүстээх, сууһарар охсуулаах.
С сильным, сокрушительным ударом, с тяжёлой рукой.
Аччыгый уола ыарахан соҕус сутуруктаах буолуохтаах этэ ээ. В. Санги
Ыарахан тыыннаах
ыар тыыннаах диэн курдук, көр ыар тыын (тыыннаах).
"Абааһыттан арахтаҕым!" – диэн үөрдүм да этэ... Күтүр өстөөх күлүгэ тоҕо харатай, тыына тоҕо ыараханай? Ньургун Боотур. Саҥа саата сууһарыылаах-тэбиилээх уонна ыарахан тыыннаах буолсу. Болот Боотур Сааһырыыбыт, кырдьыыбыт бу билиҥҥи иннэ-кэннэ биллибэт ыарахан тыыннаах олоххо түбэстэ. Сэмсэ 1.
Ыарахан хааннаах
тыйыс, кытаанах көрүҥнээх, дьэбир, дьиппиэн (киһи).
Суровый, строгий, жесткий (человек).
Чип-чиҥ баҕайытык быһыта симириктээн көрбүт, уһун синиэллээх, ыарахан хааннаах эдэр комбат сулбу хааман кэллэ. Эрилик Эристиин Кини төрүт ыарахан хааннаах киһи дьиппиэрбитэ букатын атын гына ыаһырбыт. Р. Кулаковскай
Өссө холобурдар (1)
Мин кыыһым хаана-сиинэ ыарахан. ХКК
12 этии #
Нууччалыы Тяжёлая промышленность
Этиилэр
Ыарахан бырамыысыланнас
улахан кыамталаах, баараҕай оҥорон таһаарар тэриллэри оҥорор, таҥар бырамыысыланнас Ыарахан бырамыысыланнаһы сүһүөҕэр туруорарга наадалаах үбү буллубут.
Урут биһиги дойдубутугар ресурса ситэ тиийбэт этэ, онон социалистическай тутуу саамай наадалаах учааскаларыгар эрэ (ыарахан бырамыысыланнаска, оборуонаҕа) күүһү түмэргэ тиийиллэрэ. ЭБТ