Перевод с якутского
кыраай
аат тыл, даҕааһын, сыһыат
Нууччалыы страна, земля, край (обычно в знач
Ис хоһооно · 7
1 аат тыл #
Дойду (үксүгэр "төрөөбүт төрүт дойду" диэн дэгэт суолталаах)
Нууччалыы Страна, земля, край (обычно в знач
"родимый край"). Бырастыы, Иркутскай куоратым, Барабын үөскээбит кыраайбар. Күннүк Уурастыырап Кынаттаах аймаҕа итии кыраайдарга күрэнэн көттүлэр. М. Доҕордуурап Саха сирин соҕуруу өттө - ыччат кыраайа, кини айар-тутар киэҥ дуола. Хорсуттар с
Өссө холобурдар (3)
Үскэм хорсун уолаттар Кытыы кыраай сирдэртэн Ыксаласпыт эбиккит. С. Зверев Кырыа хаардаах, кыыдааннаах кыраай муннук дойдуга уордаах этиҥ дарбыйда, Уохтаах сата часкыйда. Күннүк Уурастыырап Кыраай халлаан кырыыта Кыыһан, сырдаан кылбайда С. Васильев
2 аат тыл #
Уобаластан улахан административнай-территориальнай единица
Нууччалыы Край (адм. -терр. ед.)
Красноярскай кыраай. Алтайскай кыраай Ол кыраайтан ол кыраайга дылы биир күрүө буолуо
П. Ойуунускай
3 даҕааһын #
Киин сирдэртэн олус ыраах, уһук (үксүгэр сир-дойду)
Нууччалыы Отдаленный от центра, дальний, окраинный (обычно о землях, странах)
4 аат тыл #
Уһук, кырыы; туох эмэ муҥур уһуга, баранар кырыыта
Нууччалыы Край, конец; крайние точки чего-л
5 сыһыат #
суолт., кэпс. Наһаа, ааһа, муҥутуур
Нууччалыы Чересчур, чрезмерно
Мороду кынаттаахтан эрэ кыраайынан ордук.
П. ОйуунускайНьэлчэкэ муҥурун биллэрбэтэҕэ үһү. Арай биирдэ эрэ кыраай түргэнинэн барбыта буолуо диэн дьон сабаҕалыыллар. Далан Кыраай киэҥ халлааммар, Кылбаҥныы-кылбаҥныы кыҥкыныы ыллаахтыыр Кыталыгым тэҥнээҕэ И. Чаҕылҕан
6 этии #
Муҥ кыраай - 1) саамай муҥутуур, саамай ыраах (уһуга) Арай мин саныырбар, Аан дойду баранар муҥ кыраай уһуга - Алааһым түөрт өртө буоларын курдуга. Эллэй; 2) туох баар кыаҕынан, күүһэ баарынан. Θ Изо всей силы, что есть мочи; во весь опор (бежать). Охоноос сүһүөҕэр турда да - Муҥ кыраай сүүрүүнэн ыстанна. Эллэй.
Нууччалыы Самый крайний, самый дальний, предельный (последняя точка, у последней черты)
Этиилэр
Муҥ кыраайынан көр муҥ
Арай аҕам илин диэкиттэн муҥ кыраайынан көтүтэн кэлэн, дьиэ таһыгар ыҥыырыттан ыстанан кэбиһээт, тэһиинин күрүө тоһоҕотугар иилэ бырахта.
Н. ЛугиновГоша ойон туран, муҥ кыраайынан хаҥас көстөр иирэлэр диэки тэбиммитэ. Далан
Өссө холобурдар (1)
Эмискэ билигин барбыт уолаттар, аттарын бокуойа суох кымньыылаан, муҥ кыраайдарынан харбыалатан иһэллэрэ көһүннэ. Е. Неймохов
7 этии #
Нууччалыы Краеведение
Кыраайы үөрэтии - ханнык эмэ сири-дойдуну үөрэтэн билии (үксүгэр олохтоох, дойдуларын, олохтоох дьонун үөрэтиини сөбүлүүр дьон дьарыга) Биһиги оройуоҥҥа туризм уонна кыраайы үөрэтии диэн өйдөбүллэри тус-туһунан араарбакка уопсай үлэ ыытыллар. ҮөАЧҮ. Кыраайы үөрэтээччи - олорор сирин-дойдутун үөрэтэн билэр киһи, олохтоох дойдуну билэргэ идэтийбит киһи. Θ Краевед. Бастакы алмааһы саха булчуттара булбуттарын туһунан чуолаан Бүлүү кырдьаҕас кыраайы үөрэтээччитэ П. Х. Староватов суруйбута.
Суорун ОмоллоонБиллиилээх библиограф кыраайы үөрэтээччи Н. Н. Грибановскай туруулаһан туран араҥаччылаабытын -- түмүгэр музей ыһыллан хаалбакка үлэтин салгыы турбутун киһи долгуйа, махтана ааҕар. "ХС"