Перевод с якутского
сүүй
туохтуур
Нууччалыы побеждать; брать верх
English (with dat.) to win, to gain the upper hand
Ис хоһооно · 9
1 туохтуур #
Нууччалыы побеждать; брать верх
English (with dat.) to win, to gain the upper hand
саахымакка сүүй выиграть в шахматыto win at chess
2 туохтуур #
Нууччалыы очаровывать
English to charm (compare English win over)
сүрэҕин сүүй очароватьto charm
3 туохтуур #
Туох эмэ сүүйүүлээх оонньууга кыайан барыыстан, туохха эмэ тигис (хол., хаартыга оонньоон)
Нууччалыы Выиграть в азартной игре (напр., в картах)
Уол хата тыксыылаах дьаатына диэн оонньууну булан уон биэс тыһыынчаны сүүйбүт, биир тыһыынча барыстаах буолбут. Саха фольк "Бу сүүйбүппүн быһа охсон ылаары гынна эбээт", – диэн дьулайа саныы-саныы Мэхээлэ Доромооноп хаартытын мэтэйдээн киирэн барда.
КүндэКини ити түүлээҕи барытын былырыын дьонтон хаартынан сүүйэн ылбыта С. Никифоров
4 туохтуур #
Туохха эмэ (хол., күрэхтэһиигэ) кими эмэ кыайан таҕыс, сабырый
Нууччалыы Выиграть, одержать верх над кем-л., победить кого-л. в чём-л. (напр., в состязании)
Саас, биир ылааҥы күн, мин, сакылаакка сырсаммын, киһибин сүүйэн ыллым ээ. Амма Аччыгыйа Харалар иккис ньыкааларын сиэртибэлииллэр, ол оннугар фигураны сүүйэллэр эбэтэр кутталлаах атааканы оҥороллор. ПВН СБК. Тустууну кини бэйэтин ньыматынан тэтимнээхтик ыытан, икки баалы сүүйэн истэ. ВВ ТТ
5 туохтуур #
Уопсай дьыала туһугар тугу эмэ туһалааҕы, барыстааҕы оҥор
Нууччалыы Делать что-л. выгодное для общего дела, общества
Учууталларынан бары Илья Васильевич курдук дьон үлэлииллэрэ эбитэ буоллар, ыччаты иитии дьыалатыгар төһө эрэ элбэҕи сүүйүө этибит! Кыым
6 туохтуур #
Тугунан эмэ эргиниигэ, тугу эмэ эргитиигэ бэйэҕэр туһалаах буолар курдук гына кими эмэ албыннаа, дэҥ үктэт, түөкэйдээ
Нууччалыы Обманывать кого-л. в ч¸м-л. ради получения выгоды
Ити ытыҥ быйыл кыһын хор үгүспүн сүүйдэ ээ: саабын, бурдукпун, бу саас биир тиэйии оппун сүөкэтэн хаалта.
Суорун ОмоллоонСараапап дьону ыйааһыныгар сүүйээри иккилии бууттаах киирэтин алын үүттэрин толору сүөһү сааҕын сыбаан тоҥорбут. Н. Якутскай Манчаары оннооҕу-маннааҕы баайдар хайдах туттунан, кыра-хара дьону баттаан-үктээн, сүүйэн олороллорун истэн-билэн испит МНН
7 этии #
Нууччалыы Выиграть время
Этиилэр
Бириэмэни сүүй
күнү-дьылы ыыппакка, бириэмэни бэйэҥ туһаҕар туһанар курдук дьаһан Бырабыыталыстыба бириэмэни сүүйэ, онон күүһү мунньуна сатыырын ким барыта билэрэ.
Ньиэмэстэргэ улахан утарсыыны оҥорон, элбэх сүтүктэнэн, салааттар бириэмэни сүүйбүттэрэ, суукканы быһа турууласпыттара.
К. Симонов
Өйүн-санаатын сүүй
1) кими эмэ бэйэҥ сабыдыалгар киллэр, бэйэҥ санааҕынан барар оҥор (хол., албыннаан).
Сделать кого-л. зависимым, подчинить своей воле, влиянию (напр., путём обмана).
Баайдар, үөрэхтээх буоланнар, биһигини, кыра-хара дьону, наһаа дэбигистик өйбүтүн-санаабытын сүүйэллэрэ. Н. Якутскай [Өрүүскэ:] Баайдар өйгүтүн-санааҕытын олус сүүйбүттэр, тугу даа өйдүөххүт суох.
Күндэ
Өссө холобурдар (1)
Бу хараҥа норуоттар өйдөрүн-санааларын сүүйбүт итэҕэл биир ынырык көстүүтүн туһунан этнографтар Г. В. Ксенофонтов, С. А. Токарев боччумнаах үлэлээхтэрэ биллэр. "ХС"; 2) кими эмэ тугунан эмэ бэйэҕэр олус умсугутан эйигин эрэ өрө тутарын ситис. Свести с ума кого-л., привлекая его чем-л. Уол кыыһы өйүн-санаатын сүүйбүт. Ср. монг. шүүх ‘выигрывать (в игре)’, бур. шүүхэ ‘выиграть (по займу), одержать верх’
8 туохтуур #
, эргэр. Тугу эмэ хойуута хаалар, убаҕаһа эрэ түһэр курдук сиидэ нөҥүө кут, сүүрт
Нууччалыы Сцеживать жидкость, чтобы собрать гущу
Чэйи быыбаркатын түһэрбэккэ сүүйэн кут. Ср. монг. шүүх, бур. шүүхэ ‘цедить’
9 туохтуур #
, кэпс. Сааһыран, кырдьан, эккин-сииҥҥин сүтэр, иин-хат
Нууччалыы Худеть, терять вес от старости
Саас ылан, бөкөөрөн оҕонньор этэ сүүйбүт. Ср. казах. дьуй, кирг. дьой ‘потерять, лишиться чего-л. ’