Перевод с якутского
тардыс
туохтуур, даҕааһын
Нууччалыы 1) совм.-взаимн. от тарт
Ис хоһооно · 8
1 туохтуур #
тарт диэнтэн холб. туһ. [Кыыстаах уол] сыһыары тардыһан, бэйэ-бэйэлэригэр умсугуйсан уһуннук уурастылар. Саха фольк. Дьоно үөрэ-көтө кыһыллыбыт балыгы тардыспытынан, айахтарыгар симмитинэн бараллар. "ХС". Уйбаан аҕатын кытары -- оҥочо ханаппаакылыыра, муҥха тардыһара. "ХС"
2 туохтуур #
Илиигинэн туохтан эмэ тутуһан баран бүтүн бэйэҕин тарт, тардан ыл
Нууччалыы Держась за что-л. руками, упираясь, поднимать своё тело, подтягиваться
Сайсары баттыктарыттан тардыһан турарга мөккүһэр.
Суорун ОмоллоонАянитов кириэһилэтин өйөнөрүттэн тардыһан турда. Софр. Данилов. [Эмээхсин] кийиитин көмөтүнэн быаттан тардыһан олордо М. Доҕордуурап Быаҕа бааллан иһэн төттөрүлэс, атын сир диэки дьүккүс. Θ Тянуть в другую сторону, упираться (будучи запряжённым, на поводке и т. п.). Сиэттим. Бөрөм өсөһөн тардыһан көрөөрү гынна, төбөтүн булкуйбахтаата. Т. Сметанин
Өссө холобурдар (1)
Ойоҕос ат, бостуруоҥката босхо баран, тардыспакка гынан көрө-көрө, сүүрүүтүн эбэн истэ Эрилик Эристиин
3 туохтуур #
Кимиэхэ-туохха эмэ дьулус, талас
Нууччалыы Тянуться, испытывать тягу, стремиться к кому-чему-л
Киһи баайга тардыһар. Амма Аччыгыйа Маннык [сааскы] күн аҥаардастыы үчүгэйи эрэ баҕараҕын, үтүөҕэ эрэ тардыһаҕын.
Н. Лугинов[Маҕаачый] соҕотох ынах буолан тэһийбэтэ, үөргэ тардыһара эбитэ дуу, пиэрмэ сүөһүлэригэр бара турара. Далан
Өссө холобурдар (1)
Биһиги бэйэ-бэйэбитигэр муҥура суох тардыһар этибит эрээри, дьиҥ өйдөһүүгэ кэлин хаһан да тиийбэтэхпит ХС
4 туохтуур #
Биир-биир кэлэн биир сиргэ түмүлүн, мунньуһун; туохха эмэ холбос, кыттыс
Нууччалыы Стягиваться, собираться в одном месте; подтягиваться куда-л
Оонньуу өрөгөйө - бэс ыйын ортото - ыһыах. Ыҥырсан, тардыһан ыһыахха барыы, мааны таҥаһы таҥныы. Далан Таммахтар мунньустан, тардыста сүүрүгүрэн, улуу өрүстэр буоланнар, таас хайалары тоҕута солоон түһэллэр. Амма Аччыгыйа [Баайдар] билигин албыннаан, түөкэйдээн бэйэлэрин кэккэлэригэр дьон тардыһаллар С. Ефремов
5 туохтуур #
Туох эмэ үөһэттэн бэриллэргэ тиксээри дьулус, ону көрдөс
Нууччалыы Добиваться, просить что-л. у всевышнего, искать (напр., счастье)
Икки ини-бии Аҥыы-аҥыы айхал тардыһа Арахсан хааллылар. А. Софронов Сарсын эн дойдулуоҥ, сарсын мин өрөгөй тардыһа, аат-сурах былдьаһа барыам.
П. ОйуунускайНэһиилэ, кыл тыына кырдырҕаан, Сур тыына сурдурҕаан, Өрөгөй көрдөһө, Талаан тардыһа сытта С. Васильев
6 этии #
Этиилэр
Атах тардыс көр атах
Ити эдэркээн киһиэхэ атах тардыһарыгар ат наада буолаарай. А. Сыромятникова
Силис-мутук тардыс көр тарт
Дьон-сэргэ даҕаны дьиҥ-чахчы ылынаннар, санаалара кэлэн бу манна силис-мутук тардыһан, олохсуйан эрдэхтэрэ. ХС
Хаан тардыс көр тарт
Дыраамаҕа икки ини-биилэр урукку өттүгэр төһө да икки аҥыы иитиллибит, икки аҥыы өйдөөх-санаалаах буолбуттарын иһин, сүрэхтэрэ тэйсэ илигэ, хардарыта хаан тардыһаллара көстөр. ХС
Ханыы тардыс көр ханыы
Биир суос-соҕотох хатыҥыр уоллаахтара, эр киһи быһыытынан, эр киһини, Дьулустааны ханыы тардыспыттыы одуулаһар. Э. Соколов
7 этии #
Нууччалыы Соревноваться в перетягивании палки
Мас тардыс спорт. - мас тардыһыытыгар күрэхтэс Мас тардыһан, көтөхсөн, хары баттаһан быйыл ким аҕамсыйан, күүһэ мөлтөөбүтэ, ким үүнэн, күүс киллэриммитэ быһаарылынна. Амма Аччыгыйа Кеша дьарамай, сула эрээри миэхэ күүһүмсүйэр, мас тардыһаары тииһэр. Н. Габышев
8 даҕааһын #
, кэпс. Кыра дэҥи көрбөт, тулуйбат; кыраттан кыыһырар, өһүргэнэр
Нууччалыы Легко приходящий в раздражение, вспыльчивый
Тардыс киһи син биир кыыһырсыан, көҥөһүөн, холдьохсуон наада. Далан Уола киһитинэн мөлтөҕүн, майгытынан тардыһын Никифоров кинээс билэрэ. М. Доҕордуурап Макаар ["Бэйэтэ эмтиэкэ"] өйө-санаата муҥутаҕын, майгыта-сигилитэ татымын, тардыһын ааптар уустуктук иҥэн-тоҥон көрдөрөр ХС