ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

тутус

туохтуур

Нууччалыы помогать ловить

English to help catch someone or something

Ис хоһооно · 12

1 туохтуур #

Нууччалыы помогать ловить

English to help catch someone or something

  • аты тутус
    помочь поймать лошадьto help catch a horse

2 туохтуур #

Нууччалыы придираться

English to nitpick

  • бу үлэҕэ киһи тутуһара суох
    в работе этой не к чему придратьсяin this work there is nothing to complain about
I

3 #

Охтумаары туохтан эмэ кытаахтас

Нууччалыы Держаться, хвататься за что-л., чтобы не упасть

  • тут I диэнтэн холб. түһ. Барахсаанап уонна Сандаарка кэлэллэр, илии-илиилэриттэн тутуспуттар.
    С. Ефремов
  • Бу кэмҥэ уоруйахтары пааркаттан бэрт дөбөҥнүк тутуспут Вова Птицын уонна Мииккэ Көлүөһэп дьиэлээн иһэллэрэ.
    П. Аввакумов
  • Кыладыапсыктыы сылдьан биригэдьиири кытта, тутуспут бурдуктара итээн, мөккүһэн турардаах. Кустук
Өссө холобурдар (1)
  • Ууга түспүт киһи оттон тутуһар (өс xoh.). Симон сирэйэ кумааҕы курдук маҥан уонна ыҥыыр хоҥсуоччутуттан тутуһуоҕунан тутуспут
    Л. Попов

4 #

Кимиэхэ эмэ чугас сырыт, бииргэ буол

Нууччалыы Держаться, находиться рядом, быть вместе с кем-л

  • Оннооҕор оскуола уонна балыыһа оҥоһуутугар бу бииргэ, адьас ыкса тутуһа сылдьан, кини сүрэҕэ – Кыһыллаайга.
    Л. Попов
  • Мин саҥа бултуу тахсар киһи, табаарыһым кэпсээнин истэ-истэ, испэр үөрэ саныыбын – дьоллоох киһи эбиппин, үтүө булчуту тутуспуппун. А. Кривошапкин (тылб.)

5 #

Хайа эмэ диэки хайысхалан, ол хайысханан бар, айаннаа

Нууччалыы Идти, двигаться, держать курс куда-л., в определённом направлении

  • Баарса, кырылас таастаах биэрэктэн арахсан, тус хоту диэки эргилиннэ, өрүс сүнньүн тутуста
    И. Никифоров

6 #

Тугу эмэ оҥорорго туох эмэ олохтоммуту (хол., быраабыланы, сокуону) кэһимэ, олохтоммуттан туораама

Нууччалыы Соблюдать что-л., следовать чему-л. (напр., правилам, закону)

  • Быраабыланы тутус. Бэрээдэги тутус.
  • Бу сүрдээх сиэдэрэй уонна уустук архитектурнай быһаарыы, көрөргүт курдук, ааптардар үгэһи тутуспуттар.
    Н. Лугинов
  • [Коля:] Биһиги дайааркаларбыт бары санитарнай минимуму тутуһаллар.
    С. Ефремов
Өссө холобурдар (1)
  • [Ааныка:] Сахаар аҕатынаан былыр атааннаахтара эбитэ үһү, онтукатын тутуһар баҕайы ини
    С. Ефремов

7 #

Тугу эмэ ирдэбилгэ сөп түбэспэт диэн ылыныма, аһарыма; туох эмэ итэҕэһин бул

Нууччалыы Считать что-л. несоответствующим требованиям; придираться по мелочам

  • Начаалынай кылаас түмүктэрэ бэрт дьулурҕатык бигэргэтилиннилэр, ким да тугу да тутуспата.
    И. Сысолятин
  • Сыыһаны элбэхтик тутуһарын, итэҕэһи таһаарбыт дьоҥҥо эйэлэһимтиэтэ суох сыһыаннаһарын иһин, сорохтор соччо ытыктаабаттар.
    М. Попов
  • Мин теоретическай сабаҕалааһыннарбын ким даҕаны сорунан утарбатаҕа, официальнай оппоненнар буолар-буолбат бытархайдарга эрэ тутуспуттара
    ЫДЫа

8 #

Туоххунан эмэ кимтэн, туохтан эмэ хаалсыма, тэҥҥэ барыс эбэтэр туохха эмэ кими, тугу эмэ кытта тэҥ буол, тэҥнэс

Нууччалыы Быть равным в чём-л. кому-л. (напр., в скорости)

  • Тыа сирдэригэр да, Дьокуускай куоракка да ол Ураанайы кытта тутуһар ат суох буолбут. Саха сэһ. 1977. Кылыйсыыга тутуспаппын Кырдьыгынан этэбин.
    Күннүк Уурастыырап
  • Сүрэҕэ суоҕунан кини кэргэнин кытта тутуһар киһи бүтүн нэһилиэк үрдүнэн суох буолуохтаах. А. Кривошапкин (тылб.)

9 #

Тугу эмэ ордук сөбүлээн элбэхтик сиэ

Нууччалыы Есть что-л. с особым аппетитом

  • Баабыр [киһи аата] тэриэлкэ муҥунан эмис тууччаҕы балачча тутуста, онтон аны хойуу чэйгэ кииристэ
    Н. Заболоцкай

10 #

Сүүйсүүгэ сакалааттас

Нууччалыы Биться об заклад, держать пари

  • Олунньу сүүрбэ күнүгэр икки улуус быыһыгар аттарбытын илдьэн сирэй-харах көрүһүннэрэбит уонна улуустар биэстии акка сакалаат тутуһуох тустаахпыт.
    И. Федосеев
  • Мин тойонум Сиидэр кинээс сүүрүк атын Уһун Кутуругу баайан, оҥорон бэлэмнээбит, улуус кулубатын кытта уоннуу ынах тутуспуттар. үһү
    И. Никифоров

11 #

Туора киһини, дьахтары кытта чугаһас, көрсүүлэс

Нууччалыы Быть в любовной связи с кем-л. [Маайа:] Аны сымыйанан ол-бу киһини тутуһар диэн эрбэр, аҥала, акаары киһиэхэ, дэлби кырбатан өлөртөрөллөрүгэр тиэртилэр

  • А. Софронов
    А. Софронов
  • Сүүлүҥ кэмигэр иссис (хол., кыылы этэргэ). Θ Сходиться для случки, спариваться (напр., о животных). Кыыл таба эмиэ дьиэ табатын курдук, тутуһар кэмигэр мастаах, үрүйэлээх, таас хапчааннардаах, хайалаах сирдэргэ үөрүн хаайар
    Кыым

12 этии #

Нууччалыы Поддерживать связь, быть на связи с кем-л. [Молкочанов аармыйата] биһигини кытары араадьыйанан эрэ сибээһи тутуһара

  • тут II диэнтэн холб. туһ. Кинилэр эйэлээх олоҕу тутуспуттара.
  • Эрдэлиир Дьөгүөрдээҥҥэ отуу тутуспута.
    Амма Аччыгыйа
  • Бу үрдүк дыбарыастары Томороон илиитинэн Тутуспута буолуо.
    И. Гоголев
Өссө холобурдар (1)
  • Кини ол дьиэни тутустар, дьоҥҥо туһалыа этэ. Д. Таас

Этиилэр

Илии тутус көр илии

  • Ыалдьыт дьиэлээхтэри кытта илии тутуһан дорооболосто. Баралларыгар иккиэн илии тутустулар. [Батенчук] кырдьаҕас доҕорун көрдөр эрэ, саҥа аллайбытынан утары сүүрэ үллэһийэн кэлэн, илии тутуһар, эҕэрдэлиир, кэпсэтэр.
    И. Данилов

Оттон-мастан тутуһан (тардыһан) сылдьар көр от-мас

  • Эһээлэрэ кырдьан-бодоорон, нэһиилэ оттон-мастан тутуһан сылдьар. Сибээстэ тутус кин. – сибээскин сүтэримэ, билсис ОТК.

Тутуһан туран

1) олох чугас-чугас, сэргэстэһэ сылдьан (хол., сүтэрсэн кэбис).

Находясь рядом, в непосредственной близости (напр., упустить кого-л.).

  • Тутуһан туран атын куоттаран кэбистэ.
  • [Сэриигэ] өмүтүннэрэн эмискэ сабыта түсүһүү, үксүгэр олох чугастан, тутуһан туран ытыалаһыы баар буолар. С. Никифоров; 2) өр-өтөр буолбакка; сонно тута, тутатына. Тут же, сразу же; незамедлительно. Ол кэмҥэ, тутуһан туран айаннааһын буолла. Кыратык олоро түһээри гыммыта, тутуһан туран барыахтаах кэмэ тиийэн кэллэ.
Өссө холобурдар (1)
  • Халлаан субу тутуһан туран хараҥаран барда. Э. Соколов

«Т» буукуба