ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

Перевод с якутского

хатыс

аат тыл, туохтуур, даҕааһын

Нууччалыы кожаный ремень; пояс; ремень

English leather strap; belt

Ис хоһооно · 10

1 аат тыл #

Нууччалыы кожаный ремень; пояс; ремень

English leather strap; belt

  • хатыһынан кэлгий
    стянуть кожаным ремнёмto bind with a leather strap
I

2 туохтуур #

Бэйэ-бэйэҕэр эрилин, иилиһин

Нууччалыы Спутаться, перепутаться, сплестись (напр., о нитках); вцепиться в кого-что-л

  • Араадьыйа боробулуохалара хатыспытын ураҕас маһынан араара сылдьан, сиһин этэ быһынна.
    С. Тарасов
  • Турахин, уҥуоҕа салыбырыы-салыбырыы, Бурхалейтан тардыһан хатыспытынан туран кэллэ.
    Эрилик Эристиин
  • Таастыганнар тиэрбэстэрэ бары биир кээмэйдээх буолаллар, оччоҕо бэйэ-бэйэлэриниин хатыспаттар. Хомус Уйбаан. Көлүүр ыттара -- тыһы ыт кэнниттэн ыстанабыт диэн быаларыгар хатыһаллар. В. Санги (тылб.)

3 туохтуур #

Кими, тугу эмэ кытта тэҥҥэ, бииргэ, араа-бараа буол

Нууччалыы Быть вместе, идти рядом, находиться в единстве (по жизни), соединяться

  • Володялаах Гоша оҕо эрдэхтэриттэн тэҥҥэ хатыспыт дьон.
    Н. Лугинов
  • Үлэ-үөрэх тэҥҥэ хатыһан сиэттистилэр.
    М. Доҕордуурап
  • Сытыы тыал, сыыдам сырыы бииргэ хатыстылар
    И. Данилов

4 туохтуур #

Кими, тугу эмэ кытта киирис, күрэс былдьас

Нууччалыы Состязаться, тягаться, сцепляться с кем-л

  • Араас күчүмэҕэйдэри кытта хатыһан, бу маннык кыайыыга кэллибит.
    Л. Габышев
  • Биһиги, сахалар, төрүт өбүгэлэрбит тыйыс айылҕа араас эриирдэрин-мускуурдарын кытары хатыһан үөскээтэхтэрэ.
    С. Никифоров
  • Бэрт өр сүүрүктүүн хатыһан, ийэ-хара көлөһүнэ сарт түһэн, Оппоос адьас ыксаабытын кэннэ кытыл чугаһаатар чугаһаан истэ.
    ХС
Өссө холобурдар (1)
  • Эдэр саахыматчыттар Игорь Бутаков, Кеша Малышев, Таня Пахомова кырдьаҕас оонньооччулардыын тэҥҥэ хатыстылар
    Кыым

5 туохтуур #

Кими эмэ кытта туохха эмэ киирис, этис

Нууччалыы Ссориться, спорить с кем-л., придираться, цепляться к кому-л. [Сыҕаайап] харса суоҕар түһэн, бэйэтэ ыйыталаһар, баайсар, хатыһар

  • Таракаанап завуч буолаат, Андрей Кузьмиһы кытта хатыһан турда.
    Далан
  • Дьиэлээх киһи -- үлэтигэр кини кыр өстөөҕө, өр сыллаахтан хатыспыт, эрийсибит, үҥсүбүт-харсыбыт киһитэ
    Н. Габышев

6 этии #

Нууччалыы Упорно, усердно

Этиилэр

Хатыһан туран

дьаныардаахтык, дьүккүөрдээхтик Андрей Наумов уонна Федя Фёдоров күнү быһа хатыһан туран саахыматтаан тахсаллар.

  • Аҕам айылҕаны олус билэр, хатыһан туран үөрэтэр.
    В. Бианки

Хатыһа өһүө

дьиэ үрдэ тутулуктаах, бөҕө буоллун диэн туора ууруллар өһүө.

Потолочная балка, укладываемая поперёк для прочности и долговечности строения.

  • Аҕыс миэтэрэ усталаах өһүө кэдэйбэккэ эрэ хотон үрдүн, даҥын, түһэр хаары-ардаҕы хайдах уйуой? Дьэ, ол иһин булан ыллыбыт эбээт биһиги хатыһа өһүөнү.
    В. Яковлев
  • Тэлээтинньик көҥдөйө ыанньык хотонун көҥдөйүгэр маарыннатан, хатыһа өһүөлээн оҥоһуллар.
    СГК ТҮЧ
II

7 аат тыл #

Сүөһү тириититтэн тэлэн оҥоһуллубут быа (үксүгэр хатыллыбыт)

Нууччалыы Кожаная верёвка, верёвка из полос кожи (обычно плетёная)

  • Хатыс тиийбэт хаһаланан, Дьирим тиийбэт дьилбэктэнэн, Холум тиийбэт хоҥнуоланан, Күндү-үтүө көрүҥнэнэн -- Күн сиригэр үөскээбитим.
    С. Зверев
  • Милиционердар Чорууну ороҥҥо бүк баттаатылар, көкөҕө ыйанан туран хатыһынан кэдэрги кэлгийдилэр.
    И. Гоголев
  • Тирииттэн тэлиллибит хатыстары, сиэлтэн өрүллүбүт көнтөстөрү салҕаталаан, балай да уһун быа оҥордо
    И. Никифоров

8 даҕааһын #

суолт. Тирии, тирииттэн тэлиллэн оҥоһуллубут

Нууччалыы Кожаный, скрученный, сплетённый из кожаных полос

  • Сыалдьалаан, мутугун солоон, чыпчаалын быһан баран, хатыс өтүүнэн быалаан Сиидэр -- таһаҕасчыт атынан бу манна ньылбы состорон киллэрбиттэрэ.
    Н. Лугинов
  • Киргиэлэй дьэ наҕылыйан, хатыс курун сүөрүннэ.
    И. Никифоров
  • Оҕус бурҕалдьытын хатыс быанан кэлгийэллэр
    КИИ СТ-

9 этии #

Нууччалыы Мчать, мчаться во весь опор

  • Хатыс (хатыстыы) ууннар (уун) кэпс. – аккынан олус түргэнник (сыһыллан иһэр хатыс уунуор диэри) сүүрт (сүүр) Кинээс Өлүөскэтэ бандьыыттарга атынан хатыс ууннара турбут.
    И. Никифоров
  • Аттарын үрдүгэр түһэн үс аҥыы хатыстыы ууннардылар.
    Ф. Постников
  • Аттар хатыстыы ууннулар Харса суох сүүрүүгэ. Э. Багрицкай (тылб.)

10 этии #

Нууччалыы Близкое расстояние, равное одному шагу (букв. длина ремня-повода)

Этиилэр

Хатыс устата

биир хаамыы, хардыы устата Тэһиин да устата Тэйсэр диэни билбэтэх, Хатыс да устата Хаһан даҕаны Хаалса түспэтэх Атастыылар ити курдук Арахсаллар соһуччутук.

  • М. Ефимов

«Х» буукуба