Перевод с якутского
көнө
даҕааһын, тыл
Нууччалыы прямой
English straight
Ис хоһооно · 7
1 даҕааһын #
даҕ
Сабачча үс көнө тоһоҕото булан киллэр эрэ. Амма Аччыгыйа Оксана имигэс, синньигэс бииллээҕэ, көнө уҥуохтааҕа, буспут отон курдук уостааҕа, толору түөстээҕэ.
Суорун ОмоллоонХойуу хара хааһа өрө сыҕаллыбыт, кырыылаах көнө муннугар биллэр-биллибэт эбирдэрдээх Л. Попов
2 даҕааһын #
Токуруйбатах, өҕүллүбэтэх
Нууччалыы Не имеющий изгибов, искривлений; прямой
3 даҕааһын #
Үөһэ-аллара түһүүтэ суох, оллура-боллура суох; дэхси
Нууччалыы Не имеющий впадин и возвышений; ровный; гладкий
Дьаарбаҥ - олус көнө хонуулаах от үрэх. Бу остуол ньуурун курдук көнө кырдалга кылыйан кыыралдьытар, тустан туурута илгиэлэһэр, сырсан бөтөҥкөлөһөр үчүгэй да этэ. А. Бэрияк Көнө ньуурдаах куйаар Баал Хабырыыс
4 даҕааһын #
Албына-көлдьүнэ, үөнэ-күрдьэҕэтэ суох; судургу
Нууччалыы Непритворный, бесхитростный; простодушный; правдивый; простой, прямой
Олус көнө, кэнэн, судургу, оннук-маннык диэн саҥарбат-кэпсээбэт, үлэтэ булт эрэ курдук буолар. Саха фольк Саха үлэһит, көнө, кырдьыксыт норуот. И. Федосеев Дьөгүөр оҕонньор, бэйэтэ сүрдээх көнө, ойоҕун тылыттан тахсыбат намыын оҕонньор этэ. И. Никифоров
Өссө холобурдар (1)
Байбалы тимир ууһунан үлэлииригэр эппитэ. Онуоха көнө баҕайы киһи төттөрү этэ барбатаҕа. "Кыым". Тюрк. көни
5 этии #
Нууччалыы Честно, искренне. [Быыпсай:] Мин бэйэм син уонтан тахса сыл көнө сүрэхпинэн, үтүө суобаспынан күн судаарга сулусуу гыннаҕым дии саныыбын
Көнө суобаһынан (сүрэҕинэн) - чиэһинэйдик, көнөтүнэн
П. ОйуунускайҮлэлээбитин курдук көнө суобаһынан үлэлиирэ. Д. Таас Көнө сүнньүнэн - 1) иннинэн буолан, мөккүспэккэ, өһөспөккө. Θ Не пререкаясь, покорно, послушно (делать что-л.). Биирдэ эмэтэ хараххын уһулу оҕустахха көнө сүнньүгүнэн үлэлиир буолуоҥ, - диэт, сытыыкан киһи биллэриктэн аан диэки эргилиннэ. М. Доҕордуурап; 2) бэрээдэктээхтик, сиэри кэспэккэ. Θ Порядочно, честно, по совести, не нарушая норм этики, морали (держаться, жить и т. п.). [Эмээхсин:] бэйэлэрэ кырыыланар буолбуттарын кэннэ, оҕонньор итинник да буолуон сөп эбит, кимиэхэ хайҕатаары көнө сүнньүнэн сылдьыай диэх курдук саныыра. Д. Таас
Өссө холобурдар (4)
Көнө сүрүннээх - кырдьыгынан сылдьар, сабыдыалга охтубат, бэриммэт. Θ Бесхитростный; правдивый; не поддающийся влиянию кого-л., имеющий твердые принципы. Кырдьыгы тутуһан туруору киирсиһэр буолан, бэйэтинии көнө сүрүннээх дьоҥҥо сөбүлэтэр. П. Аввакумов Көнө сүрэхтээх - албына-көлдьүнэ суох, чиэһинэй. Θ Честный, искренний, непритворный. Саамай ордук киһи диэн тус бэйэтэ көнө сүрэхтээх, сэмэй, үлэһит киһи аата буолар. Амма Аччыгыйа Бу дойду дьоно үтүө санаалаах, бары даҕаны көнө сүрэхтээх дьоннор. Н. Чернышевскай Мас көнө кэпс. - кэнэнниҥи судургу; өс киирбэх; көнө майгылаах. Θ Наивно-простодушный. Дойдуларыгар тыаҕа, Даайалаах удьуордара мас көнөлөрүнэн сураҕыраллара. Софр. Данилов. Кэтирииһи, баҕар, тиийиммэт-түгэммэт кыһалҕатыттан туһаммыта буолуо диэн уорбалыаҕын бэйэтин үөскээбит айылҕатынан кини мас хайдыбытыныы көнө киһи буолуохтаах. НС ОК
6 этии #
Этиилэр
Көнө муннук көр муннук
Сиргэ көнө муннугу оҥорорго эккер диэн прибор туттуллар. ВНЯ М-5.
Көнө оһоҕос көр оһоҕос
Ыт куртаҕа, үүтүнэн иитээччилэр үгүстэригэр курдук, биир кутуйалаах, оһоҕоһо синньигэс, суон уонна көнө оһоҕосторго арахсар. ББЕ 3.
Көнө суолта көр суолта
Тыл көнө уонна көспүт суолталаах буолар. ПНЕ СТ
Көнө толоруу көр толоруу
Төрүт түһүккэ турар аат тыл, көһөр туохтуурунан салаллар буоллаҕына, этиигэ "тугу?" диэн ыйытыыга хоруйдуур уонна көнө толоруу буолар. ЧМА СТСАКҮө
7 #
туттул. сыһ. т. Инники этиллибитинээҕэр маннык гыммыт ордук диэн суолталаах
Нууччалыы Правильно, верно (выражает предпочтительность какого-л. действия - лучше чем...)
Аччыгый тойону көрсүөх кэриэтэ, аччыгый абааһыны көрсүбүт көнө (өс хоһ.). Хоноһону аһаппакка таһаарыах кэриэтэ, үөхпүт көнө (өс. хоһ.). Иһээччи буолуох кэриэтэ Күн анныгар Көстүбэтэх көнө А. Софронов